Bước vào Cõi Tĩnh

Hà Nội.

Xanh.

Một sắc xanh yên ả nhưng cô quạnh giữa những ngày hòa bình đầu tiên. ★ Hà Nội đã ngập ngừng bước vào hạ, gió lặng nhưng phố phường lại rung động nhẹ nhàng như có chút gió thu lướt qua hàng cây, mái ngói, len lỏi vào từng sân nhà, góc phố khiến niềm vui trở nên lâng lâng, ngây ngất trong ánh mắt người cứ rộn ràng bừng lên, vỡ tan, lan tỏa, lẫn với niềm tiếc nuối, bâng khuâng. Dù biết rằng những gì đến sẽ đến, nhưng sao lòng bỗng dưng xao xuyến, ngổn ngang, như chẳng có thật, như giấc mơ vậy!

Có lẽ chưa bao giờ, dân tộc hay một vùng đất nào lại trải qua những tâm trạng trái ngược đến vậy? Bởi có những người cha, người chồng, người con từ rừng xanh trở về xiêu vẹo, nhưng cũng có vô số người cha, người chồng, người con vẫn chưa nhìn thấy bóng dáng, có thể chẳng bao giờ nhìn thấy nữa. Nụ cười xen nước mắt, niềm vui lẫn nỗi đau, sự sống và cái chết, sự hy sinh và mất mát cùng lúc ùa đến, len lỏi, giằng xé, dằn vặt trong lòng những con người vừa thoát khỏi chiến tranh, trong những ngày tháng chờ đợi đầy mệt mỏi.

Hà Nội tươi vui như hồi sinh, trẻ lại nhưng cũng âm thầm xao xuyến. Mặt Hồ Gươm sáng nay xanh hơn, nhưng dường như cũng buồn hơn.

★ Giữa những cảm xúc lẫn lộn ấy, vẫn có một nơi để con người tìm về sự tĩnh lặng, lắng nghe, giãi bày, thư giãn phần nào tâm hồn trong không gian kiến trúc cổ kính, thâm nghiêm từ đầu thế kỷ 20 do người Pháp để lại.

Đó là Nhà hát Lớn.

Trong ánh sáng mờ ảo, thoáng chút cô tịch thần thánh, một bản giao hưởng hợp xướng sâu thẳm đang vang lên vỗ ào ạt vào bốn bức tường hồng nhạt. Bản nhạc như khúc ca thao thiết suốt chiều dài cuộc chiến, thức tỉnh trong lòng người những cảm xúc lạ lùng. Cả khán phòng im phắc, đôi mắt mọi người chìm đắm trong từng nốt nhạc. Đó là những giai điệu về chiến tranh, về khát vọng hòa bình, về sự mất mát và lòng kiêu hãnh, về tình yêu và chia ly, về lãng mạn và chân thật, về tạm bợ và vĩnh cửu...

Nét nhạc lúc cuồn cuộn, lúc sâu lắng, khi trải ra, khi nén lại, khi vỡ òa, khi trăn trở, chân thật, gợi mở, mãnh liệt đến tận cùng, khi lại như tiếng gọi thì thầm đưa con người trở về với bóng tối rừng già, khiến không ít người không kìm được nước mắt.

Giữa hàng ghế giữa, nhòa trong bóng tối huyền ảo là khuôn mặt thanh thoát, phúc hậu của một phụ nữ ngoài năm mươi. Bà không khóc nhưng đôi mắt mù mịt, trống rỗng nhìn lên sân khấu còn đau hơn cả nước mắt. Cô gái mặc áo bà ba, quấn khăn rằn xinh đẹp, vẻ đẹp mộc mạc đặc trưng xứ miền Trung ngồi bên cạnh, thỉnh thoảng nắm lấy tay bà, siết nhẹ.

Bà để yên, khẽ mỉm cười, một nụ cười trống trải, vô hồn...

Trên sân khấu, dưới ngón tay của những nhạc công tài hoa và vị nhạc trưởng già gầy, giai điệu dần rơi vào khoảng lặng rồi bất ngờ vươn tới cao trào như tiếng kêu bi tráng của số phận.

Bản nhạc khép lại chương Một bằng tiếng Saxophone trầm khàn, ánh đèn vụt tắt. Cả nhà hát im lặng giây lát trước khi bật lên tràng vỗ tay không ngớt, kéo dài.

Để chuyển sang chương tiếp theo, từ cánh gà, một ông già tóc bạc bước ra, giọng trầm ấm nhưng không giấu được chút nghẹn ngào:

- Thưa quý vị và các bạn! Bản giao hưởng hợp xướng quý vị vừa nghe là tác phẩm đầu tay nhưng cũng là tác phẩm cuối cùng của một nhạc sĩ tài hoa. Trước, trong và sau tác phẩm này, anh đã chiến đấu và hy sinh dũng cảm trên chiến trường Thành cổ Quảng Trị năm 1972. Bản nhạc này anh viết tặng mẹ, và giờ đây, người mẹ ấy đang ở đâu, làm gì, tiếc là chúng tôi chưa liên lạc được.

Bàn tay cô gái siết chặt lấy tay bà. Toàn thân bà rung lên nhưng khuôn mặt cúi xuống như che giấu sự hiện diện của mình.

Bản nhạc lại tiếp tục, trầm hùng, bi tráng, da diết hơn với những giai điệu dồn dập, xoáy buốt như lửa cháy ngầm.

Đôi mắt bà nhìn lên, mở rộng, rồi từ đó bừng lên một nỗi đau kinh hoàng. Sân khấu, dàn nhạc, khán phòng biến mất. Trước mắt bà chỉ còn là bom đạn mù mịt, lửa khói cuồn cuộn, gạch đá, thân xác văng lên hạ xuống... Rồi một bức tường thành hiện ra lở loét, trắng bệch, nát vụn như xương hóa thạch méo xệch. Từ trên cao, bầu trời nổi cơn sấm chớp giận dữ, soi nhấp nhó xuống dòng sông cạnh thành đang dâng nước gào thét như trận hồng thủy kinh hoàng từ thế giới nguyên sơ tràn về. Nước dâng ngang trời, ngập đất, đỏ bầm màu máu. Mưa xối xả, giọt mưa cũng mang màu máu...

Đôi vai mảnh mai của bà co rút, mắt nhắm chặt, hai tay ôm đầu rung lên như sốt rét.

“Má ơi!”... Cô gái kêu lên tiếng xé lòng rồi ôm chặt bà, ép sát người bà vào ngực mình như che chở, an ủi. Người đàn bà dần tỉnh, mồ hôi vã ra, khẽ nở nụ cười mơ hồ, rồi để mặc cho nước mắt lặng lẽ chảy...

----Chương 1-----

Hà Nội chiều cuối đông.

Gió lạnh thổi dọc những phố vắng. Lá rụng cô đơn xuống vỉa hè. Chiến tranh vừa qua, cuộc chiến tranh phá hoại khác có thể tồi tệ hơn đang rình rập. Hà Nội bước đi nhẹ nhàng, thở đều, nhìn lo âu chờ đợi. Nhưng nhịp sống Hà Nội, con người Hà Nội vẫn bình thản, tự tin như ngàn năm qua, trước mọi giông bão, thăng trầm.

Chiều nay võ đường mang tên Vovinam vẫn đông võ sinh nam nữ tập luyện. Những thân hình trẻ căng tràn sức lực, động tác mạnh mẽ, giọt mồ hôi lấm tấm trên mặt, lưng.

Đặng Cường, thanh niên cao ráo, mặt khôi ngô, cương nghị, cởi trần, quần dài, lộ những cơ bắp rắn chắc, xoắn bện nhưng đôi mắt thoáng buồn. Anh đơn đấu với bốn chàng trai khác theo thế võ cổ truyền. Đòn chân, đòn tay từ anh bay ra dứt khoát, biến ảo, mạnh mẽ nhưng đủ độ dừng để bốn chàng trai không thể tiếp cận. Rồi anh quét chân sát đất khiến họ đổ rạp. Có tiếng vỗ tay hồn nhiên của một nữ võ sinh vang lên. Anh mỉm cười đỡ họ dậy. Riêng người thứ tư, thấp đậm, tóc húi cua, bắn ánh mắt hậm hực về phía cô gái vừa vỗ tay rồi đứng lên, nói: - Cậu vẫn thích cái chiêu đánh lén ấy lắm nhỉ? Xạo! Tôi muốn mời cậu một trận trực diện bằng quyền Anh, thế mới chính nhân quân tử hơn.

Cường cười hiền: - Nếu có dịp, nhưng e muộn mất rồi!

- Muộn hay sợ?

Vẫn nụ cười hiền: - Có lẽ cả hai.

Anh quay sang ông thầy tóc búi tó và môn sinh, khoanh tay nói: - Thưa thầy! Tuần sau con có việc phải đi xa, xa lắm, chưa biết khi nào về, nên hôm nay con xin bái biệt thầy và các bạn.

Cô gái nhảy lên vỗ tay: - Anh Cường... anh đi đâu?

Cường: - Tôi đi đến nơi mà bất cứ đứa con trai nào giờ này cũng nên đến!

Ông thầy ôm chặt anh: - Thầy hiểu. Nếu thầy còn trẻ, thầy cũng sẽ đi như con. Dân tộc ta thế. Nào, thôi, đừng bịn rịn nữa, ta luyện một bài quyền để tiễn cánh chim sắp bay vào bão tố, các con! Cường, con đứng vào hàng đi!

Tất cả đứng thành ba hàng, hô theo tiếng thầy, thân thể bay lên, sà xuống, tung ra những đường quyền mãnh liệt, chỉ nghe tiếng gió rào rạt trong phòng...

Bài quyền mang sắc thái trượng phu biệt ly sẽ tiếp tục cao trào nếu ánh mắt Cường không vấp phải ánh mắt khác vừa xuất hiện ngoài cửa. Đôi mắt của cô gái đẹp, vẻ đẹp lãng mạn, thanh thoát của thiếu nữ Hà thành, mặc bộ đồ đen sang trọng đang lặng nhìn anh.

Anh dừng lại, cúi đầu xin phép rồi khoác áo đi ra. Đôi mắt cô gái nhìn theo thoáng chút bâng khuâng...

Chiều đông ở đâu cũng buồn, chiều đông Hà Nội với những phố hun hút gió càng thêm buồn.

Họ đèo nhau trên chiếc xe đạp, chầm chậm trên đường Hoàng Hoa Thám, qua khu Bách Thảo. Nhìn vào vườn cây um tùm, mặt nước màu chì, Cường mỉm cười: - Thanh biết không? Hồi học cấp ba, anh sống già lắm đấy. Mẹ anh bảo anh như ông cụ non! Mới tí tuổi mà chiều đông nào anh cũng tìm đến đây vào giờ đội tự vệ vừa về, đôi tình nhân chưa ra để được một mình tận hưởng thiên nhiên và nghiền ngẫm chân lý cuộc đời.

- Già thật! Cũng giống như mẹ anh bảo cậu con trai hay chọn lúc mưa to gió lớn khoác áo mưa đi bộ qua cầu Long Biên để độc quyền vũ trụ?

- Có khác chút. Ở đây, anh thường chọn một gốc si già nhất, uống chén rượu nhạt nhất để nghe âm thanh hoang vắng tột cùng tan vỡ trong tâm hồn.

- Hoang vắng mà cũng có âm thanh?

- Đó là thứ âm thanh chìm, phải thật nhập tâm mới nghe thấy, xôn xao hơn mọi âm thanh khác.

Cô gái im lặng. Cường khẽ nhìn sang...

- Có chuyện gì không em?... Anh vốn không thích đàn ông cơ bắp, nhưng đã bao giờ em đến tận võ đường tìm anh?

Cô vẫn im lặng, mắt hướng về phía trước như chứa nỗi u hoài của chiều lạnh.

- Em đói không?

Anh hỏi, cô khẽ gật đầu. Họ rẽ vào cửa hàng mậu dịch vắng tanh, bàn nhôm lạnh lẽo, cáu bẩn gọi hai tô mì.

Chị bán hàng mặt cau có đặt hai tô nước lèo loãng trước mặt, nói trả tiền trước. Thanh sầm mặt định phản đối nhưng Cường gạt đi: - Anh muốn buổi chiều cuối cùng không va chạm để mai lên đường thanh thản.

Nhìn hai tô mì không hành, không răm, không thịt, mặn chát, Cường bật cười: - Đây gọi là tô mì không người lái hả em?

Họ ăn. Thanh gắp sợi nhai uể oải, thỉnh thoảng nhìn ra đường vắng người.

Còn Cường húp sùm sụp, cười để lộ hàm răng trắng đều: - Giờ mới thấm câu: đói tức là ngon, yêu tức là đẹp. Thanh ơi, đây sẽ là hai tô mì ngon nhất đời anh vì được ăn bên cạnh em, trước lúc đi xa, trong chiều chiến tranh.

Cô nhìn anh, khẽ mỉm cười bâng quơ không trả lời. Họ uống nước chè loãng rồi đi tiếp.

Họ đi theo đường hoa Nhật Tân ra bờ sông. Cánh đồng hoa Hà Nội chưa có hoa, nhưng hơn một tháng nữa sẽ tưng bừng khoe sắc đón Tết.

Bờ sông Hồng vẫn hoang sơ, quạnh quẽ như ngàn năm qua. Bãi mía, nương ngô, vườn dâu xanh tít tắp. Cánh buồm trôi giữa đôi bờ như chấm nâu bay vô định. Xa xa, sát mép nước, một chấm nhỏ di chuyển, người đàn bà tần tảo gánh cỏ trên vai. Rồi cảnh sông, buồm, gánh cỏ nhòa trong hoàng hôn ít nắng nhưng nhiều gió.

Ngồi sau, Thanh khẽ giật áo anh. Cô gái Hà Thành động tí là giật áo, nói cũng giật, hỏi cũng giật, không nói không hỏi cũng giật như thể không giật, người đàn ông phía trước sẽ biến mất. Cường nghĩ vui, dừng xe: - Sao em?

Thanh rụt rè: - Anh đứng xe, em xuống... ấy một cái! Tại... uống nhiều nước quá!

Thì ra vậy. Cường cười, bóp phanh. Đi... ấy một cái! Biết bao giờ anh lại nghe cái động từ ngọt ngào ấy.

Trong khi cô gái bước xuống chân đê, tìm sau bụi chuối rậm, anh quay mặt về sông, nhìn xa xăm, cánh hoàng hôn hình nan quạt hắt lên bầu trời lần cuối rồi tắt. Anh phanh ngực áo như hiệp sĩ sẵn sàng lấy máu mình bảo vệ cái đẹp dưới kia. Anh đứng như thế nếu cô gái không bật cười khúc khích sau lưng: - Anh làm gì mà như sắp đánh nhau với Diêm Vương thế? Xong rồi!

Họ đi thêm đoạn nữa, đến chỗ thoáng, vạt cỏ mịn, ngồi xuống. Gió thổi mạnh, tóc cô bay dạt lộ khuôn mặt nghiêng thơ mộng dưới ánh hoàng hôn. Vẻ đẹp ấy khiến anh bất giác đặt tay lên bờ vai mảnh của cô, kéo khẽ vào lòng. Cô để yên, nhắm mắt...

- Tóc em thơm quá! Mẹ anh bảo con gái gội đầu lá chanh sau này chăm chồng chăm con mát tay lắm.

Cô không trả lời, khẽ rùng mình, mắt nhìn xa xăm như sương khói vấn vương.

Anh nhìn sâu vào đôi mắt cô, hỏi lại: - Thanh... Hôm nay em lạ lắm! Nói với anh đi, có chuyện gì?

Một tiếng thở dài nhẹ như gió: - Mai anh đi rồi!

- Anh đi sẽ về.

Cô quay hẳn mặt nhìn thẳng: - Nhưng có nhất thiết phải như vậy không? Có nhất thiết phải từ bỏ tất cả khi anh không cần phải từ bỏ, không ai bắt đứa con duy nhất của liệt sĩ phải đi, trong khi Nhạc viện Tchaikovsky danh giá đang chờ anh bên kia, chỉ còn chưa đầy một năm nữa là tốt nghiệp.

- Mẹ anh, thầy cô, bạn bè đều nói như em, nhưng anh nghĩ học là cả đời, lúc nào cũng được. Bây giờ cả nước theo lệnh tổng động viên, mình ở lại không đành. Ngay cả em, anh ở lại có thể em vui hơn, hạnh phúc hơn, nhưng biết đâu ánh mắt em mỗi sáng sẽ nhạt nhòa, thấp xuống như anh có điều gì không phải với cuộc đời?

Cô không trả lời, sầm mặt, cúi nhặt nhánh cỏ lông gà ở gấu quần rồi thả cho gió cuốn.

- Thỉnh thoảng em đến chơi với mẹ cho bà đỡ buồn. Anh... thương mẹ lắm!

Bỗng cô bật: - Anh thương mẹ nhưng có thương thân anh, có thương em không?

- Chính vì thương, rất thương nên anh phải đi.

- Người ta bảo anh gàn, anh chơi trội, anh diễn lòng yêu nước, chí nam nhi... em không tin nhưng bây giờ thì...

- Em tin, đúng không? Thôi tùy em, mỗi người quan niệm khác. Cách sống của anh không phải do anh chọn, lịch sử, con người nước mình nó thế, muốn làm khác cũng không được. Bạn bè đi cả rồi, đường phố vắng lặng, mình ở lại sao được.

Cô không nói nữa, im lặng nhìn mênh mông...

Gió vẫn thổi, sông xao xác, bóng chiều sẫm dần. Cô khẽ rùng mình. Cường nhẹ cởi áo khoác cho cô. Cô để yên, thu nhỏ thân mình bé bỏng tội nghiệp.

Lát sau, anh mỉm cười: - Đêm qua anh viết xong ca khúc tặng em, giờ hát cho em nghe, chỉ hai ta thôi nhé!

Cô không trả lời. Anh siết cô chặt thêm, cất tiếng hát. Giọng anh không hay, thậm chí hơi khàn rè nhưng thật nồng nàn, ấm áp, mỗi từ, nốt như chiết ra từ gan ruột, tâm sự lúc chia xa. Giọng hòa vào bóng tối, gió lạnh, hương phù sa nồng ngái từ sông.

“Anh yêu em như anh yêu Hà Nội... Anh nhớ em như nhớ mái ngói xô nghiêng... Hà Nội xô nghiêng... Sông Hồng chảy nghiêng... Dáng mẹ nằm nghiêng... Đất nước nghiêng nhìn những đứa con ra trận... Heo may lá rụng, hương cốm đầu mùa ướp bước chân, môi lính như nụ hôn em vội vã, cuống quýt. Em, mênh mang biển trời, mênh mang Hồng Hà, mênh mang Trường Sơn, mênh mang em...”

Có giọt nước mắt rơi trên má cô. Anh dừng lại, hôn khô giọt nước mắt rồi môi anh chạm môi cô giá lạnh. Làn hơi thơm như ngọn lúa làm đòng tràn vào anh, nồng ấm. Lại giọt nước mắt nữa, thấm vào môi anh, chảy sâu, ngọt ngào và mặn chát.

- Cám ơn em! Chỉ thế thôi cũng đủ để anh cất giữ như điểm tựa tinh thần, giá đỡ tâm linh trên đường xa.

Cô gái bật khóc. Anh để cô khóc, nghĩ sau khóc chắc chắn sẽ là câu anh mong chờ, sưởi ấm anh suốt hành trình gian nguy.

Nhưng không. Cô tự chùi mắt, nhìn thẳng: - Tháng sau em đi Ba Lan du học.

- Tốt quá! Chúc mừng em! Em đi đúng đường, anh mong em được như thế, chiến tranh mình anh đi đã đủ.

Thanh... trong nghĩa vụ cầm súng, anh có thêm lý do giữ yên tĩnh cho người con gái yêu ở trời Tây.

- Nhưng em sẽ không chờ đợi.

Tiếng nói cô bắn ra như viên đạn xuyên vào óc anh.

- Em nói gì?

- Em không thể chờ đợi.

Lần này tiếng nói trôi chảy hơn nhưng khô khốc.

Anh nghe rõ, chợt vỡ ra sự im lặng của cô từ đầu. Cô khó nhọc nói tiếp như không nói bây giờ sẽ không bao giờ nói được nữa.

- Anh Cường... Chúng mình khác nhau quá! Em tầm thường, tủn mủn, không xứng với tâm hồn anh nhưng em là phận gái, không muốn lặp bước bi kịch mẹ em suốt đời chờ người mang lý tưởng to lớn quên tình gần kề, cuối cùng lỡ dở, khổ suốt đời.

- Tức là em muốn nói người ấy giống tôi? - Giọng anh lạnh.

- Tùy anh nghĩ.

Cô nắm tay anh run: - Thực ra đến giờ em vẫn yêu anh, như em đã nói anh sinh ra chỉ để dành cho em. Nhưng chiến tranh không biết bao giờ kết thúc, em đi học xa không biết điều gì sẽ đến, nên...

Tim anh vỡ ra. Anh đã đoán ra nhưng khi nghe, vẫn choáng nhẹ. Khốn khổ, sự im lặng và đôi mắt buông lơi của cô kết cục như thế.

Mọi kỷ niệm, lời nói, thề thốt tan thành mây khói. Chao ôi, em đã nói gì nhỉ? ...Anh là người đàn ông mà bất cứ cô gái nào cũng phải ghen với em... Đời này kiếp này em chỉ yêu anh... Anh biết không, anh thật hoàn hảo mà tìm giữa ban ngày cả đời cũng không ra...

Dường như tất cả ưu tú đàn ông đều ở anh: thông minh, nghị lực, đẹp trai, hào phóng, ga lăng, như thỏi nam châm hút cạn ý nghĩ, hơi thở em... Em không cần gì, chỉ cần bên anh suốt đời, chăm sóc, hầu hạ, chia sẻ vui buồn... Còn gì nữa nhỉ? ...Chỉ cái chết mới chia lìa... Thật mỉa mai!

- Thôi! - Cường đứng dậy. - Đủ rồi, em không cần nói thêm.

Chúng mình khác nhau thật, xa quá. Chỉ lạ là bấy lâu nay mù lòa thế nào không nhận ra.

Nhưng vẫn kịp. Anh không hận em, không trách em, cám ơn em đã can đảm, trung thực hơn nhiều cô gái khác dám nói trước sự thật thay vì lẳng lặng thay đổi khi người lính đi xa rồi đổ tại hoàn cảnh.

Vẻ chấp nhận của anh khiến cô gái bối rối: - Anh Cường...

Cô bước gần, áp sát ngực anh, ngửa mặt, mắt nhắm, môi khao khát muốn hôn cuối cùng.

Nhưng cái hôn không đến. Cô ghì chặt anh, muốn kéo anh xuống cỏ.

- Anh... trước khi xa, em muốn... lần cuối...

Cường khẽ đẩy cô ra, cài khuy áo, vuốt tóc cô, giọng lạnh: - Sau tất cả, em còn muốn gần tận cùng là tình yêu hay trả vốn?

- Anh ác lắm!

- Có ác bằng nói lời đoạn tuyệt trước khi vào chỗ chết không? Xin lỗi, tôi không chết đói chết khát như thế.

Cô bật khóc: - Hiểu cho em... Thực lòng em đâu muốn thế, nhưng...

- Em ngồi dậy đi! Chúng ta vẫn còn kỷ niệm đẹp để lưu giữ. Có khi thế hay, cả hai thanh thản không vướng bận khi mỗi người mỗi ngả. Chúc em thu nạp kiến thức, trở về tìm hạnh phúc trọn vẹn. Thôi, ta về, sương xuống rồi.

Anh dắt xe đi trước, cô gái ngồi lại như hình nhân bên bờ sông hoang lạnh...

★ Cường về nhà khi trời khuya.

Từ ngoài cổng, anh thoảng mùi khói hương từ phòng trong. Anh sợ cái mùi tâm linh gắn liền dáng mẹ trước ban thờ cha và anh trai. Cha mất trên giường bệnh, anh trai hy sinh không tìm thấy thi thể. Những đêm đông, nỗi buồn thăm thẳm dâng lên không chịu nổi. Có lẽ vì thế anh quyết ra đi. “Ông ơi! Khi thống nhất, tôi với Cường nhất định vào đó tìm con cho ông... cho chúng ta...” Lời mẹ hứa trước khi cha tắt thở ám ảnh anh đến giờ.

Cánh cửa cũ kỹ khép hờ như mọi khi nếu anh về muộn. Anh thấy mẹ đứng trước cha, lẩm nhẩm: “Ông ơi... mai con nó đi rồi. Tôi không giữ được nó, chả ai giữ được nó dù ông ở bàn thờ rồi, lại là con một. Đất nước có giặc, giống tính ông, không ngồi yên, mong ông phù hộ con trở về... Trở về với tôi, đó là quan trọng nhất...”

Khói hương bùng lên soi tỏ nụ cười thành kính trên mặt mẹ thăm thẳm buồn.

Anh ôm mẹ từ phía sau: - Mẹ... Hương hóa là bố đồng ý rồi, nhất định con sẽ trở về.

Bà nhìn quanh: - Thế Thanh đâu?

- Cô ấy bận lên lớp. Chúng con ngồi bên sông chiều nay. Chiều đẹp như cổ tích. Con có hai người phụ nữ chờ, lại cả linh hồn bố, không lý nào không trở về.

Mẹ nhìn sâu: - Cường, có chuyện gì?... Con giống bố, không giấu được. Khi có chuyện, cứ nói lấp liếm.

Cường cười phá: - Có chuyện gì đâu mẹ. Chiến tranh xong, con sẽ có cháu cho mẹ bế. Một thằng cháu trai kháu khỉnh.

- Biết bao giờ xong?

Mẹ nén tiếng thở dài, bước vào bếp hâm lại món ăn. Canh dưa chua cá rô, rau ghém, món anh mê từ bé, mắt anh nhòa. Mẹ ơi, ngày không có con, mẹ còn nấu món này không? Tối ngồi một mình ăn uống thế nào?...

Em, thỉnh thoảng sang chơi với mẹ cho bà đỡ buồn... Nếu mẹ biết cô gái mẹ coi như dâu con ấy sẽ không bao giờ sang nữa...

Lòng cuộn lên đắng chát, anh ăn vội mấy miếng. Lúc nghe cô nói chia tay, anh chỉ sốc chứ không buồn. Giờ ngồi trước mẹ, thấy tóc bạc mẹ dưới ánh đèn, tưởng tượng cảnh mẹ cô đơn những năm dài, mẹ hay đau đầu mất ngủ, anh mới thật sự đau.

Như đọc được suy nghĩ, mẹ gắp thêm cá bống kho tiêu, mỉm cười: - Đừng lo mẹ ở nhà. Con đi, nửa tháng sau mẹ lên đường sang bên kia.

Mắt anh sáng: - Paris? Mẹ họp hả? Hay! Mẹ ở mặt trận ngoại giao, con ở mặt trận súng đạn, con sẽ làm supporter đắc lực cho mẹ nhé! Mẹ cười lên khi Mỹ buộc phải xuống nước, chiến tranh sắp kết thúc!

Mẹ không cười, hỏi: - Con đã biết được điều vào mặt trận nào chưa?

- Biết mang máng. Quảng Trị phải.

Mẹ thoáng rung mình, lặng lẽ bê mâm cơm xuống bếp. Bà hiểu Quảng Trị nghĩa thế nào.

Nỗi lo mơ hồ khiến bà không chợp mắt. Trời oi nồng, mất điện. Bà ngồi cạnh, cầm quạt nan phe phẩy cho con. Sợ con tỉnh, bà nắm tay, bờ vai con như ngày con ba tuổi ngủ xoay ngang xoay dọc. Hơi ấm, nhịp thở con truyền sang mẹ như phù sa ngọt ngào.

Chao ôi! Xương thịt mẹ đây, hồn xác mẹ đây, mọi niềm vui nỗi buồn mẹ đây. Mai nó đi xa, xa lắm, nơi rốn bão kinh hoàng không gì không thể xảy ra. Liệu đứa con giàu tình cảm, yếu đuối, mộng mơ có trụ được không?...

“Ai mua xôi vò, xôi gấc, xôi lạc, xôi đậu xanh ra mua...” Tiếng rao sáng buồn như gió phố vang đầu ngõ. Bà giật mình, hôn nhẹ mái tóc con, thở dài, nán lại rồi vào bếp nắm mấy nắm cơm, chấm muối vừng làm chút lương khô.

Anh nằm, mở mắt. Cũng không ngủ. Ngày xưa hơi mẹ ấp, đứa trẻ say ngủ. Giờ hơi ấy lại khiến anh không ngủ. Đất nước thương đau, biết bao giờ hết cảnh mẹ tiễn con vào trận.

Nhìn dáng mẹ nhỏ bé cặm cụi dưới ánh đèn lom đom, mắt anh cay...

Mẹ ơi!