Tôi Sẽ Thống Trị Thị Trường

—

Tại Bắc Kinh, trong khách sạn Quốc Mậu, bầu trời đêm mùa xuân lấp lánh dưới ánh đèn đường và ánh sao, tạo nên một khung cảnh huyền ảo.

Trong căn phòng hạng sang của Trát La Vy, một bữa tiệc tối kiểu Tây được bày biện tinh tế, chờ đón vị khách quý từ thung lũng Silicon – Peter Fenton.

“Lâu rồi anh chưa về nhà?”

“Khi nào thị trường ổn định, tôi sẽ trở về.”

“Kinh doanh ở đây có thuận lợi không?”

Trát La Vy rót một ly whisky, nụ cười rạng rỡ như hoa: “Thị trường Trung Quốc với tôi như món đồ chơi bằng vàng – sáng chói, nhưng chỉ để tôi vui đùa.”

Fenton nâng ly, cười nhẹ: “Có vẻ thị trường Trung Quốc thực tế không nguy hiểm như lời đồn.”

“Tất nhiên.”

Trát La Vy cụng ly: “Những kẻ vĩ đại thường tìm lý do cho thất bại. Như Amazon, eBay, Groupon – khi bị đánh bại, họ chỉ biết đổ lỗi cho thị trường này.”

Fenton đặt ly xuống: “Nhưng tôi luôn nghĩ người tiêu dùng Trung Quốc rất bài ngoại.”

“Họ bài ngoại thật, nhưng điều đó không ngăn họ dùng sản phẩm của chúng ta.”

“Thật là một quốc gia thú vị.”

Trát La Vy cắt một miếng bít tết: “Nếu anh có thời gian, hãy ở lại lâu hơn, để chứng kiến Uber chiến thắng thế nào. Tôi nghĩ, đến lúc tôi nối bước tổ tiên, một lần nữa chinh phục lục địa này.”

Fenton gật đầu: “Nghe thật hoành tráng. Tôi thích những màn trình diễn hoành tráng.”

Hai người vừa nhấp rượu thì cửa mở, nữ thư ký Anna bước vào, mỉm cười chào Fenton.

Trát La Vy ngẩng đầu: “Cô Anna, có chuyện gì?”

“Ông Trình và ông Trần vừa gọi điện, xin lỗi vì không thể dự bữa tối. Họ nói không khỏe, nhưng giọng nghe như cùng mắc một bệnh.”

Trát La Vy lạnh mặt: “Vẫn còn trì hoãn vô ích. Không cần giữ thể diện nữa, cứ nghiền nát họ trên thị trường.”

Fenton nhíu mày: “Ai là ông Trình? Ai là ông Trần?”

“CEO của Kuaidi và Didi – hai nền tảng gọi xe nội địa Trung Quốc.”

“Đối thủ của Uber?”

Trát La Vy liếc anh: “Anh say rồi à?”

Fenton cười lớn: “Nghe như anh rất khinh thường họ?”

“Sự yếu đuối là tội ác. Tôi đã cho họ lựa chọn: sáp nhập vào Uber, rút tiền và ra đi. Họ miệng thì đồng ý, nhưng vẫn trì hoãn. Thương nhân Trung Quốc thật không đáng tin.”

“Người da vàng đều thế mà.”

Sau bữa tối, Trát La Vy định đưa Fenton tham quan trụ sở khu vực Trung Quốc của Uber, bèn bảo Anna gọi xe.

Lên xe, Fenton nhìn quanh, ánh mắt bị thu hút bởi những dòng chữ “Didi” xuất hiện khắp nơi.

“Uber ở Trung Quốc chỉ có Didi và Kuaidi là đối thủ? Tại sao tôi thấy ‘Didi’ xuất hiện liên tục? Quảng cáo Uber còn ít hơn.”

“Một nền tảng đang điên cuồng quảng bá, nhưng mãi chẳng đuổi kịp đuôi Uber.”

“Anna, chiếc xe kia viết gì vậy?”

Anna ngồi ghế trước, liếc ra ngoài: “Thưa ông Peter, trên đó viết ‘Didi Dache – di chuyển xanh, tiết kiệm năng lượng’. Cũng là quảng cáo.”

Trát La Vy cũng nhìn ra, thấy hàng loạt xe dán nhãn “Didi Chuxing”, đủ loại xe, đủ thương hiệu, nối đuôi nhau trên đường.

Anh nhíu mày, im lặng một lúc, rồi bất chợt cười khẽ, ngồi thẳng người.

Xe nhanh chóng đến trụ sở Uber tại Trung Quốc. Hai người bắt đầu tham quan, nhưng giữa chừng bị giám đốc vận hành Trot gọi lại.

“Ông Trát La Vy, tôi có việc báo cáo.”

“Chuyện gì?”

Trot mở bảng dữ liệu: “Gần đây, số đơn hàng của Uber giảm liên tục. Các chỉ số khác cũng sụt giảm toàn diện.”

Trát La Vy liếc qua: “Hiệu ứng Tết à?”

“Không. Tết đã qua lâu, người lao động cũng trở lại làm việc được một tháng. Điều này bất thường. Số người dùng hàng ngày, tần suất sử dụng, tỷ lệ đăng ký mới – đều giảm mạnh. Không thể coi là dao động bình thường. Chắc chắn có lý do.”

“Vô lý. CEO Didi và Kuaidi đều ốm, chỉ là dao động nhất thời. Không cần lo. Thị trường đã là của chúng ta.”

Trot mở miệng: “Thưa ông, trên thị trường còn có Didi, do Giang Cần điều hành. Xem thường ông ta, sẽ bị nguyền rủa.”

Trát La Vy bật cười: “Trot, đây là câu chuyện cười hay nhất tôi từng nghe. Nên để dành cho ngày Cá tháng Tư.”

Trot nghiêm mặt: “Thưa ông, tôi từng thấy kiểu sụt giảm dữ liệu này.”

“?”

“Là lúc Lashou.com từ đỉnh cao rơi xuống vực thẳm. Dữ liệu cũng giảm theo kiểu này.”

Fenton lúc này cũng nhìn Trot: “Ông Trot, ông là người Trung Quốc hay người Nhật?”

Trot nheo mắt: “Nói chuyện cho tử tế, đừng xúc phạm!”

“Ồ, câu này nghe rất Trung Quốc. Có lẽ ông là người Trung Quốc? Tôi luôn quan tâm văn hóa Trung Quốc. Cho tôi biết tên tiếng Trung của ông được không?”

“Tôi tên là Khang Kính Đào.”

Khi Trát La Vy thành lập đội ngũ tại Trung Quốc, anh rút kinh nghiệm từ thất bại của Amazon, Groupon, Foodpanda – nên đặc biệt chú trọng tuyển dụng nhân sự bản địa.

Khang Kính Đào từng làm tại Koubei Waimai, nhưng vì sợ Giang Cần nên đã rời đi, gia nhập Uber.

Có nhiều lý do: lương cao hơn, nghỉ ngơi nhiều hơn, nhưng quan trọng nhất là vì lúc đó Giang Cần dường như không quan tâm đến thị trường gọi xe.

Ai ngờ cuối năm, Giang Cần đột nhiên trở lại, khiến Khang Kính Đào suốt mấy tháng nay sống trong lo lắng.

Nhưng sau đó, hiệu suất Didi yếu kém, anh mới phần nào yên tâm – cho đến khi bảng dữ liệu tháng này được công bố.

Người từng bị rắn cắn, mười năm sợ dây thừng.

Anh ta thực sự đã thấy kiểu dữ liệu này – loại mà anh nghĩ nên gọi là “Đường Dao Động Giang”.

Trong nửa tháng tiếp theo, tình hình phát triển đúng theo nỗi lo lớn nhất của Khang Kính Đào. Anh theo dõi sát dữ liệu, thấy chúng tiếp tục sụt giảm. Nhưng Trát La Vy vẫn khăng khăng không tin có nguy cơ – đó là sự tự tin thái quá của người Mỹ.

Có những chuyện nhỏ ban đầu chẳng ai để ý, nhưng khi mọi người chú ý thì nguy cơ đã ở trước mắt.

“Xe tư nhân…?”

Vài ngày sau khi dữ liệu Uber tiếp tục giảm, các thị trường Thượng Hải và Bắc Kinh bất ngờ tràn ngập xe tư nhân – tất cả đều dán nhãn “Didi Chuxing”.

Thời gian phản hồi của Didi giảm từ mười lăm phút xuống còn một đến hai phút.

Giữa tháng ba năm 2014, chỉ còn vài ngày nữa là đến ngày Cá tháng Tư, một bài viết lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội WeChat, chỉ dành riêng cho người dùng ở Thượng Hải và Bắc Kinh:

“Vừa làm tài xế part-time cho Didi, thu nhập hàng tháng hơn chục ngàn.”

Từ đó, trong nửa tháng sau, số lượng tài xế Didi tăng vọt – tốc độ chưa từng thấy.

Didi không chiếm thị phần của đối thủ – mà họ đã mở ra một thị trường hoàn toàn mới.

Trát La Vy giận dữ. Anh nhìn thấy những chiếc xe Didi Chuxing tràn ngập đường phố, cảm nhận bóng đen khổng lồ đang áp sát – mang đến cảm giác nghẹt thở chưa từng có.

【Didi đã đến, Uber nhanh chóng rút lui】

【Giang Cần – kẻ tinh anh nhất trong chiến tranh thương mại Trung Quốc. Uber không còn nhiều thời gian】

Trát La Vy bỗng nhớ lại những bình luận trước đây trên mạng, nhớ lại người từng bị thần thánh hóa – ánh mắt anh mở to, đầy kinh ngạc: “What the f*ck?”

Fenton, với tư cách là người ngoài cuộc, bỗng nhận ra: thị trường Trung Quốc thực sự nguy hiểm – không phải do Amazon phóng đại để giữ thể diện. Không còn màn trình diễn hoành tráng nào nữa. Giờ đây, chỉ còn… thảm họa!

Trong vòng nửa tháng ngắn ngủi, Uber mất một phần ba người dùng.

Họ đến như cơn lũ – nhưng giờ đây dường như bị chính cơn lũ ấy chặn lại.

“Xe tư nhân?”

“Làm sao có thể là xe tư nhân?!”

“Tháng trước, Ủy ban Giao thông Thượng Hải mới ban hành quy định: xe tư nhân không được phép chở khách kiếm tiền!”

Phải biết rằng, tại thị trường Trung Quốc, xe tư nhân bị cấm chở khách kinh doanh.

Didi và Kuaidi làm thị trường bằng cách hợp tác với ngành taxi – khái niệm ban đầu là đưa taxi lên nền tảng số.

Uber tập trung vào dịch vụ cao cấp giá rẻ, nhưng ký hợp đồng với các công ty du lịch thương mại chính quy, các đội xe sang có giấy phép, cũng như đội xe phục vụ sự kiện.

Giờ đây, Didi lại trực tiếp dùng mô hình làm thêm – bất kỳ xe tư nhân nào đăng ký thông tin đều có thể hoạt động trực tuyến. Điều này tương đương với việc phá vỡ quy tắc thị trường.

Thượng Hải có bao nhiêu xe taxi?

Có bao nhiêu xe tư nhân?

Lúc này, Didi và Kuaidi đã tổ chức người điều tra vấn đề này.

“Hiện tại, Thượng Hải và Bắc Kinh đều cấm xe tư nhân chở khách kinh doanh. Vi phạm sẽ bị xử phạt.”

“Nhưng có một vấn đề: sau khi đăng ký thông tin và được nền tảng kiểm soát, có thể theo dõi lộ trình – vậy xe tư nhân có còn bị áp dụng quy định này?”

“Ranh giới rất mờ. Quy định chi tiết chưa rõ ràng. Ta có thể gọi đây là ngành công nghiệp xám – không rõ vi phạm, nhưng cũng không hoàn toàn hợp pháp.”

“Hiện nay, quản lý giao thông đô thị do Ủy ban Giao thông địa phương phụ trách. Họ cấm xe đen hoạt động nhằm duy trì trật tự xã hội. Nhưng nếu hành vi của Didi không gây hại cho quản lý đô thị – thì xử lý thế nào?”

“Quan trọng nhất: mô hình hoạt động của Didi là thưởng tài xế theo số đơn hoàn thành – chứ không phải giao dịch trực tiếp giữa hành khách và tài xế. Điều này khai thác một kẽ hở lớn.”

Trình Vĩ nghe xong, mở to mắt: “Ý anh là, nếu chúng ta cũng dùng mô hình thưởng như Didi – thì cũng có thể làm dịch vụ xe tư nhân?”

Chuyên gia Kuaidi mời đến gật đầu: “Được. Miễn là được Ủy ban Giao thông địa phương cho phép.”

“Vậy tôi lập tức đến gặp Ủy ban giao thông!”

Sau khi nhận được câu trả lời, Trình Vĩ vội rời công ty, mang theo đầy hy vọng và câu hỏi, đi tìm giám đốc quản lý giao thông – ông Trần.

Giám đốc Trần từng ăn cơm do Trình Vĩ mời trước Tết, thấy anh đến cũng không tiện từ chối: “Ông Trình, có chuyện gì?”

“Thưa giám đốc Trần, tôi phát hiện Didi dường như đang dùng xe tư nhân chở khách kiếm tiền. Kuaidi chúng tôi có thể làm được không?”

“Xin lỗi, không được.”

“Tại sao?”

Giám đốc Trần mím môi: “Ông Trình, Didi đã được phê duyệt từ tháng trước. Còn các ông thì chưa.”

Trình Vĩ cau mày: “Phê duyệt hay không – chẳng phải do ông quyết định sao, giám đốc?”

“Nhưng tôi có lý do gì để phê duyệt các ông? Quy định giao thông không do tôi đặt ra. Tôi không có quyền đó.”

“Vậy tại sao ông lại phê duyệt cho Didi?”

Giám đốc Trần thở dài: “Ông Trình, Didi không phải đang làm dịch vụ giao thông. Họ đang làm từ thiện.”

Trình Vĩ nghe xong như sét đánh ngang tai. Anh nghĩ: *Ông đang lừa tôi sao?* Trận chiến taxi đã kéo dài cả năm – ai chẳng biết họ đang tranh giành thị trường. Đến lượt Didi lại thành “từ thiện”?

“Giám đốc Trần, tôi học ít, không hiểu. Tại sao Didi lại là từ thiện?”

“Ông có biết không, dư luận quốc tế đang liên tục chỉ trích Trung Quốc vì khí thải carbon quá cao. Nhiều lần lên án Trung Quốc phát triển bằng mọi giá. Một số nước châu Âu đang biểu tình. Liên Hợp Quốc cũng yêu cầu Trung Quốc giảm phát thải – ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh quốc gia.”

Giám đốc Trần thở dài: “Năm nay, chỉ tiêu tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải cao gấp đôi năm ngoái. Lãnh đạo thành phố đang rất đau đầu – không biết làm sao đạt được.”

Trình Vĩ hỏi: “Vậy Didi là tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải?”

“Didi có chức năng ghép xe, ông biết không? Trên đường đi làm, tôi có thể đón thêm bốn người – bốn người đó không cần tự lái xe. Đó chính là tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải!”

“Chúng tôi ở Kuaidi cũng làm được! Tôi về sẽ làm ngay! Chúng tôi cũng nói là tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải!”

Giám đốc Trần lắc đầu: “Nói suông không được. Ai cũng không ngốc.”

Trình Vĩ ngơ ngác: “Didi nói là từ thiện thì được, chúng tôi nói thì không được?”

“Ông Trình, tôi ăn cơm của ông không ít. Có những điều không nên nói. Nhưng ông đã hỏi – tôi đành cho ông xem.”

Giám đốc Trần mở ngăn kéo, lấy ra một phong bì da cừu – loại mà Trình Vĩ đã thấy lần trước, in dấu chính quyền Lâm Xuyên.

Ông rút từ trong phong bì ra một tờ giấy – bản sao chứng nhận.

Didi, vào cuối tháng 2 năm nay, đã được trao giải thưởng “Công nghệ Tiết kiệm Năng lượng và Giảm Phát thải năm 2013”. Đơn vị trao giải: Báo Môi Trường Trung Quốc và Bộ Môi Trường Sinh Thái. Đơn vị đề cử: chính quyền Lâm Xuyên.

Nhìn thấy đây, Trình Vĩ bỗng hiểu ra tất cả.

Nền tảng cho xe tư nhân chở khách là ngành công nghiệp xám – nhưng nó có thể tăng tỷ lệ việc làm, giảm tắc nghẽn đô thị, giảm gánh nặng cho cơ quan giao thông.

Thái độ của các Ủy ban Giao thông với mô hình này vốn luôn mơ hồ.

Nó tốt: thúc đẩy kinh tế, tăng thu nhập bình quân. Nhưng vấn đề là: trước đây đã cấm xe tư nhân chở khách – vậy thì làm sao?

Tôi muốn làm ngơ – nhưng cần lý do và danh nghĩa.

Và giải thưởng của Giang Cần – đã trực tiếp đưa danh nghĩa đó vào tay họ. Bây giờ, ai cũng có thể nói: *Tôi đang bảo vệ môi trường.*

“Khoản thưởng cho tài xế Didi phát ra – không phải là chia doanh thu đơn hàng – mà là tiền thưởng vì giảm phát thải.”

Giám đốc Trần bổ sung: “Ông có thể hiểu Didi như một tổ chức từ thiện lớn – tập hợp những người yêu môi trường, đóng góp xuất sắc vào việc giảm sử dụng phương tiện.”

“Làm sao… làm sao có thể có logic như vậy?”

“Ông cũng có thể tham gia giải thưởng này. Tôi sẽ thảo luận với lãnh đạo thành phố, đề cử ông. Sang năm tháng ba, ông cũng có thể nhận giải.”

Trình Vĩ bật dậy: “Sang năm tháng ba, thị trường đã bị Didi chiếm hết rồi!”

Giám đốc Trần ngẩn người, ánh mắt mơ hồ: “Ông nói thị trường gì? Chúng ta đang nói về bảo vệ môi trường.”