Chuyến đi ngược dòng ký ức: Vết khắc trên cây

Hướng Phi Hành ngỏ ý muốn biết những nơi Khương Hữu Hạ từng đưa anh đến để tập phục hồi, nên cậu quyết định chiều theo.

Việc đáp ứng mong muốn của chồng chỉ là một phần, phần còn lại là vì ở thị trấn lúc này quá đỗi buồn tẻ.

Ngày mười hai tháng Giêng, khi mọi người đã bắt đầu công việc trở lại, Khương Hữu Hạ lại trở thành một người khác biệt trong nhà.

Nếu không phải đã có việc làm ổn định ở thành phố, chỉ cần Khương Hữu Hạ duy trì tình trạng này thêm vài ngày, chắc chắn cậu sẽ bị liệt vào hạng người thất nghiệp, ăn không ngồi rồi, trở thành nỗi xấu hổ của gia đình họ Khương. Chắc chắn sẽ có hàng loạt cô dì chú bác đến hỏi thăm bố mẹ cậu, rồi thi nhau giới thiệu đủ thứ việc làm, từ công nhân nhà máy đến bảo vệ ca đêm chung cư, đủ cả. Thời điểm vừa tốt nghiệp đại học, cậu cũng từng trải qua cảnh tương tự.

Hơn nữa, đa số đồng nghiệp của Khương Hữu Hạ đều đã trở về thành phố Giang. Cậu lướt xem những cuộc trò chuyện sôi nổi trong nhóm làm việc, lại thấy vài đồng nghiệp gần nhà rủ rê đặt trà sữa và bữa trưa chung, đọc mà phát thèm, càng khiến cậu không muốn ở lại quê nữa.

Sáng sớm, sau khi vệ sinh cá nhân, Khương Hữu Hạ tra cứu tuyến xe buýt và ghi lại lịch trình trong ngày. Nhưng vừa kéo rèm cửa, cậu đã thấy thời tiết âm u, không chiều lòng người. Thế là cậu lại kiểm tra dự báo, may mắn là sẽ không có mưa.

Mười giờ sáng, Khương Hữu Hạ mặc thêm áo ấm rồi ra khỏi nhà. Cậu nhận ra dù trời xám xịt nhưng gió không quá mạnh, thậm chí khi đứng đợi xe buýt ở trạm, lưng cậu còn cảm thấy ấm nóng.

Vì đang là giờ hành chính nên đường phố vắng tanh. Khắp trấn Hòa Bình đều trở lại trạng thái quen thuộc nhất mà Khương Hữu Hạ từng trải qua khi còn làm việc ở đây.

Một sự bình lặng đến mức buồn chán, tựa như nếp sống muôn đời của người dân nơi đây. Mọi chuyện, từ đại sự đến những chuyện nhỏ nhặt, đều gói gọn trên trục đường chính hình gân lá này, rồi từ đó lan tỏa đến các xóm làng xung quanh. Ở thị trấn này, cuộc đời của bất kỳ ai cũng có thể bị phát hiện, bị phơi bày và bị dò xét từng li từng tí.

Giống như cuộc đời của ông bà nội, ông bà ngoại, của bố mẹ, của Khương Kim Bảo, và cả Khương Hữu Hạ.

Xe buýt của thị trấn không đúng giờ lắm. Khương Hữu Hạ đợi suốt hai mươi phút, tay đã lạnh cóng cả rồi thì chuyến xe buýt số năm mới lăn bánh đến.

Thẻ xe buýt cũ của Khương Hữu Hạ vẫn còn tiền. Cậu quẹt thẻ, tìm một chỗ trống rồi nhắn cho Hướng Phi Hành biết mình đã bắt đầu thực hiện 'nhiệm vụ' mà anh giao.

Hướng Phi Hành lập tức trả lời: [Ngoan lắm], kèm theo tin nhắn: [Ông xã cũng đang đi làm đây].

Điểm đến đầu tiên là ngôi trường tiểu học mà Hướng Phi Hành từng 'ghé thăm' trước đây.

Đầu tháng Bảy, vào kỳ nghỉ hè lớp Mười, Khương Hữu Hạ từng học bổ túc ở đây một tuần rồi bỏ ngang. Bài tập thì làm không xuể, cơm cũng chẳng ngon miệng. Nhưng vì nghe đồn có người lén lút hẹn hò ở đây nên cậu cũng khá ấn tượng với căn phòng học trống này.

Thời điểm đó, vài người bạn học, bao gồm cả Lý Viễn Sơn, thường xuyên tìm đến cậu, hỏi cậu đang ở đâu, rồi quấy rầy cậu trong lúc cậu đang thực hiện nhiệm vụ thím giao. Cậu không muốn mọi người tìm thấy mình nên đã chạy khắp nơi trốn tránh.

Tháng Tám, cậu đã thực hiện những buổi tập phục hồi cuối cùng trong một căn phòng học trống ở tầng ba của trường tiểu học.

Lớp học này có quạt điện, hơn nữa vẫn còn hoạt động, chỉ tội toàn kêu kẽo cà kẽo kẹt hơi ồn. Sau này, Lý Viễn Sơn còn bắt gặp cậu ở đây khi anh ta chạy đến ăn cơm.

Hôm đó trời nóng bức vô cùng, Khương Hữu Hạ mở quạt số lớn nhất, nói chuyện cũng phải lớn tiếng. Lúc đó cậu không cần mang theo máy ghi âm mà thím chuẩn bị nữa, bản thân cậu vốn nói nhiều, thỉnh thoảng buột miệng nói vài câu bâng quơ với người trong điện thoại. Hướng Phi Hành chẳng bao giờ đáp lại, mà điều đó lại càng đúng ý cậu.

Nhưng hôm đó, Lý Viễn Sơn đã đứng phía sau quan sát suốt cả buổi, đợi Khương Hữu Hạ kết thúc cuộc gọi video mới lên tiếng: “Hữu Hạ, em nghiêm túc ghê vậy.”

Khương Hữu Hạ giật mình, quay đầu lại phát hiện là anh ta thì không khỏi khó chịu: “Anh làm gì ở đây?” Cậu cảm thấy không gian riêng tư của mình bị xâm phạm.

Thời điểm đó cậu đã học được khái niệm này trên mạng.

Nhưng không như khi ở cùng anh họ, những lúc chỉ có hai người, Lý Viễn Sơn sẽ không cười nhạo Khương Hữu Hạ, hơn nữa còn đối xử rất tốt với cậu. Hắn bình tĩnh hỏi: “Hữu Hạ, anh nghe anh Kim Bảo nói em đòi lên thủ đô chơi. Rốt cuộc là em muốn đến đó chơi, hay là muốn đi tìm hắn?”

Khi đó Khương Hữu Hạ vẫn chưa nghĩ đến những chuyện này, nên cứ khăng khăng nói mình chỉ muốn lên thành phố thôi.

Lý Viễn Sơn hỏi cậu: “Hay anh dẫn em đi nhé.” Khương Hữu Hạ từ chối ngay lập tức.

Có rất nhiều chuyện cậu không muốn kể cho Hướng Phi Hành nghe, cậu thấy nói ra cũng chẳng được ích lợi gì.

Hơn nữa, cảm xúc của cậu khác với Hướng Phi Hành. Khương Hữu Hạ không thích cứ mãi đắm chìm trong nỗi buồn của bản thân, bởi vì khoảng thời gian buồn bã chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong cuộc đời cậu. Mỗi ngày đều nên là một khởi đầu mới. Với cậu, được như thế này đã là rất hạnh phúc rồi.

Khương Hữu Hạ quay video căn phòng học rồi gửi cho Hướng Phi Hành, còn giải thích bằng tin nhắn thoại: “Ông xã, em từng dẫn anh tới đây 'làm việc' rồi nè.”

Thật kỳ lạ, Hướng Phi Hành lập tức gửi lại một tràng dấu chấm lửng.

Khương Hữu Hạ xem lại video, đoán rằng suy nghĩ của Hướng Phi Hành lại đi chệch hướng rồi, chồng cậu cứ hở ra là nghĩ đến mấy chuyện đó.

Lúc chưa quen biết hay khi mới quen nhau, Khương Hữu Hạ quả thật chưa từng nghĩ Hướng Phi Hành lại có cái tính này.

Rời khỏi trường tiểu học, Khương Hữu Hạ ghé một quán mì ven đường ăn vội một bát, rồi lại 'dẫn' anh đến một nơi khá xa.

Đó là một công viên giải trí bỏ hoang nằm gần lối ra đường cao tốc.

Hồi nhỏ, trường học của Khương Hữu Hạ từng tổ chức đi du xuân ở đây. Việc kinh doanh của khu vui chơi này từ xưa đã không mấy khấm khá, bây giờ thì bỏ hoang hoàn toàn. Để đến được đây, phải mất một giờ đi xe buýt, chưa kể còn phải đi bộ thêm hai mươi phút nữa.

Hôm Khương Hữu Hạ đến đây là vì cậu may mắn bốc thăm trúng vé vào cửa khu vui chơi trên mạng. Vé này bình thường có giá đến chín mươi tệ, cậu không muốn lãng phí nhưng buổi chiều lại phải tập phục hồi cho Hướng Phi Hành nên đành mang điện thoại theo.

Đến khu vui chơi, cậu mới phát hiện ở đây gần như không có ai, hơn nữa đa số các trò chơi còn phải trả thêm phí, nên cậu chỉ chơi được mấy trò miễn phí dành cho con nít. Thế là cậu ngồi bên cạnh vòng xoay ngựa gỗ, mở điện thoại lên.

Hôm đó, Khương Hữu Hạ cảm thấy rất áy náy, như thể mình đã phụ lòng tin của thím, nên đã kéo dài thời gian tập lâu hơn. Đợi đến khi mặt trời gần xuống núi, cậu cho Hướng Phi Hành xem khoảnh khắc những tấm bảng hiệu neon lần lượt sáng đèn.

Khoảng thời gian đó, Hướng Phi Hành khó tập trung, Khương Hữu Hạ nghĩ hình như anh đã ngủ gục mất rồi, chẳng biết anh có nhìn thấy hay không. Cũng vì thế mà Khương Hữu Hạ suýt nữa bỏ lỡ chuyến xe buýt nửa tiếng mới có một chuyến.

Bây giờ quay trở lại, cổng khu vui chơi đã đóng, bên ngoài còn khóa bằng dây xích đã hoen gỉ.

Cây cỏ chẳng ai dọn dẹp. Khi nhìn qua khe cửa sắt, chỉ thấy lá khô chất đầy đất. Vòng xoay ngựa gỗ nằm gần cổng chính cũng gần như phai màu vì phơi mình dưới nắng, đỉnh vòng xoay thì gỉ sét loang lổ.

“Cái này thì chắc chắn anh không có ấn tượng đâu.” Khương Hữu Hạ nói trong video.

Hướng Phi Hành lập tức trả lời: [Chúng ta cũng từng 'làm việc' ở đây à?]

“…” Khương Hữu Hạ thấy chồng mình được đà lấn tới, muốn nói gì đó mà lại thôi, đành trả lời anh: [Về cơ bản là vậy đó. Chúng ta có rất ít nơi để tập phục hồi, những ngày đầu là ở trong garage nhà hàng xóm của thím, nhưng nhà họ đã bị dỡ rồi, không thể dẫn anh tới đó được nữa.]

Cậu cố gắng tránh dùng những từ ngữ khiến Hướng Phi Hành cố tình hiểu sai.

Khương Hữu Hạ đi lâu cũng hơi mỏi, bèn phủi bụi chiếc ghế sắt bên cạnh quầy bán vé rồi ngồi xuống. Lúc này, Hướng Phi Hành nhắn lại: [Không còn chỗ nào khác nữa sao?]

Lúc này, Khương Hữu Hạ lại hơi do dự, không biết có nên đến ao nước kia không. Cậu vốn không muốn tới đó chút nào.

Thì vẫn là nguyên nhân đó thôi, có một số chuyện cậu không muốn Hướng Phi Hành biết quá nhiều.

Hai năm đi dạy thỉnh giảng là khoảng thời gian buồn bã nhất trong cuộc đời cậu.

Sau khi tốt nghiệp đại học, cậu vào làm giáo viên thỉnh giảng cho trường tiểu học trong trấn. Thực ra, hai tháng đầu mọi việc đều ổn, học sinh và đồng nghiệp ai cũng quý mến cậu. Cậu dạy Mỹ thuật, cũng không cần phải trao đổi với phụ huynh.

Nhưng không lâu sau đó, trường đổi hiệu trưởng, mà đó lại chính là thầy dạy Toán năm cấp ba của cậu.

Không biết vì lý do gì mà hồi cấp ba, thầy đã ghét cậu cay đắng, bây giờ trở thành hiệu trưởng của cậu thì càng tìm cách gây khó dễ đủ điều.

Thầy không sa thải cậu, nhưng lại giao cậu dạy hai môn học mới là Giáo dục tư tưởng và Khoa học.

Khương Hữu Hạ học mỹ thuật, môn Tư tưởng thì đành chịu, chứ Khoa học thì cậu dốt đặc cán mai, sợ mình dạy sai cho các em nhỏ. Cậu học thuộc lòng cả ngày trời, nhưng vẫn không thể giảng được nguyên lý một cách trôi chảy.

Hiệu trưởng còn thường xuyên đứng ở cuối lớp nghe cậu giảng bài, khiến cậu càng thêm căng thẳng, giảng bài ấp a ấp úng. Cứ hết tiết là lại bị gọi vào văn phòng mắng cho một trận.

Mọi người cũng nhanh chóng nhận ra hiệu trưởng đang chèn ép cậu. Dù không rõ nguyên nhân nhưng các đồng nghiệp đều sợ nếu thân thiết với cậu thì cũng sẽ bị 'để ý' chung, nên không còn dám nói chuyện với cậu nữa. Thế là vào giờ đi làm, tan sở, hay ăn cơm căn tin, cậu cũng toàn lủi thủi một mình.

Thỉnh thoảng, cậu còn bị phụ huynh phàn nàn vì nghe được ở đâu đó về chuyên môn của cậu, thắc mắc hiệu trưởng sao lại xếp một giáo viên Khoa học như vậy vào dạy, quá thiếu trách nhiệm với con trẻ.

Lần đầu tiên Khương Hữu Hạ có ý định từ chức là vào năm đầu tiên đi làm.

Gần hết kỳ nghỉ đông, các thầy cô giáo về trường họp, Khương Hữu Hạ cũng nhận được thông báo.

Nhưng vừa bước vào phòng họp, cậu bị hiệu trưởng nhìn thấy. Lát sau, trưởng phòng giáo vụ đến tìm cậu, bảo giáo viên thỉnh giảng không cần tham dự, rồi hỏi Khương Hữu Hạ bây giờ có thể đến nhà kho phụ phân loại sách được không.

Khương Hữu Hạ đành phải rời phòng họp dưới những ánh mắt của các đồng nghiệp. Phòng họp cách nhà kho khá xa, cậu lê bước đi một mình trong ngôi trường vắng tanh.

Về đến nhà, lúc ăn cơm Khương Hữu Hạ đã nói không muốn đi dạy nữa, nhưng lại bị bố và anh trai ngăn cản.

“Út Cưng à, chức thỉnh giảng của con khác với mọi người, con đang là giáo viên chính thức ngoài biên chế, nên phải cố gắng ở trường đợi vào biên chế chứ.” Bố cậu nói, học mỹ thuật ra thì làm gì có việc làm, hiệu trưởng cũ cũng từng nói, đợi hai năm nữa giáo viên mỹ thuật đương nhiệm nghỉ hưu thì vị trí đó sẽ dành cho Khương Hữu Hạ. Đây là truyền thống từ trước tới nay của tất cả các trường: “Bây giờ muốn có biên chế không dễ đâu con ạ!”

Anh hai thì bảo cậu phải nhẫn nhịn: “Lúc trước anh làm việc ở xưởng ô tô, năng suất quá, ông tổ trưởng ghen tỵ nên chèn ép anh suốt, anh cũng phải nhịn đấy thôi.” Anh bảo cậu cố gắng nhịn ông thầy kia đi.

Mẹ cậu cũng khuyên: “Út Cưng à, bây giờ khó tìm công việc lắm, ngoài xã hội làm việc gì cũng vất vả, chắc gì con bỏ công việc này thì sẽ tìm được việc khác không khổ không mệt đâu. Con đừng từ bỏ dễ dàng như thế.”

Khương Hữu Hạ vốn là người không có chính kiến, rất vâng lời gia đình. Đề xuất một lần mà không được ủng hộ thì cậu cũng không nhắc đến nữa.

Lần đầu tiên cậu đến ao nước là vào một ngày thứ Bảy. Cậu đến trường tăng ca, phê chữa bài kiểm tra xong thì gõ máy tính chuẩn bị giáo án. Ba giờ chiều xong việc, cậu rời văn phòng, thấy một đồng nghiệp từng khá thân với cậu đi tới, nhưng phía sau còn có hiệu trưởng nên cậu lúng túng nhìn sang chỗ khác.

Khương Hữu Hạ cảm thấy rất bức bối trong lòng, không muốn về nhà, nên cậu lên bừa một chiếc xe buýt. Chiếc xe này đưa cậu tới gần ao nước mà hồi nhỏ cậu với Khương Kim Bảo thường đến chơi.

Lúc trước anh hai từng khắc tên cậu lên một gốc cây nào đó. Hôm đó Khương Hữu Hạ nhớ ra nên cũng tìm thử đó là gốc cây nào, rồi dùng chìa khóa khắc một nét ngang.

Lúc khắc, Khương Hữu Hạ đã hạ quyết tâm, sau này mỗi lần muốn từ chức thì cậu sẽ tới đây khắc một nét, tập hợp đủ năm nét thì cậu sẽ cương quyết nghỉ việc.

Đó là chuyện xảy ra vào tháng Tư năm cậu hai mươi ba tuổi.

Đến tháng Sáu, Khương Hữu Hạ đã khắc đủ năm nét rồi, nhưng cậu vẫn còn do dự. Cậu tự nhủ, sắp được nghỉ hè rồi, có thể nghỉ ngơi hai tháng. Cậu cũng không có can đảm nói với bố mẹ, nên đã quyết định lại, khắc đủ mười nét thì sẽ cương quyết từ chức.

Tháng Một năm cậu hai mươi bốn tuổi, trên thân cây đã có đủ mười nét khắc, nhưng lại sắp tới kỳ nghỉ đông rồi. Tết nhất không nên làm người nhà giận, Khương Hữu Hạ âm thầm sửa lời thề thành mười lăm nét.

Tháng Ba, sau khi khắc nét thứ mười bốn, Khương Hữu Hạ cuối cùng cũng phải thừa nhận rằng mình là một kẻ nhát gan.

Cậu luôn tìm đủ mọi lý do để trì hoãn được ngày nào hay ngày đó. Ở trường không ai nói chuyện với cậu thì cậu cũng không nói chuyện, ăn cơm lủi thủi một mình cũng chẳng sao, bị mắng vài câu thì mấy ngày sau cũng quên hết. Cậu không có đủ dũng khí để phản kháng cuộc sống của mình, vì cậu cho rằng cuộc đời mình đã cứ thế này suốt ngần ấy năm qua. Cậu chỉ có thể đạt điểm trung bình, chỉ học được một trường đại học hạng ba, đi dạy ở một trường tiểu học cách nhà mười lăm phút đi bộ, mòn mỏi chờ đợi chức danh biên chế không biết bao giờ mới đến.

Cậu không có cách nào thoát ly khỏi trấn Hòa Bình, không có tài năng cũng không có can đảm để rời khỏi đây. Năm mười sáu tuổi đến thủ đô cũng lủi thủi mang cả bệnh viêm mũi quay về, thì cậu của năm hai tư tuổi cũng đừng hòng mơ mộng viển vông gì nữa.

Cậu đi đến đâu rồi cũng sẽ lại quay về đó, người khác sẽ chê cười cậu, nói Khương Hữu Hạ lên thành phố làm việc mấy năm trời còn chẳng bằng về quê làm giáo viên thỉnh giảng, ngày xưa có cơ hội lấy biên chế thì lại từ bỏ nên bị người ta giành mất rồi.

Thành thử ra, liên tiếp nửa năm trời cậu không đến ao nước này nữa, không dám đối mặt với mười bốn vết khắc.

Mãi cho đến một ngày nọ, đang yên đang lành thì hiệu trưởng lại gọi cậu vào văn phòng mắng cậu như tát nước, bảo điểm môn Khoa học mà lớp cậu dạy đội sổ toàn thành phố, cả đời này cũng đừng hòng vào biên chế.

Mấy hôm sau, Khương Hữu Hạ vẫn đến chỗ ao nước, ngồi thẫn thờ ở đó rất lâu.

Cậu nhớ lại dáng vẻ tràn đầy niềm vui của mình hồi mười mấy tuổi, cả những năm tháng sinh viên ngây thơ.

Cậu là một người dễ vui vẻ. Nhưng hiện giờ, đã lâu lắm rồi niềm vui không còn tìm đến đồng hành cùng cậu nữa. Cậu hoang mang và bế tắc, nhận ra rằng từ lâu mình đã cạn kiệt ước mơ và ý chí.

Cuộc sống của cậu sẽ chẳng bao giờ thay đổi.

Hôm đó, Khương Hữu Hạ ngồi đến tận trời tối, anh hai gọi điện hỏi cậu ở đâu thì cậu mới nhận ra đã quá muộn.

Cậu cầm điện thoại, định đi ra khỏi trảng cỏ đầy cỏ vụn này. Đi được vài bước, cậu bỗng nhìn thấy những con chữ đã khắc trên thân cây trước mặt.

Bên cạnh ba chữ “Khương Hữu Hạ” xiên xẹo còn có những chữ khác.

Khương Hữu Hạ không hề thích khóc, nhưng hôm đó, nước mắt cậu cứ thế tuôn rơi. Bởi lẽ cậu phát hiện ra, Khương Hữu Hạ thuở nhỏ vậy mà cũng có gan khắc tên Hướng Phi Hành ở bên cạnh tên mình.