Chương 668: Cách giải thích Arcana đúng đắn

*Lược dịch: Lắc

Annick vừa căng thẳng vừa ương ngạnh nhìn người thầy đang đứng trên bục giảng của mình. Với một người hướng nội và hay ngượng ngùng như cậu, việc đứng dậy phản bác thầy giống như nhảy từ đỉnh núi Allyn xuống đất vậy. Thế nhưng, những hiểu biết về vật lý vi mô trong đầu cậu lại càng lúc càng vang dội, thúc giục cậu gom hết can đảm để làm điều mình chưa bao giờ dám nghĩ tới!

Thầy có tức giận không? Có thất vọng không? Có nổi giận không?

Không chút nao núng, Annick nhìn thẳng vào mắt Lucien, kinh ngạc khi không thấy chút giận dữ hay thất vọng nào trên khuôn mặt thầy, chỉ toàn sự bình thản và sâu lắng, không hề rung động.

"Các em nghĩ vấn đề nằm ở đâu?" Trước những ánh mắt đầy cảm xúc của các Arcanist chứng kiến cảnh thầy trò tranh cãi, Lucien khẽ gật đầu, nói bằng giọng ôn hòa, điềm tĩnh.

Annick hít sâu một hơi: "Quả thật, quan sát có thể thay đổi kết quả, nhưng không thể quy kết đó là do ý thức hay do một người quan sát có trí tuệ gây ra. Quan sát là hành động khách quan, sinh vật có trí tuệ có thể làm, chó mèo cũng có thể, thiết bị thí nghiệm cũng có thể, thậm chí hệ vi mô cấu thành từ vô số hạt cũng có thể. Còn việc trạng thái chồng chập lượng tử tồn tại ở quy mô nào thì vẫn cần nghiên cứu thêm."

Cậu vẫn chưa thể diễn đạt rõ ràng những ý tưởng mơ hồ của mình.

"Tôi cũng nghĩ vậy." Nhận thấy Annick không chỉ hết ngượng ngùng mà còn trình bày khá rõ ràng những điều hai người vẫn thường bàn luận, Sprint liền lớn tiếng tán đồng.

Douglas cũng khẽ gật đầu: "Dù chưa có mô hình toán học chính xác, nhưng đây đích thực là cách giải thích tương đối khách quan. Lucien, lý luận của anh quá chủ quan rồi."

Fernando không nói gì, nhưng vẻ mặt ông đã thể hiện rõ ông đứng về phía Annick. Tất nhiên, điều này không có nghĩa ông chấp nhận lý luận của họ khi chưa có kết quả thực nghiệm hay mô hình toán học. Chỉ là so với họ, lý luận của Lucien còn phi lý hơn nhiều.

Brook, Oliver, Hellen, Hathaway, Bergner, Raventi và những người khác cũng thể hiện thái độ tương tự bằng những cử chỉ khác nhau.

"Nhưng vậy thì giải thích thế nào về ma thuật? Giải thích thế nào về thần thuật, về sức mạnh đức tin? Annick, lý luận của cậu chẳng hề nhường chỗ cho sức mạnh phi phàm." Lucien vẫn giữ thái độ nhã nhặn, ôn hòa.

Annick định phản bác, nhưng lại không biết bắt đầu từ đâu.

"Lucien, đừng ép hai vấn đề không liên quan vào nhau. Việc vi mô không có chỗ cho ma thuật không đồng nghĩa các lĩnh vực khác cũng vậy." Fernando trầm giọng nói.

Lucien khẽ mỉm cười: "Lý luận của em hiện tại mới chỉ là giả thuyết, bao trùm tất cả sức mạnh phi phàm. Trong tình huống chưa có cơ sở thực tế mà tranh luận, chỉ lãng phí thời gian. Vì vậy, chúng ta hãy từ từ khám phá, thực nghiệm và mong chờ tìm ra bản chất thế giới."

Hở? Các Arcanist không biết nên thất vọng hay thở phào. Ngài Evans mà không tung ra thí nghiệm hay dự đoán lý thuyết không thể bác bỏ để giành phần thắng. Thật trái với lẽ thường!

Không, tình huống này mới bình thường chứ!

Đột nhiên, Lucien nở một nụ cười nhàn nhạt nhìn về phía Oliver, Fernando, Douglas, Annick và Sprint, rồi đổi chủ đề: "Ở đây tôi có ba thí nghiệm tạm thời chưa thực hiện được. Hy vọng dưới sự nỗ lực chung, chúng sẽ sớm hoàn thành. Điều này sẽ trở thành bằng chứng thuyết phục cho cách giải thích vi mô của chúng ta."

"Thí nghiệm đầu tiên. Chúng ta đều biết nhiệt độ là sự thể hiện mức độ chuyển động nhiệt của phân tử. Vì vậy, chỉ cần kìm hãm chuyển động hạt vi mô, về lý thuyết, chúng ta sẽ tạo ra trạng thái lạnh hơn, gần độ không tuyệt đối. Trong môi trường giới hạn như vậy, hạt vi mô có thể rơi vào cùng trạng thái lượng tử, đồng thời cho phép hiện thực hóa nhiều ý tưởng…"

Lucien phác thảo sơ lược ý tưởng dùng từ trường mạnh hoặc laser để tạo "bẫy" giam giữ hạt vi mô, đề xuất giả thuyết sơ bộ về cách tiến hành thí nghiệm trong môi trường đó, nhằm quan sát trạng thái chồng chập lượng tử của một hạt vi mô cụ thể – một giả thuyết gần như không tưởng.

Từ trường mạnh là khái niệm quen thuộc với Arcanist, còn laser và nguyên lý sơ bộ của nó thì Lucien đã đề cập sau khi lĩnh hội Ánh nhìn Phục thù.

Nhiều pháp sư cũng hiểu biết nhất định về nó, bởi chỉ cần trang bị ruby hoặc tinh thạch ma thuật là có thể khuếch đại thần chú ánh sáng ở mức độ nhất định, tạo ra nhiệt độ nóng như thiêu đốt, dù hiệu quả vẫn bị giới hạn về khoảng cách.

Vì vậy, khi nghe mô tả của Lucien, các pháp sư không gặp khó khăn trong việc hiểu. Hellen thậm chí không chớp mắt – điều này dường như giải thích được nhiều điểm cô vẫn chưa hiểu trong thần chú hệ băng tuyết huyền thoại của mình.

Còn về cách chế tạo "bẫy" đó, dù Lucien có ý tưởng, cậu cũng sẽ không công bố mà giữ lại nghiên cứu riêng.

Đối với Grand Arcanist, phương hướng quan trọng hơn trình tự cụ thể!

Khí sắc Oliver hơi u ám, nhưng ông lại tỏ ra phấn khích. Nếu quả thật có thể quan sát trạng thái chồng chập lượng tử, đủ chứng minh bí mật của Á Thần nằm ở thế giới vi mô! Dù thí nghiệm Lucien mô tả đầy khó khăn, không thể hoàn thành trong thời gian ngắn.

"Nhưng thí nghiệm này không giải thích quá trình chuyển tiếp từ vi mô sang vĩ mô. Nó chỉ chứng thực trạng thái lượng tử là chồng chập nhiều khả năng mà thôi…" Annick và Sprint rất coi trọng thí nghiệm, bởi nó khẳng định sự kỳ diệu của vi mô. Tuy nhiên, họ vẫn nghi ngờ, cảm thấy không giống phong cách thầy.

Không để họ suy nghĩ lâu, Lucien tiếp tục: "Trong thí nghiệm ma thuật vừa rồi, chúng ta có thể thêm hai thay đổi.

Một là sau khi electron đi qua hai khe và tự giao thoa, quyết định quan sát tính sóng hay tính hạt trước khi nó đáp vào màn cảm ứng, điều chỉnh màn cho phù hợp."

'Thế thì có vấn đề gì? Đã giao thoa rồi, tính sóng ắt hẳn biểu hiện.' Các Arcanist đều nghĩ vậy, nhưng rồi rùng mình. Trong lĩnh vực vi mô kỳ dị, cái gì cũng có thể xảy ra. Lẽ nào quan sát có thể thay đổi sự thật đã xảy ra ư? Vậy luật nhân quả đã không còn chặt chẽ sao?

Lucien cố tình bẻ cong thí nghiệm này đề phòng ai hoàn thành quá sớm mà hiểu lầm. Sau đó, cậu nói: "Thay đổi thứ hai, dùng phương thức ít gây nhiễu hơn để ghi lại hạt đi qua khe nào. Nhưng sau khi ghi, thiết bị sẽ không phát tín hiệu, ngay lập tức xóa bỏ 'dữ liệu quan sát'. Vậy electron sẽ biểu hiện tính sóng hay tính hạt?"

Annick tái mặt. Điều này là đang phân biệt thiết bị quan sát hay 'chúng ta' quan sát ư?

Sau khi mô tả xong ba thí nghiệm, Lucien thở dài: "Buổi giảng công khai kết thúc. Mọi người còn thắc mắc gì không?"

Các Arcanist vẫn chìm trong chấn động, không ai lên tiếng.

Douglas trầm ngâm, rồi ôn hòa nhưng kiên định: "Ta cũng có thí nghiệm tư duy. Theo cách giải thích của cậu, trước khi quan sát, hạt vi mô tồn tại dưới dạng mây xác suất, trạng thái chồng chập nhiều khả năng. Giả sử hạt phân tách thành hai hạt nhỏ bay hai hướng. Quá trình không có quan sát, nên hai hạt vẫn chồng chập, bảo toàn hệ.

Khi khoảng cách đủ xa, quan sát một hạt, trạng thái nó cố định, hạt kia cũng sụp đổ theo quy luật ư? Tác động vượt khoảng cách này phải chăng vi phạm Thuyết tương đối đặc biệt?"

Các Arcanist choáng váng, da đầu tê dại. Hôm nay họ trải qua quá nhiều thí nghiệm tư duy: từ con mèo của Oliver, thí nghiệm trễ và "xóa" của Lucien, đến hạt vướng víu của Douglas, đều muốn phá tan tam quan của họ. Họ vừa không hiểu, vừa sợ hãi.

"Tôi đã đoán trước điều này, nhưng không vi phạm Thuyết tương đối. Trước khi quan sát, hạt lan tỏa khắp không gian, hai hạt là một chỉnh thể không thể tách rời." Lucien đáp không quá chuẩn xác, cũng không dám quá chuẩn xác.

Không bất ngờ, Douglas gật gật đầu: "Ta sẽ nghĩ cách kiểm chứng thí nghiệm này."

Buổi giảng kết thúc, bước vào lịch sử ma thuật. Lucien rời giảng đường, mệt mỏi day thái dương rồi trở về thư phòng.

Ít lâu sau, Heidi, Layria, Katrina cùng vài học trò gõ cửa, lấy cớ hỏi về vi mô.

Sau vài câu hỏi, Heidi cười gượng: "Thầy có giận không?"

"Giận gì?" Lucien ngạc nhiên.

Heidi chỉ cửa: "Annick và Sprint không dám vào. Họ sợ thầy giận vì phản đối. Dù Ngài Chúa Tể Bão Táp và Quý cô Chúa Tể Nguyên Tố cũng phản đối, nhưng họ không đứng về phía thầy…"

Lucien mỉm cười lắc đầu: "Không hề. Tôi còn rất vui."

"Hả?" Mọi người ngạc nhiên.

"Trong arcana, chúng ta theo đuổi kết quả thực nghiệm, hiện tượng quan sát và lý thuyết nghiêm ngặt, chứ không phải cá nhân hay quyền uy. Dù tôi lật đổ lý thuyết này đến lý thuyết khác, nhưng liệu khi đề xuất lý thuyết phi lý, phi toán học, họ phải mù quáng tin tôi mà không bác bỏ sao?

Đó là thái độ arcana sai lầm! Khi tôi đề xuất xác suất, nguyên lý bất định, hiệu ứng người quan sát, thầy tôi và Chủ tịch đã phản bác, gầm thét vào mặt tôi. Không phải bảo thủ, cố chấp, mà vì họ kiên định nhận thức arcana dựa trên thực nghiệm. Chỉ cần họ không phủ nhận sự thật, đi tìm giải thích khác, không thành vấn đề.

Nếu chỉ tin thầy, thuận theo thầy, họ đâu thể thành Grand Arcanist. Annick và Sprint giữ lập trường khi tôi chưa có chứng cứ, đó mới là thái độ arcana đúng đắn."

Lucien giảng bài học về thái độ arcana, rồi cười: "Các em nghĩ tôi đúng, thế nên thấy họ phản đối liền cho là cứng đầu, lỗ mãng, không có đầu óc ư? Biết đâu tôi mới là người sai?"

Heidi cười khan: "Dù sao, em bị vi mô làm cho xây xẩm mặt mày rồi. Quyết định tạm thời làm người theo đảng công thức, phe thực nghiệm, không quan tâm giải thích phá nát tam quan. Em sẽ tập trung vào trí tuệ nhân tạo."

Layria, Katrina và Chely cũng khẽ gật đầu. Đầu họ đã nổ tung rồi.

––––––––––––––––––––––––––––––––––

**Giải thích thí nghiệm tư duy Douglas (thí nghiệm EPR):**

Một hạt phân tách thành hai hạt con (A và B), vướng víu lượng tử, bay hai hướng ngược nhau.

Khi không quan sát, trạng thái mỗi hạt bất định, chồng chập, nhưng toàn hệ bảo toàn (spin = 0).

Khi đo hạt A, giả dụ spin lên, trạng thái hạt B lập tức xác định (spin xuống) để bảo toàn.

=> Điều này xảy ra dù hai hạt cách xa nhau, tức tác động tức thời vượt ánh sáng. Theo Thuyết tương đối, không gì nhanh hơn ánh sáng, nên đây là nghịch lý.

Thí nghiệm EPR không vi phạm Thuyết tương đối, chỉ thách thức trực giác cổ điển.

––––––––––––––––––––––––––––––––––

TL Note: Vật lý lượng tử khó hiểu, ai thấy mông lung là hiểu rồi. Ai nhận là hiểu là chưa hiểu đâu :))