Chương 28: Một nhà thơ theo chủ nghĩa khoa học

“Năm đó cháu thi vòng hai cao học, thầy cháu mới nhậm chức ở Đại học Nguyệt Cảng chưa đầy một năm.”

Khi đó Đới Lam mới ba mươi tuổi. Viện Xã hội của Đại học Nguyệt Cảng chủ yếu là các giáo sư, tiến sĩ đứng tuổi, còn Đới Lam thuộc nhóm người mới, chưa có chức vụ hành chính nào. Hắn chỉ là một phó giáo sư bình thường, không có gì nổi bật, sự tồn tại của hắn trong giới giảng viên đại học cực kỳ mờ nhạt.

Thế nhưng dù vậy, Đới Lam khi đó vẫn kiên định với quan điểm của mình. Chỉ cần là chuyện chướng tai gai mắt, hắn sẽ không nể nang bất kỳ thầy cô nào khác, kể cả khi đang đứng trước mặt sinh viên.

Chuyên ngành đại học của Tưởng Tân Minh là Truyền thông. Mặc dù đủ tiêu chuẩn tuyển thẳng lên cao học, nhưng cô vẫn quyết định thi trái ngành, chọn Xã hội học.

Vòng hai là thi vấn đáp, tổng cộng có ba vị giáo sư phỏng vấn. Ý tưởng nghiên cứu mà Tưởng Tân Minh đưa ra đã bị hai vị giáo sư còn lại đánh giá rất thấp. Họ thẳng thắn nhận xét: “Tôi cảm thấy vào thời điểm này, việc nghiên cứu về chủ nghĩa nữ quyền không có giá trị gì.”

Tưởng Tân Minh muốn phản bác nhưng trong khoảnh khắc đó cô không biết nên nói gì. Cô cảm thấy cực kỳ thất vọng, bởi trong ba vị giáo sư phỏng vấn, chỉ có một người là nữ, mà chính bà lại là người đưa ra lời nhận xét đó.

Nếu là một thầy giáo, Tưởng Tân Minh có thể đường hoàng nói với ông: “Thầy không phải phái nữ, dựa vào đâu mà nhận xét đề tài này vô giá trị?” Nhưng rơi vào trường hợp này, Tưởng Tân Minh không biết phải xử lý ra sao.

Buổi phỏng vấn vốn dĩ sẽ trở nên chán ngắt. Tưởng Tân Minh còn nghĩ rằng thành tích vòng hai của mình sẽ chẳng đi đến đâu, nhưng đúng lúc này, vị giáo sư còn lại đã lên tiếng, đó chính là Đới Lam.

Đầu tiên, hắn lên tiếng giảng hòa, nói với nữ giáo sư bên cạnh: “Cô Nhã Duy, tôi cảm thấy đề tài nữ quyền rất có ý nghĩa mà. Đừng vội đánh giá chủ quan. Chủ nghĩa nữ quyền dưới góc nhìn xã hội học sẽ trở nên rất mềm mại. Theo đuổi một đề tài không quá khô khan sẽ khá thú vị đấy. Chúng ta ấy mà, đừng ngày nào cũng chỉ đánh đánh giết giết nữa.”

Sau đó, hắn nhìn về phía Tưởng Tân Minh, nghiêm túc hỏi: “Tân Minh à, vừa rồi tôi đã nghe phần trình bày và xem qua ý tưởng nghiên cứu của trò. Hiện tại tôi muốn đặt câu hỏi như sau: Trò nhắc đến những cái tên như Chizuko Ueno, Simone de Beauvoir, Sigmund Freud và Jacques Lacan*, vậy trò đã từng đọc tác phẩm gốc của họ chưa, hay trò chỉ tìm hiểu qua tài liệu và giáo trình?”

*Chizuko Ueno là một nhà xã hội học và là nhà nữ quyền nối tiếng nhất Nhật Bản.

Simone de Beauvoir là một nhà văn, nhà triết học và một người đấu tranh cho nữ quyền người Pháp.

Sigmund Freud là một bác sĩ thần kinh và là nhà tâm lý học người Áo.

Jacques Lacan, là một nhà tâm thần học kiêm phân tâm học người Pháp

Trong tình huống này, Tưởng Tân Minh buộc phải trả lời trung thực. Cô mới tốt nghiệp đại học và vượt qua vòng thi đầu tiên của kỳ thi nghiên cứu sinh, trong mắt các vị giáo sư, cô chỉ như tân thủ đi theo các đại thần trong game mà thôi. Nếu nói dối chắc chắn sẽ bị phát hiện, và như vậy càng dễ rơi vào tình thế khó xử hơn.

Vì vậy, Tưởng Tân Minh ăn ngay nói thật: “Em từng đọc một vài tác phẩm của bà Ueno và Simone. Về phần Freud và Lacan, em chỉ tìm hiểu thông tin trong giáo trình, chưa có cơ hội tìm đọc nguyên tác thưa thầy.”

Cô cho rằng mình đã hết hy vọng rồi, nhưng Đới Lam lại nói tiếp: “Vậy có thể cách lý giải về chủ nghĩa nữ quyền của em sẽ hơi khác so với quan điểm của tôi. Nếu chỉ áp dụng lý luận của Ueno và Simone vào nghiên cứu chủ nghĩa nữ quyền, có lẽ sẽ không thể đi sâu vào bản chất, dù sao thì các bà đều đã nói hết những gì có thể nhìn thấy bên ngoài. Trò cảm thấy có đúng không?”

“Làm nghiên cứu phải có sự sáng tạo. Phương hướng nghiên cứu mà trò xây dựng quả thực hơi khó để phát triển một cách sáng tạo. Những lời cô Nhã Duy vừa nhận xét không hề sai, trò không nên cảm thấy bất mãn. Có điều, nếu trò thực sự cảm thấy hứng thú, hãy thử đổi sang góc nhìn của một nhà xã hội học, tự hỏi bản thân xem rốt cuộc bản chất của chủ nghĩa nữ quyền là gì? Vừa vặn chuyên ngành đại học của trò là Truyền thông, nếu có thời gian hãy thử tìm đọc công trình nghiên cứu của Pierre Bourdieu*. Có ý tưởng gì mới thì liên hệ với tôi qua email. Tôi cảm thấy khá hứng thú với chủ nghĩa nữ quyền đấy.”

*Pierre Bourdieu là một nhà xã hội học, nhà nhân loại học, nhà triết học, và một trí thức người Pháp

Đây không phải là một lời khẳng định, thế nhưng cô lại không hề bị đánh trượt.

Tưởng Tân Minh cảm thấy Đới Lam vừa cứu mình một phen, nhưng lại có cảm giác hình như không phải. Dù sao thì nghe ngữ khí của vị phó giáo sư này, cô có cảm tưởng hắn đang âm thầm chê ý tưởng nghiên cứu của mình quá nông cạn.

Sau đó, Tưởng Tân Minh nghe được tin từ một đàn chị làm thư ký trong buổi thi vấn đáp ấy: Đới Lam quả thực đã cứu cô một bàn thua trông thấy. Khi hai vị giáo sư còn lại định chấm điểm thấp cho cô, Đới Lam đã nhận xét Tưởng Tân Minh “là một sinh viên có nhiều ý tưởng, thành tích học tập rất tốt, nếu đánh trượt quả là phí phạm nhân tài, cứ giao cho tôi hướng dẫn, biết đâu trong tương lai có thể công bố những đề tài nghiên cứu có giá trị nào đó”. Cuối cùng, hắn đã giữ Tưởng Tân Minh ở lại.

Sự thật chứng minh, Tưởng Tân Minh quả thực khiến Đới Lam nở mày nở mặt. Trong số các sinh viên của trường, người duy nhất được đăng bài lên tạp chí cấp A trong thời gian học cao học chỉ có một mình Tưởng Tân Minh. Có điều, đó là chuyện của sau này.

Tưởng Tân Minh mắt đặt trên đỉnh đầu, miệng hay nói những lời làm mất lòng người khác. Về phương diện này, cô xứng đáng là đệ tử chân truyền của Đới Lam.

Để nghe được một câu khen ngợi từ miệng Tưởng Tân Minh quả thực khó hơn lên trời. Nhưng nếu chỉ vì câu chuyện Bá Nhạc và Thiên lý mã*, Tưởng Tân Minh không thể sùng bái Đới Lam đến mức như vậy.

*Bá Nhạc và Thiên lý mã là một điển tích đời nhà Chu thời Xuân thu, Bá Nhạc có khả năng nhận biết giống ngựa tốt (Thiên lý mã = ngựa chạy ngàn dặm không mệt), có kinh nghiệm chăm sóc ngựa, được Đế Vương coi trọng nhờ khả năng này. Ở đây ý nói đến mắt nhìn người, khả năng trọng dụng nhân tài, tìm ra người giỏi trong đám đông.

Một người có thể khiến người khác sinh ra lòng thành kính như vậy, nhất định phải có một sức hút cá nhân cực kỳ nổi bật.

Nếu phải đưa ra một định nghĩa để miêu tả giáo sư của mình, Tưởng Tân Minh sẽ cho rằng Đới Lam là một nhà thơ theo chủ nghĩa khoa học, một nhà thông thái với trái tim lãng mạn, là người có khả năng hòa hợp giữa lý trí và tình cảm nhất mà cô từng gặp.

Đặc điểm dễ thấy nhất của Đới Lam là hắn không bao giờ đi theo lối mòn. Trong giới học thuật, đây là một ưu điểm hiếm có. Tất cả luận văn do hắn viết đều cực kỳ hoàn mỹ.

Mới đầu, Tưởng Tân Minh còn hơi khó lý giải: một thứ chết tiệt như luận văn, sao người này lại có thể viết mượt mà đến thế? Sau đó, cô dần quen với việc này, nhận ra thầy mình sinh ra chính là để ăn bát cơm này.

Đôi khi con người cần phải “đập đi xây lại” lối tư duy của mình. Đới Lam đã giúp Tưởng Tân Minh rất nhiều trong công cuộc thay đổi nhận thức. Từ khi trở thành sinh viên dưới trướng Đới Lam, Tưởng Tân Minh mới ý thức được mình còn nhìn đời rất phiến diện.

Thầy của cô thường nhắc đến một khái niệm là “chấp nhận sự thật”, cho dù là nghiên cứu chủ nghĩa nữ tính hay nghiên cứu những hiện trạng khác của các quần thể yếu thế.

Ngay từ đầu, Tưởng Tân Minh còn khịt mũi coi thường, cảm thấy Đới Lam là người đứng nói chuyện không mỏi lưng. Sau đó, trải qua rất nhiều nghiên cứu lý luận và áp dụng thực tiễn, thu thập và phân tích số liệu đến mức tẩu hỏa nhập ma, cô mới hiểu rằng nếu không chấp nhận sự thật sẽ đánh mất tính chân thật, mà nếu không có tính chân thật, công trình nghiên cứu sẽ không còn giá trị.

Mặc dù Đới Lam chấp nhận sự thật, thế nhưng hắn chưa bao giờ đầu hàng.

Sự hứng thú của hắn đối với chủ nghĩa nữ quyền không chỉ giới hạn trong lĩnh vực nghiên cứu học thuật mà còn mở rộng ra mọi mặt trong đời sống của Đới Lam. Hắn luôn tôn trọng phái đẹp, thông cảm cho người phụ nữ.

Học viện Xã hội của Đại học Nguyệt Cảng có một thông lệ ngầm: Giáo sư Đới giống như chưởng môn của phái Nga Mi, tất cả sinh viên mà hắn thu nhận đều là nữ.

Ban đầu, Tưởng Tân Minh nghĩ rằng Đới Lam làm vậy để tránh hiềm nghi. Dù sao thì radar "rà gay" của cô vẫn rất nhạy bén, cô đã nhận ra thầy mình là người đồng tính từ rất lâu.

Đối với một vị giáo sư đang trên đà thăng tiến như Đới Lam, hắn luôn tìm cơ hội dẫn sinh viên dưới trướng mình tham dự những hội nghị học thuật. Tưởng Tân Minh đương nhiên cũng được Đới Lam dẫn đi khắp nơi.

Nếu đến một thành phố khác, trong trường hợp kinh phí có hạn, giáo sư sẽ phải ở chung phòng khách sạn với các sinh viên nam. Tưởng Tân Minh cho rằng Đới Lam có chỗ khó xử nên dứt khoát không thu nhận đệ tử là nam.

Sau đó, có một lần khoa tổ chức liên hoan, cô đã hỏi Đới Lam về vấn đề này. Không ngờ thầy của cô thẳng thắn trả lời rằng hắn chỉ đơn giản không hài lòng với những tư tưởng cổ hủ như “sinh viên nam chỉ cần qua vòng 1, thành tích vòng 2 không quá kém là đỗ”, “sinh viên nữ không thể nghiên cứu định lượng cũng chẳng thể đi khảo sát thực địa”,…

Khi đó, Tưởng Tân Minh mới ý thức được rằng thầy của cô thực sự là một người tin tưởng sức mạnh và trí tuệ của nữ giới, cũng là một người sẵn sàng dành hết những tài nguyên mà mình có cho những sinh viên nữ bị coi thường.

Nhưng kỳ diệu nhất chính là, tuy Đới Lam ủng hộ chủ nghĩa nữ quyền như vậy, hắn vẫn có một cái nhìn bi quan về vấn đề này. Không chỉ riêng chủ nghĩa nữ quyền, hầu như tất cả mọi sự việc trong mắt Đới Lam đều mang tính bi quan.

Lần đầu tiên Tưởng Tân Minh tham gia một buổi đọc sách của câu lạc bộ, Đới Lam nói: “Các trò nên quen với việc thất vọng và học cách chấp nhận.”

Tưởng Tân Minh mất rất nhiều thời gian mới hiểu được ý câu nói này.

Sau khi thực sự hiểu được ý nghĩa của nó, Tưởng Tân Minh chợt nhận ra rằng khi nghiên cứu khoa học xã hội với tâm thái sẵn sàng thất vọng, sẵn sàng chấp nhận sự thật, cô sẽ lý giải được thế giới này một cách chuẩn xác và lãng mạn.

Nó giống như một bông hoa mọc lên từ đống đổ nát.

Làm sinh viên dưới trướng Đới Lam cực kỳ thoải mái. Họ đều được châm chước khi bình bầu đánh giá và xét thưởng.

Họ thậm chí còn không cần tham gia những đợt thi đua kỳ cục hay các công tác sinh viên. Chỉ cần yên tâm nghiên cứu học thuật cùng giáo sư hướng dẫn là được. Được công bố luận văn trên một tạp chí cấp C hay tham dự một hội nghị học thuật cấp cao còn đem lại nhiều lợi ích hơn các hoạt động ngoại khóa.

Nhưng đương nhiên không phải ai cũng được tạp chí khoa học đăng bài. Đừng nói là cấp A, ngay cả cấp D cũng hiếm có sinh viên nào làm được. Hầu như họ chỉ hướng tới các danh mục tạp chí tổng hợp để đủ điểm tốt nghiệp.

Đới Lam quản lý sinh viên rất chặt, đồng thời hắn cũng là người rất nghiêm khắc với bản thân.

Khi sinh viên nộp bản word, hắn sẽ trực tiếp ghi chú và để lại lời phê trên file: “Tôi có thể dịch lại đoạn này của trò, ý nghĩa của nó tương đương thế này: “Canh mala của Công ty Trương Lương là số một, nó tuyệt vời ở chỗ nó không chỉ là canh mala mà nó còn là vị tướng Trương Lương cấp cao trong game Vương giả Vinh diệu, chỉ một hai kỹ năng khống chế tăng thêm sát thương đã có thể dọn đường rất nhanh, nếu Điêu Thuyền ở phe địch không sử dụng Sách hút máu sẽ không kịp hồi mana”. Trò cảm thấy câu trước và câu sau có liên quan gì đến nhau không? Không một chút liên quan nào đúng không? Mọi người sẽ ngơ ngác như Louis XVI* ấy, không biết não mình đang ở đâu.”

*ở đây ý là ông vua Louis 16 này bị chặt đầu nên “mất não”, thề luôn cái ông thầy Đới này đã hay cà khịa còn hay nói lan man sang các lĩnh vực khác, đi tra toát mồ hôi hột, cái đoạn ở trên cũng thế, ý ổng là 2 câu trong bài luận của sinh viên không liên quan đến nhau, thế nhưng ổng phải chêm thêm cái ví dụ về canh mala của Trương Lương và mấy con tướng trong game (vì nó đồng âm), toàn những thứ tôi không hiểu gì hết, riêng đoạn này edit mất gần tiếng đồng hồ, bất lực vãi ò! Đúng là công thần kinh theo tag của bà tác giả!

Nếu xét về độ độc miệng, Đới Lam đứng thứ hai thì không ai dám nhận thứ nhất trong Học viện Xã hội này.

Thế nhưng dù vậy, từ hệ đại học đến hệ cao học, không một sinh viên nào ghét bỏ hắn.

Năm đầu tiên đứng trên bục giảng, Đới Lam lọt vào top 10 giảng viên được sinh viên đại học yêu thích nhất. Hằng năm, có vô số sinh viên gửi email mong được hắn hướng dẫn làm luận văn.

Đây là sức hút của Đới Lam. Cách hắn lý giải thế giới này, cách hắn miêu tả ý nghĩa của sinh mệnh khiến người ta cảm thấy vừa lãng mạn vừa kiên định, vừa lý trí lại vừa cảm tính.

Tưởng Tân Minh nói đến đây thì dừng lại. Cô ngẩng đầu nhìn Tống Ý một cái, cười nói: “Cháu vẫn cảm thấy không ai có thể xứng đôi với thầy cháu, giống như hồi trước cháu từng cho rằng không ai có thể xứng đôi với chú Tống. Mãi đến sau này khi hai người gặp nhau, cháu mới hiểu hai chữ “xứng đôi” là thế nào.”

“Cháu thấy hai người thuộc về hai thế giới khác nhau, là kiểu người hoàn toàn trái ngược, tính cách và thói quen đều khác xa nhau một trời một vực. Nhưng đôi khi cháu lại cảm thấy chú và thầy Đới tuy hai mà một.”

“Cả hai đều rất đẹp trai, đều là những người tài giỏi, từ nhỏ đến lớn đều thu hút rất nhiều ánh nhìn. Có những người mang theo thiện ý, có những người mang theo ác ý, nhưng bị người khác nhìn chằm chằm như vậy hẳn là một cảm giác rất khó chịu.”

“Vì lúc nào cũng là trung tâm của sự chú ý, cả hai đều buộc phải dùng ánh mắt đáp lại, cho nên hai người nhìn đời thấu đáo hơn người khác.”

Tưởng Tân Minh vừa nói vừa giang rộng hai tay, sau đó cô ép dần hai cánh tay vào nhau: “Bởi vậy, thế giới trong mắt hai người là một sự trùng điệp, nó không giống với thế giới của người khác. Nó là một thế giới riêng chỉ thuộc về hai người, không ai có thể tiến vào.”

Tống Ý cảm thấy Tưởng Tân Minh miêu tả có chút trừu tượng, anh nhịn không được mà hỏi cô: “Tự nhiên nói với chú điều này làm gì?”

Tưởng Tân Minh vẫn cười vô tư như trước: “Chẳng phải vì cháu sợ chú bị thầy ấy dọa sợ sao… Nếu vậy cháu sẽ vừa không có thím, vừa không có sư mẫu. Chúng ta không thể kinh doanh lỗ vốn như vậy. Bà Vương bán dưa* cũng phải tự khen dưa của mình ngọt, cháu là sinh viên của thầy Đới, đương nhiên cháu phải nói tốt cho giáo sư của mình chứ.”

*bà Vương bán dưa là một câu chuyện dân gian từ thời Tống, bà này bán giống dưa mới chưa ai biết, không ai mua, không ai dám ăn thử, bà không nản chí mà ngày nào cũng rao hàng và tự quảng cáo rằng dưa mình bán rất ngọt, dần dần 1 người nghe rồi tin, truyền tai đến 10 người, 100 người,… cuối cùng ai cũng đổ xô đi mua dưa của bà. Đại ý là kinh doanh buôn bán phải có chiến lược tiếp thị và quảng cáo.

Lại thêm một người có hiểu lầm sâu sắc về Tống Ý, nhưng sự hiểu lầm này cũng là điều bình thường mà thôi.

Tống Ý bình tĩnh hỏi ngược lại: “Cháu quên nghề nghiệp của chú là gì rồi à? Sao cháu lại nghĩ chú dễ bị dọa thế?”

Tưởng Tân Minh hơi nhíu mày: “Là một bệnh nhân, đương nhiên thầy Đới không thể dọa được chú. Nhưng nếu với tư cách khác, vậy thì cháu cũng không chắc chắn. Cháu không có ý gì đâu, hai người có thành đôi hay không thì thầy ấy vẫn là thầy giáo của cháu, còn chú vẫn là chú Tống của cháu. Chẳng qua hiện giờ chú đang rảnh rỗi, cháu muốn tâm sự với chú một chút mà thôi, kể chuyện ngày trước lúc thầy cháu chưa bị ốm ấy mà. Chẳng phải chú chưa từng thấy bộ dạng thầy Đới lúc khỏe mạnh sao, cháu cứ nghĩ là chú sẽ tò mò muốn biết.”

Theo bản năng, Tống Ý nhéo nhẹ bàn tay Đới Lam dưới chăn, ánh mắt tràn đầy lưu luyến nhìn hắn, thản nhiên trả lời Tưởng Tân Minh: “Không có gì đáng sợ hết, chú không sợ anh ấy.”

Một lát sau, anh mới nói tiếp: “Nhưng quả thực chú khá tò mò, nếu không mắc bệnh trông anh ấy sẽ thế nào nhỉ? Chú chưa được nhìn thấy đâu…”

Lời tác giả:

Giáo sư Đới nhà ta làm mỹ nhân ngủ trong rừng lâu quá rồi, chương sau cho người đẹp ấy tỉnh lại đi nhỉ ~