Mặt trái của lý tưởng

“Lý tưởng” là một khái niệm quá lớn lao, Văn Hựu Vi vốn chẳng màng tới. Thế nhưng, đứng trước một lượng tài nguyên dồi dào như vậy, nếu không thể tạo ra được thành quả nào đáng kể thì thật sự quá đỗi đáng tiếc.

Thành phố S sở hữu địa hình đặc thù, mang lại lợi thế vượt trội về chất lượng nông sản. Tuy nhiên, đời sống thường nhật vẫn vậy, trước khi thưởng thức một loại trái cây, người ta hiếm khi bận tâm so sánh bảng xếp hạng hương vị hay giá cả toàn cầu; đa phần là thấy gì ăn nấy, nhớ gì mua nấy. Để sản phẩm được “thấy” và “nhớ tới” thì luôn cần có một tiền đề vững chắc. Nếu không có kênh phân phối, dù sản phẩm tốt đến mấy cũng sẽ mục nát ngay tại vườn. Đó chính là sự mất cân bằng nguồn lực đầy khắc nghiệt.

Sau khi tiếp quản dự án, đúng như Liêu Thừa dự đoán, Văn Hựu Vi bắt đầu nếm trải những khó khăn.

Cô gần như đã thấu hiểu vì sao Liêu Thừa chỉ muốn tạo ra một bản báo cáo với số liệu đẹp đẽ trên bề mặt. Khi thực sự bắt tay vào công việc, cô mới nhận ra mọi thứ đều thiếu thốn. Dù tài nguyên tốt đến đâu mà địa phương không đủ khả năng tiếp nhận thì cũng khó lòng phát huy tác dụng, hệt như một bệnh nhân không thể tự mình dùng dao mổ để phẫu thuật vết thương cho chính mình.

Liêu Thừa mua trà chiều cho mọi người, đưa tận tay Văn Hựu Vi một ly và hỏi: “Sao rồi, vẫn còn thấy ‘vui’ chứ?”

Văn Hựu Vi liếc nhìn cậu ta một cái đầy vẻ u uất, chẳng buồn nói lời nào. Liêu Thừa khoái chí cười, rồi ung dung rời đi.

Trong lúc cô vẫn còn đang do dự chưa biết nên làm gì tiếp theo, Trần Thuật bỗng giới thiệu cho cô một người: “Bạn tôi giới thiệu, là một chủ vườn lớn ở địa phương.”

Văn Hựu Vi nhìn anh ta với một vẻ mặt khó tả: “Chà, sếp Trần đó nha.”

Trần Thuật quay mặt đi, tránh né ánh nhìn dò xét của cô. Con người ta khi đã quen đóng vai phản diện, thỉnh thoảng làm một việc “tốt” nhỏ thôi cũng tự nhiên thấy mặt mũi nóng ran: “Bạn tôi giới thiệu đấy, cô tự mình đánh giá đi. Người tôi đã tìm cho rồi, giờ thì đi làm việc đi.”

Cô định bắt chước điệu bộ của Liêu Thừa để mỉa mai sếp vài câu kiểu “không ngờ sếp Trần cũng có lý tưởng”, nhưng nghĩ đi nghĩ lại, cuối cùng cô chỉ nói: “Cảm ơn anh.”

Sầm Thương, một chủ vườn lớn tại thành phố S, có mở một cửa hàng kinh doanh nhưng việc vận hành cũng không mấy hiệu quả. May mắn thay, hắn là người có đầu óc linh hoạt, biết cách tìm đường đi nước bước, lại thêm tính tình nhiệt tình và cực kỳ am hiểu tình hình địa phương. Văn Hựu Vi gọi điện trao đổi với hắn vài lần, cảm thấy hắn nói chuyện rất thực tế và cũng có ý muốn làm nên chuyện.

Sầm Thương liên tục gửi qua một loạt video ngắn: có người hướng dẫn hái quả, có người phụ trách phân loại và đóng gói, trông rất bài bản. Hắn nói: “Cô đừng thấy quy mô chúng tôi không lớn, đó là vì chưa có đầu ra thôi. Một khi kênh bán hàng được khai thông, việc tổ chức những người này sẽ rất nhanh chóng. Có điều, nghề nào có chuyên môn nấy, ở thời đại này, có nhiều thứ chúng tôi không thể theo kịp nữa rồi.”

Sầm Thương gửi cho công ty của Văn Hựu Vi khá nhiều trái cây do họ trồng, bảo mọi người ăn thử. Khi mở ra, ai nấy đều thấy từng quả căng mọng, màu sắc tươi tắn, hương thơm ngào ngạt khắp phòng. Tùng Tùng hít một hơi thật sâu rồi cảm thán: “Hèn chi Hoàng hậu nương nương lại thích hương hoa quả, thơm quá đi mất.”

Trần Thuật đi từ ngoài về, cầm một quả lên tung hứng: “Ồ, cái này lão Sầm nào đó gửi tới à? Đồ tốt đấy chứ.”

Văn Hựu Vi chợt nảy ra ý tưởng: “Ấy, đừng có ăn hết của em. Để em đi ‘xin đểu’ một chút.”

Cửu Ngạn đã nghỉ việc từ lâu, Tiểu Huân nay tự mình phụ trách một bộ phận. Cách đây không lâu, cô vô tình lướt thấy họ đang thực hiện một dự án hợp tác với một streamer lớn. Văn Hựu Vi mang trái cây đến tìm Tiểu Huân, tìm cách “chen ngang” một suất, kiểu dùng tình cảm để giành lấy vị trí bán hàng. Hai ngàn suất trái cây vừa được tung ra, chỉ trong ba giây đã bán hết sạch.

Trần Thuật khá hài lòng với kết quả này, anh ta nói rằng không cần đầu tư mà vẫn đạt được thành quả như vậy thì xem ra mảng này nếu được thực hiện tử tế, biết đâu lại làm nên chuyện lớn. Anh ta bảo: “Lão Hạ, người đã giới thiệu Sầm Thương cho tôi ấy, cũng vừa gọi điện, nói không ngờ hiệu quả lại tốt đến thế. Biết vậy đã cho lên sàn nhiều hơn một chút.”

Văn Hựu Vi nhíu mày: “Em vẫn lo lắng về khả năng đáp ứng của họ, bước đầu không nên đi quá xa.”

Trần Thuật cười: “Chuyện này cô tìm lão Sầm rà soát lại lần nữa đi, một mình nhà ông ta chắc chắn kho bãi có hạn. Người kết nối ở địa phương thì đừng mong tìm được từ chỗ thầy Lỗ nữa, nếu lão Sầm đáng tin thì cô cứ hỏi ông ta. Làm việc cho ra ngô ra khoai, vẹn cả đôi đường thì tốt cho tất cả mọi người.”

“Vâng ạ.”

…

Sầm Thương gọi điện cho Văn Hựu Vi, những lời cảm ơn tuôn ra không dứt. Bất ngờ phải nghe một tràng dài như diễn văn nhận giải qua điện thoại, Văn Hựu Vi cảm thấy không thoải mái, chỉ bảo hắn không cần phải khách sáo như vậy. Sầm Thương như được tiêm máu gà, nói say sưa không nỡ dừng; hắn nhấn mạnh rằng mình mở công ty này là để tri ân xóm giềng, không vì mục đích kiếm tiền, nhân công đều là người bản địa, hái quả trả 300 tệ một ngày, đóng gói thì hưởng lương cứng cộng hoa hồng theo sản phẩm. Hắn thiếu điều chưa nói thẳng rằng hỗ trợ hắn chính là hỗ trợ thành phố S. Văn Hựu Vi buộc phải gượng cười mà ngắt lời, hỏi hắn còn bao nhiêu hàng, Sầm Thương không chút do dự, đáp rằng muốn bao nhiêu có bấy nhiêu.

“Muốn bao nhiêu có bấy nhiêu” hoàn toàn không phải là một dấu hiệu tốt. Văn Hựu Vi nhắc nhở: “Giám đốc Sầm, kiểm soát chất lượng là quan trọng nhất. Không thể vì kiếm tiền đợt này mà làm hỏng uy tín được.”

“Đương nhiên, đương nhiên rồi.” Hắn nói, “Tôi đã quyết định rồi, chúng tôi sẽ không chia phân khúc nữa, sắp tới chỉ bán một loại duy nhất, đó là quả loại 1. Những quả mã xấu thì làm giấm, làm rượu, làm đồ đóng hộp; tôi thà chấp nhận bù lỗ chứ quyết không giao cho khách, phải làm sao để tạo dựng được thương hiệu trái cây đặc sản vùng mình! Kho bãi tôi đã chuẩn bị xong xuôi cả rồi, nhân lúc có làn sóng này của các vị, thành phố S chúng tôi cũng phải mở rộng đầu ra!”

Hắn truy hỏi Văn Hựu Vi về các bước triển khai tiếp theo, lúc này sự bất an trong lòng cô đã vượt quá mức cảnh báo. Sau đợt livestream trước, hàng trong cửa hàng của Sầm Thương đã cháy hàng đến mức phải gỡ sản phẩm mấy ngày trời, vậy mà giờ… lấy đâu ra đột ngột nhiều hàng tồn kho đến thế? Chỉ bán một loại 1… Không, chuyện này không đúng, khoan hãy bàn đến số lượng, rất có thể ngay cả nhân lực phân loại cũng chẳng có đủ? Đây là một dấu hiệu cực kỳ đáng lo ngại.

Cô chỉ nói các bước tiếp theo vẫn đang trong kế hoạch, khách sáo vài câu rồi cúp máy.

Sau đó, Văn Hựu Vi lập một nhóm chat, kéo bạn bè từ khắp mọi miền đất nước vào, nói là mời ăn trái cây, mỗi người ba suất, mua xong cô sẽ thanh toán lại, nhưng yêu cầu nhất định phải gửi đến các địa điểm khác nhau, nhận được nhớ chụp ảnh cho cô xem.

Vài ngày sau, ảnh phản hồi lần lượt gửi về. Quả nhiên không ngoài dự đoán — những người ở các khu vực khác nhau nhận được trái cây từ các địa chỉ phát hàng khác nhau. Cô đoán Sầm Thương đã lấy hàng qua tay trung gian từ nhiều đơn vị hợp tác. Sự phân biệt chất lượng trái cây còn đáng ghê tởm hơn: người ở các thành phố lớn loại 1 thường nhận được hàng tốt hơn, còn các thành phố loại 3, loại 4 thì nhận được hàng khô héo, thảm hại. Có lẽ họ tính toán rằng người dùng ở thành phố lớn am hiểu việc bảo vệ quyền lợi hơn.

Văn Hựu Vi đã nhờ hơn 30 người chia đợt ra mua, điều này không thể chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên được nữa.

Cô đóng vai một khách hàng khó tính, tìm đến bộ phận chăm sóc khách hàng, chỉ ra rằng đường kính sản phẩm không đạt chuẩn, khác xa so với mô tả chi tiết.

Dưới sự truy hỏi dồn dập của cô, nhân viên tư vấn nói có thể hoàn tiền. Văn Hựu Vi nói không được, cô muốn gửi bù, phải là hàng giống hệt như mô tả, nếu không sẽ khiếu nại lên hiệp hội người tiêu dùng.

Nhân viên nói: “Hết hàng rồi khách yêu ạ, muốn gửi bù thì phải đợi đến năm sau cơ.”

Cô nhìn màn hình mà tức giận. Câu nói của Liêu Thừa: “Đừng làm việc vì cái gọi là lý tưởng, chỉ cần sơ sẩy một chút thôi là cô sẽ khiến chính mình thấy ghê tởm đấy” — quả đúng là một đòn chí mạng giáng thẳng vào tâm trí cô.

Số trái cây đặc biệt mà Sầm Thương gửi đến vẫn chưa ăn hết, tỏa ra hương thơm dễ chịu trong văn phòng. Cô nhìn ra từ tòa cao ốc huy hoàng tráng lệ, bỗng chốc tự hỏi: Trong tòa nhà này, tất cả những gì chúng ta nhìn thấy đều không đến nỗi tệ. Thế nhưng, đó có phải là sự thật không?

Trái cây địa phương vùng này không được nhắc đến nhiều trên mạng. Văn Hựu Vi dùng từ khóa tìm kiếm trên các nền tảng video ngắn, tìm thấy một nữ nông dân đang livestream, chị này có biệt danh là Đại Hựu Hựu.

Phòng livestream vắng lặng, Văn Hựu Vi đeo tai nghe, lắng nghe chị ấy tâm sự với mọi người rằng trồng ra được rồi cũng lo, bán không trôi. Hái xuống thì nhìn nó hỏng, thà rằng không hái cứ để nó rụng đầy vườn. Chị mô tả cảnh tượng lúc quả chín mọng rồi rụng xuống, nói ban đầu có chim đến ăn, sau chim cũng chẳng ăn hết, quả chín rụng chồng chất lên nhau, chỉ cần dẫm chân lên một cái là nước quả bắn tung tóe khắp chân.

Chị ấy có thể bán được một ít thông qua livestream nhưng số lượng không đáng kể. Để dự phòng hàng hỏng, chị thường gửi thêm cho người mua vài quả.

Văn Hựu Vi đặt mình vào hoàn cảnh của chị mà lo lắng, thầm nghĩ cách giải quyết này cũng không hề kinh tế. Trọng lượng vượt quá thì chi phí vận chuyển lại đội lên. Nhưng nếu cải tiến bao bì thì chi phí lại là một kiểu đắt đỏ khác. Khi mọi việc chưa đi vào quỹ đạo, nhìn đâu cũng thấy khó khăn chồng chất.

Nhưng rốt cuộc phải làm việc này như thế nào đây? Những vấn đề ở đây không phải thứ mà cô có thể giải quyết chỉ bằng một hai đợt truyền thông nhỏ lẻ. Hay là Liêu Thừa mới đúng? Chẳng có ai đưa ra yêu cầu cao hơn cả, ý của Lỗ Kính cũng đã truyền đạt rõ từ lâu rồi: tìm một nhà cung cấp nào đó rảnh nợ để thầu lại, làm số liệu cho đẹp, thế là cả nhà cùng vui. Mà dù cô có để tâm đi chăng nữa thì liệu có ích gì không? Nhìn cái thế giới này xem, nó có cùng một lòng với cô đâu.

Thế nhưng, nếu cứ làm cho xong chuyện một cách tùy tiện như thế, lỡ đâu người chị nông dân kia nhìn thấy những bài báo đưa tin rầm rộ về việc họ đang hỗ trợ nông dân địa phương thì sao?

Chị ấy sẽ nghĩ gì? Có lẽ chị ấy sẽ tự hỏi: “Rốt cuộc bọn họ đang giúp người nông dân nào vậy? Tại sao tôi chẳng nhận được sự giúp đỡ nào cả? Tôi không phải là người địa phương ở đây sao? Tại sao tôi vẫn phải một mình bồng con, cầm chiếc điện thoại cũ nát tự mình livestream với lượt xem chẳng quá 100, ngày ngày lo lắng hàng đi đường có hỏng hóc không, tiền kiếm được có bù nổi lỗ không?”

Trần Thuật vẫn chưa biết tình hình này, anh ta hào hứng đến hỏi cô định làm thế nào để đẩy sự việc lên tầm cao mới. Văn Hựu Vi chần chừ giây lát rồi nói: “Sếp Trần, vào phòng họp đi.”

Người là do Trần Thuật khéo léo giới thiệu đến, Văn Hựu Vi cũng chẳng màng đến việc anh ta có thấy bối rối hay không nữa. Đây là một rủi ro tiềm ẩn, báo cáo cấp trên là điều hoàn toàn đúng đắn. Có lẽ ban đầu Sầm Thương cũng có lòng nhiệt huyết và ý chí, nhưng sau khi nếm được chút vị ngọt, suy nghĩ của hắn đã thay đổi, muốn nhân cơ hội này mà kiếm chác cho riêng mình một mớ.

Trong quá trình báo cáo với Trần Thuật, Văn Hựu Vi cũng dần nghĩ thông suốt mọi chuyện. Đây không chỉ đơn thuần là chuyện kiếm tiền thất đức; nếu họ thực sự đẩy truyền thông lên mức tối đa, đến lúc vấn đề hậu mãi bùng nổ hàng loạt, tất cả những người tham gia đều sẽ phải “ăn đủ”. Tình huống tệ nhất là danh tiếng của nông dân trồng quả tại địa phương sẽ bị hủy hoại hoàn toàn… Văn Hựu Vi nghẹn lời, gã Sầm Thương đó đúng là quá quắt. Hắn làm vậy mà không hề nghĩ đến hậu quả sao?

Trần Thuật xem xong những bằng chứng cô đưa ra, sắc mặt ngày càng sa sầm, cuối cùng buông một câu chửi thề: “Đồ chó má.”

Văn Hựu Vi thuận thế tạm gác lại các hoạt động tuyên truyền tiếp theo, nói rằng mình cần suy nghĩ thêm nên làm thế nào, Trần Thuật đồng ý.

Cô bước ra khỏi tòa nhà công ty, nhìn lại kiến trúc đồ sộ ấy, cảm giác bị chia cắt chiếm trọn tâm trí. Nhìn vào những con số quá nhiều đôi khi khiến người ta mất đi cảm nhận thực tế về cuộc sống. Cô thấy hận, mỗi lời Sầm Thương nói trước đây đều rất cảm động, hắn biết địa phương thiếu gì, biết nhóm của Hựu Vi có thể mang lại điều gì, nhưng cuối cùng hắn lại chọn cách vơ vét cho bản thân mình trước.

“Đồ chó má.” Cô cũng thầm rủa một câu.

Tiếng còi xe vang lên.

Liêu Thừa lái xe đi ngang qua chỗ cô: “Này, đi nhờ một đoạn không?”

Văn Hựu Vi: “Cảm ơn, tôi muốn đi bộ một lát.”

Liêu Thừa cười, tấp xe vào lề: “Muộn thế này rồi, lại còn đang bực bội, coi chừng tức đến mức không nhìn thấy nắp cống đâu đấy.”

Văn Hựu Vi kéo cửa xe ra.

Cô ngồi lên xe nhưng không nói gì. Liêu Thừa mở lời, trông giống một người bình thường hơn hẳn: “Cô dùng tâm thái gì để làm công việc này thế?”

Văn Hựu Vi liếc nhìn cậu ta, vẫn im lặng.

Liêu Thừa lười biếng lên tiếng: “Đừng có coi mình là kẻ đi ban phát cháo từ thiện. Cô chỉ là một người làm công ăn lương bình thường, một nhân viên toàn thời gian thôi. Nghĩa là công ty bỏ tiền mua thời gian làm việc của cô, dùng tài nguyên của công ty để làm việc cho công ty, thế thôi. Chỉnh lại tâm thái đi.”

Văn Hựu Vi hơi quay sang phía cậu ta, cô đang lắng nghe.

Liêu Thừa: “Có cảm giác thành tựu, có người cảm kích cô, đó là phần ‘lãi’ kiếm thêm được thôi. Còn không có cảm giác thành tựu, cũng chẳng có ai nợ nần gì cô cả. Gặp phải chuyện bẩn thỉu hay hạng người buồn nôn, đó là một phần của công việc được trả lương này rồi.”

Văn Hựu Vi nghe như thể cậu ta đang an ủi, nhưng lại thấy lời này thực sự… Cô không kìm được tò mò: “Rốt cuộc anh đã từng trải qua những gì thế?”

Liêu Thừa cười hừ một tiếng: “Cô vừa tốt nghiệp đã vào Thái Hòa, trong mắt những người như các cô, liệu có tồn tại một thế giới thực không?”

“Anh muốn nói gì?”

Liêu Thừa: “Không có gì, chỉ là bày tỏ thái độ thôi. Nếu giờ cô hối hận rồi, quyết định dùng cách của ông anh đây để làm cho xong dự án này, tôi cũng không cười nhạo cô đâu.”

Văn Hựu Vi cảm thấy trong ngữ cảnh này, nói một câu “Tôi sẽ không thỏa hiệp” thì mới có khí thế, nhưng cô nhìn ra xa và im lặng. Liêu Thừa nghi hoặc quay đầu lại: “Không phải chứ, đòn này giáng xuống nặng nề thế cơ à?”

Văn Hựu Vi cố nén cơn giận trong lòng, bình tĩnh như đang tự khuyên nhủ chính mình: “Không có. Mắt đen thì không chịu được bạc trắng, có gì khó hiểu đâu. Anh nói xem hắn có muốn làm gì đó cho địa phương không? Chưa chắc đã không có tâm đó. Việc hắn nhận một phần nông dân vào làm là thật, chạy vạy khắp nơi tìm đầu ra cũng là thật. Nhưng anh nói hắn có muốn kiếm tiền thất đức không? Còn muốn hơn. Mặt tối trong lòng ai cũng có, chỉ là có người chiến thắng được nó, có người thì không.”

“Vậy bước tiếp theo định thế nào? Công chúa.”

“Công chúa?”

Liêu Thừa dường như cũng chẳng thấy ngại khi buột miệng gọi bằng danh xưng này, cậu ta giải thích: “Trước khi tới đây tôi đã nghe đồn Văn Hựu Vi không dễ chọc vào đâu, Trần Thuật còn chẳng dám nặng lời với cô. Tìm bạn trai cũng thuộc kiểu ‘nhị thập tứ hiếu’, thiếu điều ngày ngày nâng niu cô trên lòng bàn tay thôi.”

Văn Hựu Vi thản nhiên hỏi: “Chuyện lưỡng tình tương duyệt, có ai không hài lòng à?”

Liêu Thừa cười nửa thật nửa đùa: “Thế thì không. Chỉ là đang nghĩ cái chốn công sở này đúng là cùng người nhưng không cùng mệnh nhỉ. Tại sao có người phải đi đỡ rượu cho sếp Trần, còn có người nói không muốn làm gì là sếp Trần cũng chẳng thèm chỉ định.”

Thấy sắp đến khu nhà mình, Văn Hựu Vi quay đầu lại: “Thực sự muốn biết sao?”

“Tất nhiên rồi.”

Văn Hựu Vi: “Nếu trong 3 năm liên tiếp, tỷ lệ đóng góp thành tích của anh trong đội ngũ là cao nhất, thì Trần Thuật sẽ sẵn lòng đứng ra chắn đạn cho anh.”

Liêu Thừa hơi ngẩn ra.

Đến nơi, trước khi kéo cửa xe, Văn Hựu Vi nhoẻn cười với cậu ta: “Ngày nào đó nếu anh nghĩ thông suốt rồi, quyết định dùng cách của ‘bà chị’ đây để làm việc, tôi không những không cười anh, mà còn rất hoan nghênh.”