Chương 5: Thành cổ Quảng Trị

Từ trên một điểm cao kín đáo có nhiều khóm lá bao quanh, chiếc ống nhòm của Tư lệnh mặt trận Lê Trọng từ từ quét xuống toàn cảnh phía dưới.

Trước mắt ông là thị xã Quảng Trị im lìm, thở dốc bên dòng sông Thạch Hãn. Dòng sông mùa này chưa đầy nước, như một dải khăn xanh mềm mại uốn lượn qua nhà cửa, đất đai, đường sá, làng mạc rồi uể oải nối ra cửa biển Ái Tử. Một cửa biển mang cái tên đầy nghĩa tình như thế giờ đây lại bị pháo binh Mỹ chiếm đóng, những ụ súng dài và tàu chiến gầm rú như sẵn sàng trút bom đạn xuống đất liền. Ánh mắt mệt mỏi của ông dừng lại trên cây cầu Thạch Hãn gầy guộc chưa có bóng người qua lại... Dừng lại nơi thôn Nhan Biều không còn hương sắc xanh tươi như thuở ban đầu... Dừng lại ngã ba Đông Hưng với mảnh đất ba-zan bầm đỏ... Dừng lại trước nhà thờ Trí Bưu, từ đó vọng lên những tiếng chuông buồn thảm, u ám... Dừng lại nơi Bến Sải lặng lẽ như bến chết, xa xa là khu vực Đông Hà. Cuối cùng, ánh mắt ông như bị dính chặt vào một mảnh đất vuông vức có tường thành bao quanh, bên trong gần như không có sự sống.

- Thành cổ Quảng Trị...

Tiếng ông thì thầm. Người sĩ quan tham mưu đứng bên cạnh nhìn lên.

- Dạ, thủ trưởng nói gì ạ?

- Thành cổ, Trí Bưu, Nhan Biều, Tri Tôn... Rồi đây tất cả sẽ trở thành những địa danh lịch sử. - Giọng ông vẫn trầm thấp, rồi ông quay sang người trợ lý. - Cậu có nhìn rõ khu Thành cổ không? Mặt hậu chỉ có sông Thạch Hãn là đường tiến lui, còn mặt tiền ba bề trống trải, vị thế vô cùng mong manh. Theo quân sự, không bao giờ nên cố thủ ở đó, nhưng về chiến lược chính trị, phải giữ bằng mọi giá, càng lâu càng tốt. Cậu nghĩ sao?

Không chờ trả lời, ông tiếp tục, giọng căng thẳng: - Đây là điểm quyết chiến của toàn cuộc chiến, có thể thắng bại đều mang tính lịch sử, nhưng ta phải trả giá rất đắt. Tôi đã từng nói điều này với đồng chí Bí thư quân ủy nhưng không được chấp nhận. Phải thông cảm cho quê hương của đồng chí ấy nằm ngay ở nơi này. Vì vậy, tôi muốn Ban tham mưu của cậu ngay ngày mai phải trình lên Bộ tư lệnh Mặt trận phương án phòng thủ sao cho bộ đội cầm cự được lâu nhất và thương vong ít nhất. Đã đến lúc trong tiềm thức của chúng ta, phải nhận thức rằng không thể đạt hiệu quả bằng mọi giá. Đây là mục tiêu có ý nghĩa lịch sử, và sau này lịch sử sẽ nhìn nhận lại.

Ông không nói thêm, ngồi xuống gốc cây, rút thuốc hút, trầm ngâm. Người sĩ quan tham mưu cũng im lặng. Anh hiểu rằng lúc này, vị tư lệnh tài ba và thương lính của toàn quân đang suy nghĩ trăm đường.

★ Bỗng nhiên, từ các chiến hạm Mỹ ngoài khơi, từ những cao điểm cửa Ái Tử, những khẩu pháo đen sì nhả đạn. Tiếng nổ chát chúa, cột khói dựng đứng che phủ thị xã và vùng lân cận. Phủ xuống đoàn người đông đảo đang lũ lượt chạy ra khỏi vùng lửa đạn, rời khỏi thị xã.

Pháo vẫn nổ dồn dập. Tiếng đạn rít trong không trung như tiếng cười ma quỷ. Trong dòng người hoảng loạn, xác người lăn lộn, máu chảy thành vũng. Chiếc xe đò bốc cháy, nổ tung. Chiếc xe khác vỡ tan, mảnh vụn bay lên như pháo hoa.

Một người đàn ông cháy đen như than, nước dịch rỉ ra thu hút đàn ruồi. Một đứa trẻ chạy trần truồng, gào thét gọi mẹ. Một người mẹ trẻ nằm chết trong vệ cỏ, để lộ những mảng da xanh xao. Đứa bé sơ sinh nằm cạnh, miệng ngậm vú mẹ bết máu...

★ Từ sườn đồi, Thiếu úy Quang và tốp lính dù quan sát tất cả qua ống nhòm. Hắn hét vào máy bộ đàm: “Tiên sư bọn Mỹ! Chúng dám bắn vào dân à? Chuyển hướng sang phải!” Nhưng đạn vẫn rơi giữa đoàn người. Thân xác và xe cộ tan tành.

Quang quay sang lính bên cạnh, nói đầy nước miếng: - Hoài! Mày phóng xe về sở chỉ huy nói bắn con mẹ gì mà toàn rơi vào đầu dân. Không dừng, tao sẽ dẫn đại đội dù quay về hỏi tội chúng. Đi đi!

Người lính vâng lệnh, chạy đến chiếc Jeep, phóng ngược về sau.

Quang lại đưa ống nhòm lên... Bỗng tay hắn run rẩy. Hắn thả ống nhòm, dụi mắt, rồi lại đưa lên. Qua làn khói, một cô gái áo quần tả tơi, nhuốm máu chạy đến đứa bé đang tìm ngậm vú mẹ đã chết. Cô cúi xuống bồng đứa bé, lấy tấm mền gần đó đắp lên thân thể người mẹ rồi cùng đứa bé chạy vào dòng người...

Quang vặn hết cỡ ống nhòm. Khuôn mặt cô gái hiện rõ rồi biến mất trong đám đông. Hắn bật thốt: “Hồng... Trời! Có phải cô ấy không?... Sao cô ấy lại ở đây?...”

Tiếng nói lọt vào tai Chuẩn úy đội phó, gã thư sinh nhưng mắt tối tăm ngồi cạnh. Gã đưa mắt nhìn Quang như thăm dò bí ẩn, rồi cũng đưa ống nhòm nhưng chẳng thấy gì. Không nhận ra những điều đang ám ảnh Quang...

... Đó là buổi sáng nắng chói chang, nhưng khung cảnh lại là sân trường đại học thơ mộng giữa kinh thành Huế. Nhiều sinh viên mặc đồng phục đứng hướng lên bục cao. Nữ sinh áo dài trắng, tóc vén cao, khuôn mặt thanh thoát, đôi mắt xếch đen huyền thu hút cả toán lính dù của Quang mặc thường phục đứng phía dưới, cách xa một đoạn.

Tiếng nói cô gái thanh thoát nhưng cứng rắn: “... Tuổi trẻ học đường phải thức tỉnh, thấy rằng hành động Mỹ bắn pháo vào dân là phi đạo đức, không thể tha thứ. Đặc biệt khi có sự tiếp tay của chính quyền và quân lực...” Quang không nghe rõ, chỉ choáng ngợp trước vẻ đẹp kiêu hãnh như thiên sứ của cô. Giọng cô ngọt ngào: “Thưa các bạn! Là con Lạc cháu Hồng, chúng ta không thể làm ngơ. Chúng ta phải lên tiếng như tổ tiên đã nói trong ngàn năm Bắc thuộc...”

Bản năng lính thức tỉnh, Quang tiến đến sát cô, nói đủ nghe: “Cô gái... Đủ rồi! Xuống đi, mau xuống, cảnh sát dã chiến sắp đến phiền nhiễu.”

Cô có nghe thấy không, giữa tiếng hô vang như sóng của đám đông? Hắn thoáng thấy đôi mắt cô hướng về mình, rồi nhìn sang hướng khác tiếp tục bài diễn thuyết: “Tuổi trẻ sẽ mắc tội với tổ tiên nếu chỉ sống ích kỷ. Chúng ta đã đến lúc phải...”

Phan Thái, Chuẩn úy đội phó tóc bồng bềnh nhưng mắt u tối, chen lên đứng trước cô, khẩu súng lục rung rung: “Câm đi con nặc nô đội lốt tiên cô! Nói nữa, thân thể mi sẽ tan thành máu. Câm!”

Tiếng cô vẫn không giảm: “Lịch sử Việt Nam không bao giờ chịu khuất phục trước bạo tàn xâm lược và ác nhân thất đức...” Cây súng hướng về ngực cô. Ngón tay siết cò...

Quang vội lách người chặn: “Dẹp đi Chuẩn úy! Bắn một cô gái không vũ khí còn hèn hơn. Có nhiều dịp để thể hiện ngoài trận tuyến, vội gì!” Gã sầm mặt: “Tôi làm phận sự lính!” Nòng súng lại giương lên...

Lần này, Quang không kìm được, đưa súng mình vào ngực Phan Thái, gằn giọng: “Phận sự lính không ai dạy cậu trở thành sát nhân!” Gã hiểu không nói giỡn, thở phì như rắn bỏ mồi, tra súng vào bao rồi lùi lại.

Cô gái thoáng liếc nhìn Quang, trên gương mặt xinh xắn có giọt mồ hôi lấm tấm...

Quang sực tỉnh, đưa ống nhòm quan sát lần nữa... Không thấy gì, hạ xuống nói với Chuẩn úy: - Cậu ở lại chỉ huy đơn vị. Tôi có việc riêng.

- Đi đâu? - Giọng vẫn cố hạ mình nhưng lộ chút tò mò.

- Nhà binh! Có việc chỉ nghe chứ không hỏi. Bài học quân trường cậu chưa quên?

Nói xong, bỏ mặc ánh mắt hằn học của gã, Quang lách qua lùm cây cháy sém lao về phía đoàn người di tản.

Đến đoạn đường, hắn cởi áo rằn ri, bỏ mũ nồi, giắt súng ngắn, lao tiếp...

Gặp chiếc Honda không người lái nằm nghiêng giữa đường, hắn dựng lên, phóng chầm chậm, mắt lướt khắp nơi nhưng không thấy bóng cô gái đâu. Đang định quay đầu thì bỗng toàn thân nóng bừng...

Trời ơi! Chính cô ấy, khuôn mặt ấy, đôi mắt ấy, cái miệng mím chặt kia không thể nhầm! Cô bồng đứa bé, lưng áo ướt đẫm, chân trần, bắp chân non trắng có vệt máu dài. Pháo nổ hai bên, khói lửa mù mịt. Dáng cô phiêu dạt như bức tranh tội tình giữa chiến tranh.

Hắn cho xe chạy sát, dừng khựng, không nói xách cả hai lên xe, phóng qua dòng người, khói lửa, thân xác nằm rải rác...

Đến chân dốc, hắn dừng, nói nhanh: - Đã qua tầm pháo. Nghỉ chút, cô dùng xe đưa bé về bắc, nơi an toàn hơn.

Cô nhìn chăm chú vào gương mặt râu ria hầm hố, ngờ ngợ...

- Còn anh?

- Tôi quay lại.

- Xin hỏi anh... à... anh là ai mà đối xử tốt với chúng tôi như vậy?

- Không cần biết. Bây giờ phải thoát khỏi đây ngay! Và nói chung, người như cô nên tránh xa chính trị tầm thường, phí sức.

Chính câu nói này cùng chiếc quần lính bỏ trong giày đã khiến cô nhận ra anh là ai. Cô vén tóc, cười nhạt: - Thì ra là anh! Hôm đó tôi chưa kịp cảm ơn, giờ lại mang thêm ơn nữa.

- Cách trả ơn tốt nhất là cô đưa bé cùng mình về Huế. Đây là địa chỉ tin cậy...

Hắn rút bút định viết, cô ngăn: - Cảm ơn nhưng tôi còn gia đình, bạn bè và bổn phận không thể bỏ đi.

- Bổn phận chống Mỹ chống chính quyền phải không?

Hắn nhìn thẳng mắt cô, cô cũng nhìn lại, gật đầu. Cái nhìn bướng bỉnh cùng nỗi buồn thoáng qua khiến hắn nheo mắt: - Tùy!

Hắn quăng bút vào bụi, quay lại, thoáng buồn: - Chưa thấy ai có cái nhìn lạ lùng như cô. Hy vọng sẽ gặp lại, và mong chúng ta không đối đầu ngớ ngẩn, nếu tôi chưa bị chiến tranh nuốt chửng. Bảo trọng! Chào!

Nói xong, bỏ xe lại, hắn băng qua đường, biến vào rừng cây cháy, lao về đơn vị như dã thú. Cô ngước nhìn theo, lắc đầu không hiểu...