Rò rỉ quanh van và sự lựa chọn khó khăn

Đối với những giải thích trên của giáo sư Phương, bác sĩ Phó Hân Hằng chắc chắn đã nghe qua, im lặng tức là đồng tình.

Nói như vậy, bệnh nhân trước mắt này thuộc nhóm người không may mắn mà giáo sư vừa đề cập.

Bác sĩ điều trị mang bệnh án đến. Bác sĩ Phó Hân Hằng đã nắm sơ bộ tình hình, đưa bệnh án cho Tạ cấp dưới xem trước.

Giáo sư Phương tiếp tục sơ lược quá trình điều trị. Có một số chuyện không thể ghi trong bệnh án, không phải vì không thể viết mà vì bệnh án có quy định riêng, những nội dung không liên quan không được ghi vào.

Dựa vào tiền sử bệnh, bệnh nhân này hơn 50 tuổi, nam giới, đã phẫu thuật thay van hai lá cơ học tại bệnh viện Quốc Tây hơn mười năm trước.

Giáo sư Phương nói: “Năm đó, người phẫu thuật cho ông ấy là chủ nhiệm Lưu, chủ nhiệm khoa ngoại nổi tiếng của chúng tôi, hiện đã nghỉ hưu. Ca mổ thành công rất tốt.”

Kết luận ca phẫu thuật thành công là không sai, chứng tỏ tình trạng bệnh nhân sau mổ chuyển biến tốt, kéo dài hơn mười năm.

Nhiều ca phẫu thuật không thể gọi là chữa khỏi, khác hoàn toàn với suy nghĩ của người ngoài ngành rằng phải là phẫu thuật mới giải quyết tận gốc bệnh.

Phẫu thuật ngoại khoa trong mắt người thường là phương án cuối khi điều trị nội khoa thất bại, một khi không thành công lại dễ bị chê bai.

“Giá như năm đó không mổ” là câu nói thường nghe từ bệnh nhân, có thể coi là một vết nhơ của ngành ngoại khoa.

Thực tế, nhiều phương pháp y học chỉ giúp con người kéo dài sự sống, cần biết ơn y học.

Y học không phải thần học, thực sự không phải thần thánh, nên đôi lúc bị phàn nàn là vô dụng là điều không tránh khỏi.

May mà đa số bệnh nhân cuối cùng hiểu điều đó, sau đó tuân theo hướng dẫn của bác sĩ, tiếp tục điều trị tích cực khi bệnh trở lại.

Về van cơ học, trước đây từng có nhận định rằng nó ổn định hơn van sinh học. Bệnh nhân này gặp biến chứng, không liên quan trực tiếp đến việc dùng van cơ học hay sinh học; dù là do can thiệp phẫu thuật hay nguyên nhân khác, bất cứ ca thay van nào cũng có thể gặp phải biến chứng rò rỉ quanh van.

Rò rỉ quanh van rất phổ biến, ai làm trong lĩnh vực tim mạch đều rõ. Theo thống kê nước ngoài, tỷ lệ xảy ra có thể lên đến hơn 10% bệnh nhân phẫu thuật.

Nếu khó hình dung con số đó, hãy lấy ví dụ cụ thể: một quốc gia ở nước ngoài mỗi năm có khoảng 60.000 ca thay van, hơn 10% tức gần 10.000 ca bị biến chứng.

Con số ấy ở trong nước chắc không lớn đến vậy. Nhưng do kỹ thuật y tế trong nước ngày càng phát triển, số ca được phát hiện và điều trị bằng phẫu thuật tăng lên, nên số ca biến chứng cũng chỉ có tăng chứ không giảm.

Con số lớn như vậy, vậy tại sao bên ngoài ngành y ít nghe thấy?

Chuyện này gắn liền với cách phân loại rò rỉ quanh van: chia làm lớn, trung bình, nhỏ, và ở một hay nhiều vị trí.

Theo định nghĩa, rò rỉ quanh van là hiện tượng xuất hiện đường rò bất thường quanh van nhân tạo, khiến máu tiếp tục chảy ngược qua đường rò sau khi van đóng, cuối cùng làm mất tác dụng van, dẫn đến suy tim, thậm chí có thể đột tử.

Từ định nghĩa trên dễ nhận ra, rò rỉ quanh van lớn và nhiều vị trí là nặng nhất.

Thực tế, đa số rò rỉ quanh van thuộc loại trung bình, nhỏ và đơn lẻ, nên triệu chứng nhẹ, không biểu hiện rõ ra ngoài, không cần can thiệp thêm về mặt y tế.

Số ca cần can thiệp lại chỉ chiếm khoảng 1% đến 3%.

Con số đáng sợ đó lập tức giảm đi nhiều, nhưng không thể phủ nhận rằng trong y học, với cơ thể bệnh nhân, chỉ có hai con số là 0 và 100%.

Cần nói lại rằng ca phẫu thuật này năm đó hoàn toàn thành công, vì biến chứng rò rỉ nghiêm trọng thường xảy ra trong vòng sáu tháng đầu sau mổ, chủ yếu liên quan phẫu thuật. Rõ ràng bệnh nhân không thuộc trường hợp đó, mà là do tuổi già, lão hóa cùng các bệnh nền như tiểu đường kiểm soát kém.

Với rò rỉ quanh van nghiêm trọng, bác sĩ luôn khuyên nhanh chóng điều trị. Dùng thuốc hiệu quả hạn chế, cần phẫu thuật lại.

Phẫu thuật lại thường là mở ngực, thay van hoặc vá lỗ rò. Nhưng với bệnh nhân cao tuổi, rò rỉ nghiêm trọng, mổ mở ngực lần hai cực kỳ nguy hiểm. Nếu có phương pháp khác, bác sĩ và bệnh nhân chắc chắn không muốn giành mạng sống trên bàn mổ.

Y học thường nói với bệnh nhân rằng sống thêm một ngày là hy vọng, điều này thể hiện rõ ở đây. Với kỹ thuật hiện đại ngày càng tiến bộ, trước đây chỉ mổ mở ngực, giờ có thể can thiệp xâm lấn tối thiểu, hơn nữa ngày càng có nhiều dụng cụ xâm lấn tối thiểu ra đời để giải quyết vấn đề lâm sàng.

Đối với người rò rỉ quanh van, các công ty thiết bị y tế đã phát minh dụng cụ bít lỗ rò; ngày càng nhiều bác sĩ trong và ngoài nước áp dụng phương pháp can thiệp ít nguy hiểm này.

Giáo sư Phương nói: “Bác sĩ Lý, trưởng nhóm can thiệp trung tâm tim mạch chúng tôi, đang dẫn đội đi hỗ trợ khu vực thảm họa.”

Trung tâm tim mạch Quốc Tây chỉ có một bác sĩ can thiệp có thể làm ca này sao?

Phải thừa nhận rằng nhiều kỹ thuật trong nước thời điểm này vẫn đang chạy đua theo thời đại, ca can thiệp bít lỗ rò quanh van hiện tại ở nước ta vẫn chưa nhiều; tỷ lệ thành công cao nhất chắc không phải ở Quốc Tây mà là ở Quốc Trắc.

“Bác sĩ Lý là một trong số ít người trong nhóm can thiệp đã thực hiện và thành công ca như vậy.” Giáo sư Phương nói. “Trước đó đã tính chuyển bệnh nhân sang Quốc Trắc điều trị, nhưng vấn đề là tình hình giao thông hiện nay…”

Tình hình giao thông ở khu vực thảm họa hiện tại là nơi cứu hộ được ưu tiên tuyệt đối, đến vật tư cứu trợ cũng thiếu, làm sao mở đường riêng cho một bệnh nhân. Hơn nữa khi bệnh nhân chuyển biến xấu, hoàn toàn không thể di chuyển đường dài lên thủ đô chữa trị.

Nói đến đây, một nghi vấn khác xuất hiện.

Nếu bệnh nhân cần sang Quốc Trắc điều trị, có thể mời bác sĩ Quốc Trắc tới hỗ trợ. Bác sĩ Thân Hữu Hoán cũng đang ở khu vực thảm họa, cùng tại nơi với bác sĩ Tạ, tại sao lại không tìm bác sĩ Thân mà lại chọn bác sĩ Tạ?

Giáo sư Phương nói: “Bác sĩ Phó đang ở đây, bác sĩ Phó là chủ nhiệm Khoa Tim mạch danh tiếng của Quốc Hiệp, hơn nữa chúng tôi đều biết Quốc Hiệp và Quốc Trắc là đơn vị anh em, giao lưu học thuật rất chặt chẽ.”

Ý là giáo sư đã hỏi ý kiến bác sĩ Phó trước, xem có nên mời bác sĩ Thân đến điều trị hay không, bác sĩ Phó nghĩ, không bằng để Tạ cấp dưới mình làm.

Liệu có phải bác sĩ Phó Hân Hằng đang toan tính cạnh tranh với Quốc Trắc, nhân cơ hội này giữ lại ca bệnh cho người của mình, tránh bị so sánh với Quốc Trắc?