Chiếc áo vàng và người dì họ

Bữa tối có món mì trộn tương với bát nước xốt sánh đặc và bốn loại rau ăn kèm. Sợi mì do chính tay bà Trần kéo nên rất dai. Để đãi khách, bà còn cất công ra cửa hàng thực phẩm đầu ngõ mua thêm ít thịt thủ, rồi lại tẩm bột chiên vàng ruộm mớ cá đù nhỏ.

Trước bữa tối, Cốc Kiều đã gặp Trần Huy, con trai lớn của bà Trần, và Trần Tinh, cô con gái út. Cô từng nghe bà Trần kể rằng Trần Huy học rất giỏi, và chiếc huy hiệu của một trường đại học danh tiếng mà ngay cả người ở làng cô cũng biết tên đã chứng thực cho điều đó. Về phần Trần Huy, anh có nghe loáng thoáng chuyện đính ước nên khi trông thấy Cốc Kiều thì có vẻ khá ngượng ngùng, thầm nghĩ mình sẽ không đời nào chấp nhận chuyện này.

Chẳng hiểu sao, vừa thấy Cốc Kiều lần đầu, Trần Huy đã liên tưởng ngay đến hình ảnh những cô gái lái máy cày trên các tờ họa báo ngày xưa. Nhưng giờ sắp bước sang thập niên chín mươi, vẻ đẹp kiểu đó đã không còn hợp thời nữa rồi. Cốc Kiều mặc một chiếc áo sơ mi cổ búp bê màu vàng tươi tắn, mái tóc đen dày che gần hết trán, nổi bật trên gương mặt trắng trẻo là đôi gò má ửng hồng. Dáng người cô tuy gầy gò nhưng thần thái lại vô cùng khỏe khoắn, thậm chí khỏe khoắn đến mức có phần quê mùa. Giọng nói của cô cũng trong trẻo và lanh lảnh, lúc nói chuyện luôn nhìn thẳng vào đối phương, hoàn toàn không có chút e dè nào.

“Đúng là một cô gái nhà quê chính hiệu!” Trần Huy thầm nghĩ.

Cốc Kiều gọi “anh Huy” một cách rất nhiệt tình, chẳng hề bận tâm đến thái độ có phần lạnh nhạt của Trần Huy. Tám phần tâm trí cô đang bận nghĩ về bố và công việc sắp tới, hai phần còn lại chỉ cố gắng giữ phép lịch sự tối thiểu. Cô thầm nhủ, nhà người ta vốn đang yên ổn, đừng để sự có mặt của mình khiến họ phiền lòng, cau có. Làm vậy có ích gì chứ?

Trần Tinh, em gái của Trần Huy, đang học trường trung cấp du lịch, lại tỏ ra hứng thú với Cốc Kiều hơn hẳn. Cô nàng tò mò hỏi Cốc Kiều cắt tóc ở đâu vì trước giờ chưa từng thấy kiểu tóc nào như vậy. Thế nhưng, khi nghe Cốc Kiều đáp rằng tóc cô bị người thợ cắt phăng một nhát nên mới thành ra như vậy, Trần Tinh lập tức mất hết hứng thú. Vốn là cô gái sành điệu nhất con hẻm này, phong cách ăn mặc của Trần Tinh đều bắt chước theo các bộ phim điện ảnh và truyền hình Hồng Kông, Đài Loan.

Mọi khi, chỉ cần có đĩa cá đù vàng nho nhỏ nhắm cùng vài ly rượu trắng là ông Trần đã vui vẻ lắm rồi. Ấy vậy mà hôm nay, rượu Nhị Oa Đầu vẫn là thứ rượu đó, mà sao uống vào cứ thấy nhạt thếch. Nghe tin Lâu Đức Dụ bị lừa hết tiền, đến giờ vẫn bặt vô âm tín, ông Trần chỉ biết vừa nhấp rượu vừa thở dài.

Trái lại, Cốc Kiều lại lên tiếng an ủi ông:

– Bác đừng lo ạ, chuyện đâu rồi cũng có đó, kiểu gì rồi cũng có cách thôi ạ.

Ông Trần bèn hỏi:

– Nếu không tìm được bố, cháu tính sao?

Cốc Kiều không cần đắn đo, đáp ngay:

– Cháu sẽ ở lại đây tìm việc làm ạ.

Để lo cho cả gia đình, giờ mẹ Cốc Kiều đang ngày đêm miệt mài bên chiếc máy may. Bà không chỉ gắng sức lo cho gia đình mình mà còn đứng ra gánh vác toàn bộ các khoản nợ mà Lâu Đức Dụ để lại. Vừa chuyển đến căn nhà đất, mẹ Cốc Kiều đã mời mấy vị trưởng bối có uy tín trong làng tới, rồi cho gọi các chủ nợ đến để thương lượng. Bà xin ký lại giấy nợ, chỉ giữ nguyên tiền gốc và xóa bỏ toàn bộ tiền lãi. Mẹ Cốc Kiều còn tự tay điểm chỉ, cam đoan rằng nếu Lâu Đức Dụ không trả nổi thì bà sẽ đứng ra trả thay ông. Dù tiếc hùi hụi khoản lãi bị mất đi, nhưng các chủ nợ đều hiểu rõ tình cảnh lúc này: Lâu Đức Dụ đã giấu gia đình đi vay mượn rồi bỏ trốn, để lại một nhà toàn người già, trẻ nhỏ và đàn bà. Đồ đạc có giá trị cũng đã bị xiết nợ hết. Nếu họ có quỵt nợ thì cũng đành bó tay. Nay mẹ Cốc Kiều chịu đứng ra nhận trách nhiệm, dù sao cũng còn hơn là chối bỏ hoàn toàn.

Trước lúc Cốc Kiều đi, mẹ cô đã dặn rằng nếu không tìm được tin tức gì của bố ở nhà bác Trần thì hãy về nhà. Năm nay không thi đậu đại học được thì ôn thêm một năm nữa. Mẹ cô còn quả quyết rằng dù có phải đập nồi bán sắt hay vay mượn khắp nơi cũng phải cho Cốc Kiều học hành đến nơi đến chốn. Nhưng Cốc Kiều lại thầm nghĩ nhà mình giờ còn nồi với sắt đâu mà bán chứ, chẳng phải đã bị người ta khuân sạch rồi sao? Còn vay tiền, lúc này ai còn dám cho nhà mình mượn nữa chứ? Nghĩ thì nghĩ vậy chứ cô chẳng dám hé môi, bởi mẹ vừa mới khỏi bệnh, hà cớ gì phải thốt ra những lời cay đắng khiến bà thêm phiền muộn. Cô định bao giờ tìm được việc rồi mới báo cho mẹ, chứ bây giờ nói ra chỉ càng làm bà thêm lo lắng.

Trần Huy hơi bất ngờ, bởi Cốc Kiều lúc này trông còn bình tĩnh hơn cả bố anh. Cứ như thể mọi chuyện đang xảy ra với ai khác chứ không phải chính cô. Quên cả việc giữ ý, anh không kìm được mà hỏi Cốc Kiều:

– Em định nghỉ học thật sao? Bây giờ bỏ ngang thế không thấy tiếc à?

Cốc Kiều cười đáp:

– Nếu em học giỏi như anh Huy thì bỏ học đúng là đáng tiếc thật. Nhưng sức học của em chỉ tàm tạm, chủ yếu là nhờ cần cù chứ thực ra em chẳng có năng khiếu học hành gì. Biết đâu em lại có khiếu buôn bán hơn là học hành thì sao. Đây cũng có thể xem là một cơ hội cho em đấy. Em sẽ tìm việc làm trước, dành dụm hai năm để có vốn liếng làm ăn riêng.

Trần Huy hỏi:

– Em định tìm việc gì?

– Em cũng chưa nghĩ ra nữa, chắc phải xem tin tuyển dụng trên báo trước đã.

Ông Trần liền nói:

– Cháu cứ ở tạm nhà bác, chuyện công việc khoan hãy vội, bác sẽ nghĩ cách giúp cháu.

Trong mắt ông Trần, mấy việc buôn bán tự do đều chẳng phải là công việc đàng hoàng. Thế nhưng Cốc Kiều vốn là một cô gái quê, trình độ văn hóa chỉ hết cấp ba, lại không có quan hệ, làm sao dễ dàng tìm được một chỗ làm tử tế trong cơ quan nhà nước. Bản thân ông cũng chỉ là một tài xế quèn, cũng chẳng quen biết ai để mà cậy nhờ. Nhớ ra chỗ rượu ngon và thuốc lá Lâu Đức Dụ biếu năm ngoái vẫn còn, ông Trần quyết định sẽ muối mặt đi nhờ vả người ta, cố xin cho Cốc Kiều một công việc tử tế. Nhà cô đông người như vậy, bây giờ vợ của Đức Dụ vừa phải lo toan kinh tế vừa phải chăm sóc người già con nhỏ, nếu Cốc Kiều không kiếm được tiền thì thực sự không sao gồng gánh nổi.

Bà Trần cứ giục Cốc Kiều ăn nhiều vào. Cô vốn chẳng có khẩu vị gì nhiều, nhưng vì nể lòng hiếu khách của bà nên vẫn cố ăn hết tô mì. Vừa thấy cô ăn hết, bà Trần lại sốt sắng đòi múc thêm nữa, Cốc Kiều vội từ chối vì đã no căng bụng.

Trần Tinh lên tiếng:

– Chị Kiều còn phải giữ dáng nữa chứ mẹ. Ăn nhiều lại mất công giảm cân đấy.

Bà Trần bĩu môi đáp lại:

– Mới được ăn no vài năm mà đã bày đặt giảm với chả cân! Dưới quê làm gì có cái mốt này chứ. Người gầy như que tăm rồi còn giảm gì nữa. Kiều à, ăn thêm tô nữa đi cháu, cứ tự nhiên như ở nhà, đừng khách sáo.

Tối hôm đó, Cốc Kiều nhất định giành phần rửa chén. Bà Trần ái ngại nói:

– Ai lại để khách rửa chén bao giờ chứ.

Thấy Cốc Kiều rửa vừa nhanh vừa sạch, bà cứ khen không ngớt miệng:

– Con bé này ngoan quá! Ở nhà chắc đỡ đần mẹ nhiều việc lắm nhỉ!

Thật ra, trước khi đám chủ nợ tìm đến tận cửa, bà ngoại và mẹ gần như chưa bao giờ để Cốc Kiều phải động tay vào việc nhà. Vốn ít học nên cả hai người họ đều cho rằng chuyện học hành rất vất vả. Cô học cấp ba trên huyện, ba tuần mới được về nhà một lần. Mỗi lần như vậy, bà và mẹ lại thấy thương cô vất vả, chỉ lo tìm món ngon để bồi bổ chứ nào nỡ bắt cô làm lụng. Mãi đến khi chủ nợ kéo tới nhà và mẹ cô ngã bệnh, Cốc Kiều mới bắt đầu thường xuyên làm việc nhà. Dù ban đầu còn lóng ngóng, song dường như sự cần cù, tháo vát đã ăn sâu vào máu thịt nên cô nhanh chóng thuần thục mọi việc. Cô chủ động làm việc ở nhà họ Trần chẳng phải vì quen tay, mà bởi cô tâm niệm rằng đã ăn nhờ ở đậu thì không thể ngồi không hưởng phúc. Cô thừa biết nhà họ Trần chẳng mấy chào đón mình, nhưng giữa thành phố rộng lớn này, cô còn biết đi đâu về đâu ngoài nơi này chứ?

Lâu Đức Dụ trước kia vẫn thường ra rả ở nhà rằng, bất kể ở thành thị hay nông thôn, tiền bạc luôn là thứ tối quan trọng. Không có tiền thì dẫu sống ngay giữa lòng Thủ đô cũng chỉ tổ trơ mắt nhìn người ta ăn sung mặc sướng mà ghen đến đỏ mắt.

Thế nhưng, đâu phải ai cũng như Lâu Đức Dụ, lúc nào cũng chỉ chăm chăm vào chuyện làm giàu đến long cả mắt. Ông Trần là một người biết đủ. Dẫu cho nhà vệ sinh phải dùng chung với cả khu tập thể, mùa đông phải lặn lội ra nhà tắm công cộng, chẳng tiện nghi bằng nhà Cốc Kiều trước kia, ông Trần vẫn lấy làm mãn nguyện, cho rằng cuộc sống của mình đã là nhất rồi.

Tối đó, Cốc Kiều được xếp cho ngủ chung phòng với Trần Tinh. Nói là phòng chứ thực chất chỉ có nửa gian, vốn chỉ đủ cho một mình Trần Tinh ở. Nay thêm Cốc Kiều vào bỗng trở nên chật chội hẳn.

Trần Tinh hỏi Cốc Kiều:

– Chị còn người thân nào khác ở đây không?

Nếu Cốc Kiều là một cô nàng sành điệu, có thể cùng Trần Tinh tán gẫu về thời trang, mỹ phẩm, phim ảnh hay tiểu thuyết, có lẽ cô ấy sẽ rất vui lòng giữ cô ở lại. Nhưng rõ ràng, Trần Tinh nhận thấy giữa mình và Cốc Kiều sẽ chẳng có lấy một điểm chung. Trần Tinh vốn giàu lòng trắc ẩn, thường dễ mủi lòng trước những câu chuyện trong phim. Ngay cả ở ngoài đời thực, cô ấy cũng cảm thông sâu sắc với hoàn cảnh của Cốc Kiều. Thế nhưng ý nghĩ phải chia sẻ một nửa không gian riêng tư cho người lạ khiến cô ấy không khỏi phiền lòng. Ở vài ngày thì được, chứ ở lâu cô ấy chịu không nổi.

Cốc Kiều ngập ngừng giây lát rồi đáp:

– Có một người dì họ.

Trần Tinh bèn nói ngay:

– Biết đâu chỗ dì họ lại có tin tức của bố chị thì sao? Có khi bố chị đến đó rồi cũng nên. Chị thử đến nhà dì xem sao!

Cốc Kiều không nói gì, bởi cô biết chắc Lâu Đức Dụ tuyệt đối không thể nào đến nhà dì họ được.

Dì họ là con gái của ông chú bên ngoại Cốc Kiều, mồ côi từ tấm bé nên phải sống nhờ nhà ông ngoại cô. Theo lời bà ngoại, dì họ và mẹ Cốc Kiều tuy là chị em họ nhưng tình cảm khăng khít như ruột thịt. Theo trí nhớ của Cốc Kiều, cô chỉ mới gặp người dì này duy nhất một lần trong đám tang của ông ngoại. Kể từ đó, bà không bao giờ về quê nữa.

Cốc Kiều giờ đây thậm chí chẳng còn nhớ nổi mặt mũi dì họ ra sao, mọi ấn tượng của cô về bà đều chắp vá từ lời kể của bố mẹ. Qua lời mẹ, người dì ấy là một cô gái ham học hỏi và có ý chí vươn lên. Thế nhưng, qua lời Lâu Đức Dụ, bà lại biến thành một con người hoàn toàn khác: vô cùng lạnh lùng và thực dụng. Năm đó, ông và mẹ Cốc Kiều đã phải ngồi tàu hỏa hơn mười tiếng đồng hồ, mang theo gần nửa gia tài để sắm sửa của hồi môn tới dự đám cưới của dì họ. Vậy mà kết quả lại bị xếp ngồi trong một góc khuất, đến một tiếng “anh rể” bà cũng chẳng thèm gọi. Lão chồng ba đời vợ của bà còn ngạo mạn hơn, thấy ông chỉ khẽ gật đầu lấy lệ. Sau lưng vợ, Lâu Đức Dụ mỗi khi nhắc đến người em rể họ Lạc kia đều gọi là “lão già ba đời vợ”. Ông cứ nhắc đi nhắc lại nhiều đến nỗi, Cốc Kiều dù chẳng nhớ mặt dì nhưng lại thuộc vanh vách chuyện dượng họ đã qua ba lần đò và già khú đế. Trước khi lấy dì họ, ông ta đã có một trai một gái, mà hai đứa con ấy lại chẳng cùng một mẹ sinh ra.

Mẹ Cốc Kiều từng bênh vực em họ trước mặt chồng rằng một cô gái quê phải vất vả biết nhường nào mới có thể trụ lại thành phố lớn. Người nhà chẳng giúp được gì thì thôi, lại còn chăm chăm muốn dựa dẫm. Nếu không tỏ ra lạnh nhạt một chút, e là cả đám họ hàng đã bu vào hút máu dì họ từ lâu rồi. Lâu Đức Dụ nghe vậy chỉ cười khẩy một tiếng: “Ai mà hút được máu của cái con ấy? Nó hút máu bà thì có. Chẳng biết làm thế nào mà nó lại qua lại với cái thằng họ Châu kia, cứ như thể thằng họ Châu mới là họ hàng thật sự của nó vậy. Giờ nó chỉ muốn phủi sạch quan hệ với nhà mình, làm gì còn nhớ cái thời không có cơm ăn, cứ lẽo đẽo theo sau bà gọi ‘chị ơi chị à’ nữa.” Mẹ Cốc Kiều trách chồng sao cứ lôi chuyện cũ ra nói mãi làm gì. Sống tốt hiện tại chẳng phải tốt hơn sao? Ông thấy người ta coi thường mình thì mình không qua lại nữa là được.

Tuy ở nhà mẹ Cốc Kiều luôn nói tốt về người dì ấy, nhưng trong ký ức của cô, mối quan hệ giữa mẹ và dì họ còn chẳng thân bằng hàng xóm cách năm đời trong làng. Nếu thật sự thân thiết, lần này cô lên Thủ đô, thể nào mẹ cũng đã dặn cô phải ghé qua nhà dì một chuyến.

Thấy Cốc Kiều không trả lời, Trần Tinh lại nói:

– Nhà dì họ chị ở đâu thế, có rộng rãi không? Em cũng muốn có người bầu bạn cho vui, nhưng hai người dồn vào căn phòng bé tí thế này thì chật chội quá.

Lâu Đức Dụ vẫn thường cho rằng con gái không giống mình, và chính Cốc Kiều cũng thấy mình chẳng mấy giống bố. Thế nhưng tối hôm ấy, khi giặt chiếc áo sơ mi vàng dưới ánh trăng, cô lại thấy mình giống ông đến lạ, nhất là ở cái khao khát cháy bỏng muốn trở nên giàu có.

Cốc Kiều ra sức vò chiếc áo sơ mi vàng, chiếc áo đẹp nhất của cô. Bởi ngày mai, cô định mặc nó đến gặp người dì họ kia.