Chương 48: Lý giải tâm lý tội phạm

Sau khi đẩy Giang Khởi Vân về phòng bệnh, Hạ Mân bắt đầu ngồi bên mép giường gọt đủ loại trái cây cho cô ăn. Giang Khởi Vân phải ăn đến mức bụng no căng thì mẹ cô mới chịu dừng tay.

Bà vốn định ở lại bệnh viện thức đêm để tiếp tục chăm sóc con gái, nhưng sau một hồi được Giang Khởi Vân hết lời thuyết phục, cuối cùng bà cũng chịu ra về để chuẩn bị canh bổ mang đến vào ngày mai.

Gần đến giờ cơm tối, Ngu Quy Vãn tới, trên tay xách theo những hộp đồ ăn đã đóng gói sẵn. Hạ Mân vội vàng đón lấy, vừa cảm ơn vừa áy náy vì đã làm phiền nàng, Ngu Quy Vãn mỉm cười lắc đầu ra hiệu không có gì, sau đó cùng Hạ Mân sắp xếp bàn ăn nhỏ ngay trên giường bệnh, mở từng túi nilon và hộp đựng thức ăn ra.

Giang Khởi Vân tự thấy mình chỉ bị thương ở chân, tay vẫn còn lành lặn, không cần phải tận hưởng chế độ chăm sóc đặc biệt đến mức này. Thế nhưng, đứng trước hai người phụ nữ này, cô hoàn toàn không có tiếng nói.

Cứ hễ định mở miệng từ chối là cô lại nhận ngay một cái lườm đầy uy lực của Hạ Mân, cùng với ánh mắt trông có vẻ nhẹ tênh nhưng lại cực kỳ có sức nặng của Ngu Quy Vãn.

Vậy nên, cô chỉ còn cách thành thành thật thật "mặc cho người khác sắp đặt", giữ nụ cười lễ phép trên môi.

Sau bữa tối, Ngu Quy Vãn cần trao đổi với Giang Khởi Vân về tiến độ vụ án. Vì lý do bảo mật, Hạ Mân chủ động tránh mặt ra ngoài hành lang chờ đợi.

Ngu Quy Vãn cho biết, trong lúc thẩm vấn Dịch Phái, một đội công tác khác đã tìm thấy Khấu Nhan tại địa điểm xưởng bỏ hoang nơi Đỗ Tuấn bị bắn hạ năm xưa. Nơi đó vốn đã bị phá bỏ từ hai năm trước để xây dựng thành một khu nghỉ dưỡng sinh thái.

Khấu Nhan bị bắt tại một căn homestay trong khu nghỉ dưỡng. Khi thấy cảnh sát mặc thường phục ập đến, cô ta không hề phản kháng, cũng không nói lời nào, lẳng lặng hợp tác về cục cảnh sát.

Trong quá trình thẩm vấn, Khấu Nhan đã khai báo toàn bộ những hành vi phạm tội, nhưng khi được hỏi về lý do, cô ta lại nhất quyết giữ im lặng.

Theo lời kể của những đồng nghiệp phụ trách thẩm vấn, từ lúc bị bắt đến khi lấy lời khai, vẻ mặt của Khấu Nhan luôn bình thản một cách lạ lùng. Cô ta không hề hoảng sợ khi bị bắt, cũng chẳng có lấy một chút ân hận. Trong khi đó, Khấu Phong sau khi biết được sự thật đã ngất xỉu, hiện vẫn đang được điều trị tại Bệnh viện Đa khoa thành phố.

Giang Khởi Vân khẽ chau mày, lẩm bẩm nói: "Chị cũng rất muốn hỏi cô ta tại sao lại làm như thế..."

Ngu Quy Vãn trầm ngâm vài giây rồi đáp: "Tình cảm của Khấu Nhan dành cho Đỗ Tuấn rất phức tạp. Nó vừa mang dáng dấp của hội chứng Stockholm (con tin nảy sinh tình cảm với kẻ bắt cóc), lại vừa tồn tại hiện tượng tâm lý học di tình (chuyển dịch tình cảm). Đó không phải là tình yêu theo nghĩa hẹp mà chúng ta thường hiểu."

"Hoàn cảnh gia đình khiến tuổi thơ và thời niên thiếu của cô ta gần như bị cô lập trong một môi trường chân không, thiếu vắng sự quan tâm. Cô ta thiếu thốn tình thương của cha mẹ, thiếu cả sự gắn kết của bạn bè. Chính vì vậy, cô ta đã thiếu đi hai yếu tố then chốt nhất trong quá trình hình thành nhân cách, đó là cảm giác 'được cần đến' và 'được công nhận'."

"Môi trường trống rỗng về tình cảm đó đã dẫn đến một nhân cách khiếm khuyết cùng hội chứng rối loạn nhân cách kịch tính (Histrionic Personality Disorder). Cô ta luôn cố diễn vai một con ngoan trò giỏi trong mắt thầy cô và phụ huynh để có được sự tán dương. Tuy nhiên, để duy trì sự công nhận đó, cô ta buộc phải đè nén phần nhân cách thật của mình. Trong tâm lý học, áp lực không được giải tỏa mà chỉ bị kìm nén quá mức sẽ dẫn đến sự phản phệ dữ dội của những cảm xúc tiêu cực."

"Vụ bắt cóc chính là cơ hội để cái tôi thật sự của cô ta phá vỡ xiềng xích áp lực bấy lâu nay."

Ngu Quy Vãn nhíu mày, biểu cảm nghiêm nghị: "Có thể thấy dù tâm trí nhạy bén hơn bạn bè cùng trang lứa, nhưng chung quy cô ta cũng chỉ là một thiếu nữ mười sáu tuổi chưa trải sự đời. Trong lòng cô ta có một kỳ vọng tâm lý định sẵn về kẻ bắt cóc. Giống như trong phim ảnh, kẻ bắt cóc thường phải hung ác, tàn bạo, nhưng Đỗ Tuấn – thủ lĩnh của băng nhóm lại làm đảo lộn hoàn toàn kỳ vọng đó của cô ta."

"Trong khi đó, hành vi của những đồng phạm khác lại củng cố thêm nỗi sợ hãi, khiến cô ta nhận thức được tính mạng mình đang bị đe dọa, từ đó kích thích bản năng sinh tồn."

Giang Khởi Vân tiếp lời: "Chị biết điều này, bản năng sinh tồn là khi con người rơi vào tình cảnh cực kỳ nguy hiểm, họ sẽ có những hành vi và phản ứng bản năng để cầu sống. Nhưng phản ứng này khác với việc né tránh nguy hiểm thông thường, nó không chỉ đơn giản là chạy trốn hay phản kháng mà phức tạp hơn nhiều."

Ngu Quy Vãn gật đầu: "Đúng vậy, có thể hiểu rằng hầu hết nạn nhân bị bắt cóc đều bị bản năng sinh tồn thôi thúc phải phụ thuộc vào kẻ bắt cóc. Họ thiết lập một mối liên kết tình cảm để đối phó với thực tại và tìm kiếm phương thức sinh tồn mới. Chính vì thế, một chút thiện ý nhỏ nhoi của kẻ bắt cóc cũng sẽ được nạn nhân phóng đại vô hạn. Nạn nhân không chỉ lờ đi việc chính kẻ đó đã đẩy mình vào nguy hiểm, mà còn nảy sinh tình cảm tích cực mãnh liệt với hắn. Nhưng loại tình cảm này tuyệt đối không phải là tình yêu."

"Tuy nhiên, tình cảm của Khấu Nhan dành cho Đỗ Tuấn không chỉ là sự tự thích nghi trong môi trường áp lực cao, mà còn chịu ảnh hưởng từ nhân cách và hoàn cảnh gia đình. Cô ta nảy sinh hiện tượng di tình lên Đỗ Tuấn, tự thêu dệt nên những cảm nhận, ảo tưởng và tình cảm đơn phương. Những trải nghiệm này thực chất là sự thay thế và tái cấu trúc tình cảm mà cô ta thiếu thốn từ những nhân vật quan trọng trong thời thơ ấu."

"Nói một cách ví von thì đây là một giấc mộng cứu rỗi do chính cô ta dệt nên. Đỗ Tuấn là thực thể lý tưởng hóa để cô ta gửi gắm mọi tình cảm thiếu hụt. Những ngày ẩn náu trong rừng sâu là lúc giấc mộng đó gần với hiện thực nhất. Nhưng mộng nào rồi cũng phải tan. Tan khi nào? Tan khi cô ta nhận ra mọi cảm xúc của mình chỉ là đơn phương. Thứ Đỗ Tuấn dành cho cô ta cũng giống hệt thứ hắn dành cho nạn nhân khác là Hạ Hi Nhụy."

"Trong giây phút đối đầu căng thẳng với cảnh sát, cả ba đều ở trạng thái tâm lý cực hạn. Khấu Nhan là người đầu tiên mất đi lý trí, cô ta không chấp nhận nổi thực tế, nên thà rằng Đỗ Tuấn chết đi, chết trong giấc mộng của mình chứ không muốn nhìn giấc mộng ấy vỡ tan, bởi vì nếu Đỗ Tuấn sống sót, Khấu Nhan rồi sẽ phải tỉnh lại."

"Cô ta làm vậy là để mãi mãi giữ mình lại trong giấc mộng cùng Đỗ Tuấn trốn chạy đến chân trời góc bể." Ngu Quy Vãn nói xong thì nhắm mắt lại. Thực tế, từng tiếp xúc với rất nhiều tội phạm, nàng đều nảy sinh cảm giác tiếc nuối và xót thương.

Nhân cách hình thành từ sự tương tác giữa người với người, mà sự tương tác đó lại đan xen với hoàn cảnh, chủ yếu là môi trường gia đình và xã hội. Việc một nhân cách khiếm khuyết do gia đình dẫn đến con đường phạm tội luôn mang một sắc thái bi kịch đầy ám ảnh.

Càng tiếp xúc với nhiều vụ án, Ngu Quy Vãn càng hiểu vì sao nhiều chuyên gia tâm lý học tội phạm trên thế giới sau cả đời nghiên cứu lại tập trung vào giáo dục trẻ em và thanh thiếu niên. Đây không chỉ là chuyện của một gia đình mà là vấn đề của toàn xã hội.

Bầu không khí trong phòng bệnh chìm xuống. Sau phút im lặng ngắn ngủi, Ngu Quy Vãn đứng dậy: "Chị nghỉ ngơi đi, em về cục trước, mai lại ghé thăm chị."

"Được."

Nhìn cánh cửa phòng bệnh đóng lại, trong lòng của Giang Khởi Vân trào dâng nỗi không nỡ rời đi. Một phần cô vẫn đau đáu về vụ án, phần khác lại muốn trò chuyện với Ngu Quy Vãn về những điều nhẹ nhàng hơn.

Sau khi Ngu Quy Vãn rời đi, Hạ Mân bước vào phòng, vừa dọn dẹp vừa nói: "Mẹ biết con vẫn còn dỗi chuyện năm xưa xích mích với Tiểu Vãn rồi mỗi người một nơi, nhưng con bé thật lòng coi con là bạn. Con không còn là trẻ con nữa, đừng có tính khí trẻ con mãi. Xem kìa, Tiểu Vãn bây giờ trưởng thành, hiểu biết rộng biết bao, chỉ có con là vẫn bướng bỉnh như hồi đi học. Phải học cách thấu hiểu và quan tâm người khác đi chứ."

Giang Khởi Vân chẳng thể cãi lại lời nào, cuối cùng chỉ biết lầm bầm đáp: "Dạ."

Hạ Mân vốn luôn thích tính cách dịu dàng, trầm tính của Ngu Quy Vãn. Hồi nhỏ bà còn đùa với mẹ Ngu Quy Vãn là hai nhà đổi con nuôi một thời gian để bà biết cảm giác có một "đứa con gái nhỏ" tâm lý, chu đáo là thế nào.

Giang Khởi Vân mỗi lần bị mẹ đẻ chê bai chỉ biết nhún vai chịu thua.

Hạ Mân về rồi, phòng bệnh trở nên yên tĩnh.

Giang Khởi Vân nằm trên giường nghịch điện thoại. Cô nhắn tin cho Lộ Khiếu và Thẩm Đông Vi nhưng chẳng ai phản hồi, dường như mọi người đều đang bận tối tăm mặt mũi, cả đội chỉ có mình cô là người rảnh rỗi nằm đây.

Cô thở dài, dù bản thân chẳng xem vết thương ở chân là gì, rất muốn lập tức quay lại vị trí chiến đấu, nhưng cô biết ý định đó sẽ gặp phải sự phản đối của biết bao nhiêu người.

Mẹ cô là người đầu tiên, Đội trưởng Tần chắc chắn sẽ mắng cô một trận, đám cấp dưới bình thường ngoan ngoãn có lẽ cũng sẽ phản đối kịch liệt.

Và cả Ngu Quy Vãn nữa, Ngu Quy Vãn chẳng cần nói lời gì nặng nề, chỉ cần dùng ánh mắt lạnh lùng nhìn cô thôi là cô đã không chịu nổi rồi.

Giang Khởi Vân trượt xuống, nằm bẹp trên giường, nhắm mắt lại, chìm vào giấc ngủ mơ màng.

...

"Được rồi, mọi người vất vả rồi, sắp xếp nốt tư liệu rồi tan làm thôi." Tần Phương Minh hô một tiếng trong khu làm việc, nhận lại là những tiếng ngáp dài mệt mỏi của mọi người.

Ngu Quy Vãn thu dọn tài liệu rải rác trên bàn. Lộ Khiếu đi tới hỏi: "Chuyên gia Ngu, cả tối chị cũng chưa ăn gì, có muốn đi ăn khuya cùng mọi người không?"

Ngu Quy Vãn không ngẩng đầu lên nói: "Không cần đâu, mọi người đi đi." Nói xong, nàng xách túi rời khỏi cục cảnh sát, bắt một chiếc taxi đi thẳng đến Bệnh viện số 2 Bắc Tân.

Lúc này đã là 9 giờ 20 tối, khu bệnh nội trú của bệnh viện sẽ cấm người thân ra vào thăm sau 10 giờ. Đến giờ này, nàng cũng chỉ có thể ở bên cạnh Giang Khởi Vân một lát, chưa kể lúc ăn tối nàng rõ ràng đã bảo ngày mai mới quay lại thăm cô.

Chẳng biết lát nữa Giang Khởi Vân thấy nàng thì sẽ phản ứng thế nào.

Đến khu bệnh nội trú, Ngu Quy Vãn ghi thông tin đăng ký ở tầng một rồi đi thang máy lên phòng 310 ở tầng ba. Nhìn qua cửa kính nhỏ trên cửa phòng bệnh, bên trong đã tắt đèn, Giang Khởi Vân đang nằm thẳng trên giường, có lẽ đã ngủ say.

Ngu Quy Vãn khẽ vặn nắm cửa, nhẹ nhàng bước vào trong.

Căn phòng cực kỳ yên tĩnh, chỉ có tiếng máy tạo độ ẩm chạy khe khẽ hòa cùng nhịp thở nặng nề của Giang Khởi Vân. Xem ra tối qua cô thực sự đã mệt lả.

Ngu Quy Vãn đi đến bên mép giường. Ánh trăng xuyên qua rèm cửa chiếu vào phòng, một nửa dừng lại trên người và gương mặt của Giang Khởi Vân. Dựa vào chút ánh sáng mỏng manh ấy, nàng bắt đầu lặng lẽ ngắm nhìn gương mặt cô.

Mái tóc ngắn màu đen ôm lấy trán và tai, đôi mày giãn ra thư thái, sống mũi cao khiến gương mặt Giang Khởi Vân trông càng thêm sắc nét. Ngu Quy Vãn nhớ có lần Giang Khởi Vân từng kể, mũi chị cao như vậy là nhờ hồi nhỏ mẹ chị luôn kiên trì nắn bóp sống mũi cho chị mỗi ngày.

Nghĩ đến một Giang Khởi Vân cũng biết làm dáng từ thời thiếu nữ, Ngu Quy Vãn mỉm cười không thành tiếng. Ánh mắt nàng lướt xuống bờ môi chị, đôi môi hình rất đẹp, nhân trung sâu, đường nét đầy đặn và mềm mại.

Chăm chú nhìn đôi môi ấy, Ngu Quy Vãn bỗng nhớ lại những ký ức xa xăm nhưng vẫn còn rõ ràng.

Bờ môi của Giang Khởi Vân hoàn toàn trái ngược với tính cách của cô.

Ấm nóng và vô cùng mềm mại.

Ngu Quy Vãn khẽ lắc đầu xua đi những suy nghĩ miên man, kéo chiếc ghế bên cạnh ngồi xuống, những dây thần kinh mệt mỏi dần được thả lỏng.

Nàng day nhẹ giữa trán, nói khẽ với Giang Khởi Vân đang ngủ say: "Chuyện sáng nay là do em quá nóng vội nên thái độ không tốt, đáng lẽ chị nên giận em mới đúng. Giống như hồi em mới trở về, chị đã giận vì em từng ra đi không lời từ biệt nên cố ý nói những lời cay nghiệt để trút giận."

"Thế nhưng bây giờ dường như chị chẳng còn giận em nữa... Có phải vì chị đã không còn bận tâm đến những tranh cãi và chuyện không vui ngày trước?"

Giọng Ngu Quy Vãn mỗi lúc một nhỏ dần, nàng chậm rãi cúi người sát mép giường, cằm gối lên mu bàn tay, mí mắt khẽ khép hờ: "A Vân, thật ra chị luôn dũng cảm hơn em, trước kia thế nào, bây giờ vẫn vậy. Em sợ chị sẽ giống như ba em, rời bỏ em mà đi, nên mới không ủng hộ lý tưởng và con đường chị theo đuổi. Em cứ ngỡ sau sự kiện ở Tana, mình đã khắc phục được nỗi sợ mất mát dẫn đến tâm lý trốn tránh này. Nhưng khi đối mặt với tình cảnh tương tự một lần nữa, khi đối mặt với chị, em vẫn không thể vượt qua được hoàn toàn."

Trong phòng bệnh ngập tràn ánh trăng, Ngu Quy Vãn chậm rãi vươn ngón trỏ, nhẹ nhàng móc lấy ngón út trên bàn tay phải đang duỗi tự nhiên của Giang Khởi Vân.

Nàng khẽ khàng, chậm rãi thốt ra: "Em vẫn rất sợ hãi... sợ sẽ mất đi chị..."