Nghệ thuật 'vòi tiền'

"Đây là gì?" Từ Giải tò mò hỏi.

Cố Trì mỉm cười mời hắn vào xem, vừa giới thiệu: "Đây là cửa hàng do trị sở của chúng ta mở."

"Trị sở mở cửa hàng ư? Đây là ý của Thẩm quân sao?"

"Đúng vậy."

"Thật là kỳ lạ."

Từ Giải không ngờ vị Thẩm quân còn trẻ tuổi này lại hiểu biết sâu sắc về chuyện buôn bán. Hắn biết rằng, dù là trước kia hay bây giờ, chính sách ở khắp nơi đều chủ yếu là kiềm chế thương nghiệp. Thương nhân tuy không trực tiếp tạo ra của cải vật chất, nhưng lại nắm giữ khối lượng tiền tài khổng lồ, xưa nay vẫn luôn bị những người cầm quyền kiêng dè.

Tiểu thương thì không đáng nói, họ chỉ làm ăn nhỏ để mưu sinh. Nhưng những đại thương gia, phía sau không ai không có bóng dáng của các thế gia hào cường. Trong tay bọn họ thường nuôi một đám binh lính tư nhân, khi đi buôn bán, đoàn xe ngựa nối đuôi nhau tấp nập xuất phát. Nếu không, làm sao có thể bảo vệ hàng hóa quý giá được an toàn? Thương nhân càng lớn, lực lượng vũ trang tư nhân trong tay càng mạnh, bản thân điều này cũng là một nhân tố bất ổn đáng lo ngại. Do đó, từ trước đến nay, luôn phải hạn chế địa vị của thương nhân, đặt ra thuế thị trường cao ngất ngưởng, điều này cũng có lợi cho sự ổn định dân sinh dưới quyền cai trị.

Thương nhân không được coi trọng, địa vị thấp kém. Ngay cả Từ gia mà Từ Giải là gia chủ cũng rất ít khi đích thân nhúng tay vào việc buôn bán, toàn bộ đều giao cho người hầu, thân quyến hoặc họ hàng xa có quan hệ không mấy thân thiết quản lý. Một vị quận thủ lại tự mình kinh doanh, quả là hiếm có vô cùng. Nói ra thật sự mất mặt.

Tuy vậy, Từ Giải thân là gia chủ Từ gia dĩ nhiên không nghĩ như vậy. Từ gia có được ngày hôm nay không thể thiếu các ngành nghề kinh doanh cơ bản của gia tộc; không có những thứ này, con cháu trong tộc ăn mặc tiêu xài dựa vào cái gì? Người dù có cao quý đến đâu, hai chân vẫn phải đặt trên mặt đất.

Hắn cùng Cố Trì vừa nói vừa cười bước vào "Cửa hàng bách hóa Phù Cô", vừa bước vào đã được nhét vào tay một chiếc giỏ trúc nhỏ.

"Đây là gì?"

Cố Trì đáp: "Là giỏ trúc."

Dĩ nhiên Từ Giải biết đây là giỏ trúc đan. Thậm chí hắn còn biết gần Phù Cô có rừng tre trúc. Nhưng đưa cho hắn một cái giỏ trúc để làm gì?

Cố Trì cũng lấy một cái giỏ trúc từ "nhân viên bán hàng", xỏ vào cánh tay rồi nói: "Chủ công gọi nó là 'giỏ hàng', dùng để đựng hàng hóa trong cửa hàng bách hóa. Văn Chú, nếu huynh muốn lấy đồ trên kệ hàng, chỉ cần gọi người lại, họ sẽ mở ra lấy xuống cho huynh là được."

Qua một thời gian phát triển, chủng loại hàng hóa trong cửa hàng bách hóa cũng đã nhiều hơn, không còn như lúc ban đầu chỉ có vài món hàng đơn sơ. Kệ hàng cũng được làm lại, thêm cả cửa nhỏ bằng tre. Khách muốn mua thì bảo "nhân viên bán hàng" mở cửa lấy xuống. Làm như vậy cũng vì lý do an toàn.

Thẩm Đường không ngại dùng mặt xấu nhất để suy đoán lòng người, dù sao Phù Cô cũng là nơi nghèo khó, núi non hiểm trở dễ sinh ra kẻ gian manh. Kệ hàng để hở sẽ dễ bị trộm cắp thường xuyên. Mỗi vị khách đều phải có người trông coi cũng không thực tế, chi bằng làm cửa cho kệ hàng. Khách vào cửa hàng chọn đồ xong, rồi bảo người ta lấy. Dĩ nhiên, một số hàng hóa tương đối quý giá sẽ không được đặt trực tiếp trên kệ, chỉ có một mẫu trưng bày; khách phải vào kho lấy. Sau đó đến quầy tính tiền là xong.

Từ Giải nghe đến mê mẩn, lẩm bẩm: "Còn có thể làm như vậy sao?"

Diện tích cửa hàng bách hóa lớn hơn trước rất nhiều. Giữa các kệ hàng có thể dễ dàng cho hai người đứng.

Từ Giải lại chú ý đến những mảnh tre nhỏ treo dưới hàng hóa trên kệ. Loại mảnh tre này thường dùng để ghi giá, hắn cũng biết, nhưng điều mới lạ là trên mảnh tre không phải là những chữ viết quen thuộc, mà là một số hình vẽ kỳ quái, bèn hỏi: "Đây là gì?"

Cố Trì đáp: "Là giá cả. Thẩm quân nghĩ rằng dân chúng khó mà nhận biết được các con số phức tạp, nên đã dùng một số hình vẽ đơn giản để thay thế các con số khác nhau. Trên tấm biển bên ngoài cửa hàng, hàng đầu tiên có ghi các con số từ không đến chín. Thứ dân dễ nhớ, chỉ cần nhớ kỹ mỗi hình vẽ tương ứng với con số nào, khi vào cửa hàng sẽ không cần phải hỏi giá liên tục, cứ nhìn trực tiếp vào bảng giá là được."

Từ Giải vừa nghe vừa ghi nhớ cẩn thận. "Thì ra là vậy, thực sự mới lạ." Chữ số tuy đơn giản, nhưng đối với dân chúng vẫn khó nhớ.

Trong tình huống bình thường, một cửa hàng lớn như cửa hàng bách hóa Phù Cô cần rất nhiều người quản lý. Nhưng khách hàng có thể tự xem giá, tự chọn hàng, vô hình trung đã giảm bớt chi phí của cửa hàng, việc quản lý cũng thuận tiện hơn.

Trong mắt Từ Giải, những điều này đều có thể coi là "bí quyết kinh doanh", nhưng Cố Trì lại không hề có ý định giấu giếm. Ngược lại, hắn rất thẳng thắn, không chỉ hào phóng để Từ Giải xem, còn cặn kẽ giải thích cho hắn. Sự nhiệt tình hiếu khách này khiến Từ Giải thụ sủng nhược kinh. Thậm chí còn khiến Từ Giải nảy sinh một chút nghi ngờ —— thanh niên yếu ớt trước mắt này, hắn thực sự... là một văn sĩ văn tâm sao? Phong cách này có gì đó không đúng lắm.

Bước vào cửa hàng mà chẳng mua gì, Từ Giải cảm thấy hơi mất mặt, bèn chọn mua vài món đồ đắt tiền, coi như là trả "tiền học phí".

Với con mắt của gia chủ Từ gia, hàng hóa trong cửa hàng bách hóa này chẳng có gì đáng giá. Nhưng nghĩ lại cũng phải, dù sao đây cũng là cửa hàng dành cho dân thường, đồ quá tốt thì người ta cũng chẳng mua nổi.

Từ Giải đi cùng Cố Trì xem qua từng kệ hàng, quả nhiên phát hiện ra một số quy luật thú vị. Chẳng hạn như hàng hóa được phân loại theo công dụng, điều này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian tìm kiếm trong cửa hàng, mục đích mua sắm cũng rõ ràng hơn. Những mặt hàng thường dùng được đặt ở nơi dễ lấy, còn những vị trí quá cao hoặc quá thấp thì bày bán những món ít được sử dụng...

Từ Giải ngẫm nghĩ một hồi rồi nói: "Thẩm quân làm vậy không phải vì lợi nhuận."

Cố Trì hỏi ý của hắn là gì.

Từ Giải mỉm cười, đưa tay chỉ những kệ hàng xung quanh: "Nếu là thương nhân, nhất định phải nghĩ cách làm sao để khách hàng vào cửa hàng nán lại càng lâu càng tốt. Nán lại lâu mới mua nhiều, rồi đặt những món hàng đắt tiền, lợi nhuận cao ở vị trí dễ thấy nhất... Nhưng nhìn cách bài trí trong cửa hàng này, hoàn toàn ngược lại. Vậy nên, Thẩm quân không chú trọng lợi nhuận."

Cố Trì: "..." Ôi trời! ! ! Không hổ danh là cháu đích tôn của Từ gia Thiên Hải, người này đúng là gian thương! Mới vào cửa hàng có một lúc mà đã nghĩ ra lắm điều thế! ! ! À, giờ hắn đã là gia chủ rồi. Không hổ danh là người có thể trở thành gia chủ!

Cố Trì nhanh chóng chỉnh lại nét mặt, tránh để lộ sơ hở.

Lúc này, Từ Giải gọi "nhân viên bán hàng" lại, nói muốn mua vài vò rượu.

"Nhân viên bán hàng" là một người đàn ông cao to lực lưỡng. Trước đây hắn từng làm thổ phỉ. Sau đó được Thẩm Đường thu nạp, vì hắn nhạy bén với con số, khả năng tính toán tốt, lại có vẻ ngoài dễ gần nên được điều đến đây làm việc. Hắn liếc nhìn Cố Trì, vẻ mặt khó xử nói: "Rượu này mỗi ngày đều có hạn mức, phải dùng 'phiếu rượu' để đổi..."

Từ Giải ngẩn người. "Hạn mức" là gì? "Phiếu rượu" để đổi là sao? Lại là những từ mới lạ.

Những vấn đề này cứ hỏi Cố Trì là được, ánh mắt Cố Trì ra hiệu rằng sẽ giải thích sau, rồi quay sang nói với "nhân viên bán hàng": "Văn Chú là khách quý của Thẩm quân, không giống người khác. Ngươi cứ đi lấy rượu đến đây, nếu có ai hỏi thì cứ nói là ý của ta."

"Nhưng điều này không hợp với quy củ..." "Nhân viên bán hàng" càng thêm khó xử.

Từ Giải đang suy nghĩ xem chuyện này là thế nào, thì nghe thấy một giọng nói sang sảng bên tai, mang vài phần trêu chọc khó hiểu: "Ta còn tưởng là chuyện gì to tát. Quy củ chính là quy củ, chẳng lẽ vì cậu là Cố Vọng Triều mà không cần giữ quy củ nữa sao?"

Từ Giải theo tiếng nhìn lại, mắt sáng lên. Không vì gì khác, chỉ vì người này thoạt nhìn đã thấy bất phàm.

Cố Trì cười khổ: "Dương công." Hắn nghiêng người để lộ Từ Giải phía sau.

Dương Đô úy chỉ liếc mắt một cái đã biết vị này đúng là "khách quý", toàn thân toát ra vẻ "quý phái", cũng thôi ý định xem chuyện vui của Cố Trì. Ông vẫy tay gọi "nhân viên bán hàng", dặn dò: "Ngươi đi lấy mấy vò rượu ở phía sau ra đây, nhanh lên."

Nói xong lại quay sang Cố Trì: "Cậu tự bỏ 'phiếu rượu' nhé." Cố Trì cười: "Được, được, sẽ không phá vỡ quy củ đâu."

Chẳng bao lâu, mấy vò rượu được mang ra. Bên quầy hàng, Dương Đô úy bảo Từ Giải kiểm tra từng món xem có vấn đề gì không, rồi quay sang nói với Cố Trì: "Thanh toán đi."

Lúc này Từ Giải mới thấy thứ gọi là "phiếu rượu". Chỉ là một mảnh gỗ rất bình thường, trông giống như khế quyển.

Từ Giải không hiểu hỏi: "Không thể dùng tiền bạc để thanh toán sao? Đây là cái gì vậy?"

Dương Đô úy ghi sổ, nói: "Những thứ khác thì được, nhưng loại cung cấp hạn mức hàng ngày thì không, phải dùng khế ước 'phiếu rượu' để thanh toán. Sau này khi dân chúng khá giả hơn một chút, có lẽ sẽ bỏ hạn chế này."

Từ Giải gật đầu, đã đến địa bàn của người ta thì phải tuân thủ quy củ của người ta, hắn cũng không nhất thiết phải làm khác biệt. Thế là hắn quy đổi tiền theo giá bình thường rồi đưa cho Cố Trì. Dù sao mình cũng phải nộp "học phí", sao có thể để Cố Trì trả tiền được?

Chỉ không ngờ nơi khỉ ho cò gáy này lại có rượu ngon đến vậy —— vừa kiểm tra hàng hóa, hương rượu thanh khiết đã phả vào mũi. Theo kinh nghiệm của hắn, đây chắc chắn là loại rượu chất lượng thượng hạng.

Cũng khó trách phải "cung cấp hạn mức". Chắc là nguồn hàng khan hiếm?

Từ Giải hỏi mới biết không phải vậy. Rượu rất nhiều, cực kỳ nhiều.

Cố Trì bắt đầu màn trình diễn bịa chuyện trắng trợn của mình —— tổ tiên Thẩm quân kinh doanh rượu, tổ truyền rất nhiều phương pháp ủ rượu tốt, có thể dùng lượng nguyên liệu ít nhất để ủ ra rượu chất lượng cao nhất. Đảm bảo mỗi vò đều có chất lượng tương đương nhau!

Điều quan trọng nhất là —— Cố Trì cố tình dừng lại, thừa nước đục thả câu. Đợi đến khi ánh mắt Từ Giải nhìn hắn mang vẻ tò mò muốn tìm hiểu, hắn mới tiếp tục bịa chuyện: những phương pháp ủ rượu gia truyền trong tay Thẩm quân đều lấy cảm hứng từ ngôn linh, được cải tiến và trải qua nhiều thế hệ tinh luyện.

Vì vậy, những loại rượu này cũng có thêm một số công dụng thần diệu so với rượu thông thường, rất có ích cho văn sĩ văn tâm và võ giả võ đảm.

Từ Giải vừa nghe vậy lập tức kinh ngạc, vội hỏi: "Điều này có thật không?"

"Tất nhiên là thật! Chủ công nhà ta coi Ngô công như huynh trưởng, sao có thể lừa dối chuyện nhỏ nhặt này?" Cố Trì ra vẻ như bị xúc phạm, lộ ra vẻ mặt "Sao huynh có thể nghi ngờ tình huynh đệ trong sáng của hai vị chủ công, bí mật nhỏ thế này mà còn giấu giếm thì còn là huynh đệ chân chính sao", chân thành tha thiết, khiến Từ Giải cũng ngẩn người.

Trong lòng hắn không khỏi đánh trống. Quan hệ của bọn họ thật sự tốt như vậy sao? Hay là —— Thẩm quân còn nhỏ đã xem việc chủ công nhà mình xưng huynh gọi đệ cho có lệ là thật, nên không giấu giếm điều gì, đối đãi chân thành? Trong đầu Từ Giải hiện lên suy đoán này cũng hơi hoang mang khó tả, cứ như kẻ lừa đảo vô sỉ đã lừa gạt đứa trẻ ngây thơ.

Nhưng, Từ Giải cũng không dễ bị lừa như vậy. Thật giả, chỉ cần kiểm tra là biết.

Nếu thật sự là loại rượu quý hiếm như thế, chẳng có lý do gì lại được bày trên kệ hàng tạp hóa, và người dân bình thường cũng có thể dùng "phiếu rượu" để đổi. Từ Giải còn thấy có nhiều loại phiếu khác nhau.

Nhưng, một lời nói dối dễ bị lật tẩy như vậy cũng không cần thiết phải nói ra. Từ Giải không khỏi muốn thăm dò một phen. Thăm dò cái gì? Thăm dò "tình huynh đệ cảm động lòng người" này! Hắn không tin thật sự có người coi việc chơi nhà chòi là thật.

Từ Giải giả vờ tò mò về những "tờ phiếu" đó. Cố Trì nói: "Văn Chú nói những tờ phiếu đó ư? Chẳng qua là vì tuy trong tay chủ công có lương thực và tài sản tịch thu được của đám cường hào Phù Cô, nhưng lại không có đủ tiền đồng. Có điều, việc tự đúc tiền là phạm pháp! Dân chúng giao dịch lại đa phần dùng tiền đồng. Không còn cách nào khác, đành phải đổi tiền lương trong tay thành những khế ước này, tạm thời thay thế tiền đồng, miễn cưỡng cầm cự qua giai đoạn này..."

Hắn nói rất có lý, mạch lạc rõ ràng. Ít nhất trên phương diện logic thì hoàn toàn hợp lý.

"Phiếu" đại diện cho tiền đồng, đại diện cho tiền tài trong tay Thẩm Đường. Nhưng Cố Trì không tiết lộ công dụng thực sự của "phiếu"! Càng không nói Thẩm Đường dùng những "phiếu" này để tuần hoàn sử dụng nguồn lực hữu hạn, những tờ "phiếu" này có thể dùng như tiền! Trên tiền đề không sụp đổ, cô muốn tạo bao nhiêu thì tạo bấy nhiêu.

Cố Trì nồng nhiệt tiếp đãi Từ Giải. Hắn dẫn Từ Giải tham quan từng ngóc ngách của Phù Cô, để Từ Giải thấy được sự nghèo nàn của Phù Cô, nhưng cũng thấy được sức sống bừng bừng, tiềm tàng của Phù Cô. Một phen tâm sự chân thành, khiến Từ Giải cảm thấy sự đề phòng của mình thật nhỏ nhen.

Một vòng tham quan giải thích đã qua hai canh giờ. Cố Trì nhìn trời, cười tươi: "Giờ này, Đại Nghĩa cũng nên từ ngoài thành trở về rồi. Nghe chủ công nói, Văn Chú và Đại Nghĩa là bạn thân, có quan hệ cá nhân rất sâu đậm phải không?"

Khóe miệng Từ Giải giật giật: "..." Hắn nghi ngờ dưới trướng Thẩm Đường có chút vấn đề. Ba phần khách sáo có thể phóng đại thành mười phần. Một phần giao tình có thể coi là mười hai phần chân thành.

Hắn và Triệu Phụng đúng là có chút giao tình riêng, nhưng hai nhà chỉ giao hảo bình thường. Từ Giải và năm vị tướng lĩnh khác dưới trướng Ngô Hiền cũng có quan hệ tốt, dù sao thì đắc tội những võ tướng có thực quyền này chẳng có lợi ích gì. Có thể kết giao thì kết giao, không thể kết giao cũng không đắc tội.