Chương 2: Lựa chọn của kẻ sĩ

Có lẽ bởi cùng một vùng đất, khí hậu, tập tục và văn hóa, tính cách con người nơi đó cũng mang những nét tương đồng. Hà Nội và Huế có nhiều điểm giống nhau về phong thổ, nên không khó hiểu khi con người hai vùng đất này đều mang trong mình nét hào hoa, lãng mạn và đa tình. Tuy nhiên, người Huế lại có phần cực đoan, khắc nghiệt hơn, trong khi người Hà Nội, nhờ khí hậu ôn hòa, sông nước yên ả, lại ít bộc lộ sự gay gắt ấy ra bên ngoài.

Có học giả từng nói một cách dứt khoát rằng, khi sinh ra, con người không thể lựa chọn ba điều: mẹ, quê hương và chiến tuyến. Hai điều đầu tiên là hiển nhiên, như một định mệnh. Nhưng chiến tuyến – điều thứ ba – lại là chủ đề cần bàn luận sâu sắc hơn, và chính những nhân vật trong câu chuyện đau thương này sẽ góp phần soi sáng cùng ta.

Tháng này ở Huế, mùa mưa bắt đầu dai dẳng. Những cơn mưa dai dẳng phủ trắng đất, trắng trời, như thấm vào tâm hồn, thói quen, tính cách con người nơi đây. Phải chăng vì thế mà những làn điệu hát, những vần thơ cũng như thấm đẫm mưa? Dưới kia, sông Hương chia đôi thành phố, buồn bã như tiếng thở dài của một thiếu phụ.

Trong một ngôi nhà cổ kính, tĩnh mịch, có vườn cây và hòn non bộ bao quanh, một thiếu úy – chàng trai khá bảnh trai, mắt sáng, da ngăm đen, khuôn mặt lạnh lùng nhưng toát lên vẻ phóng khoáng – đang ngồi trước mẹ, một phụ nữ quyền quý, sang giàu, mọi cử chỉ, lời nói, trang phục đều thể hiện sự cao sang.

Bà nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi những giọt mưa cuối mùa đang rơi nhẹ, giọng nói ấm áp, ngọt ngào như bất kỳ giọng Huế nào:

- Ngay bây giờ, con vẫn có thể thay đổi quyết định chỉ bằng một cú điện thoại của mẹ gọi cho tướng tư lệnh.

Quang nắm lấy tay mẹ, rung nhẹ:

- Con biết, ông ấy ngày xưa cùng học một trường và chơi thân với ba con.

- Hơn thế, ông còn nợ mẹ tiền.

Quang cười:

- Nợ tiền chứ không phải nợ... tình hả mẹ? Người ta bảo ngày trước mẹ là hoa khôi trường nữ sinh Đồng Khánh, làm xiêu lòng biết bao chàng trai.

- Quang! – Nét mặt bà mẹ trở nên lạnh lùng. – Mẹ đang chờ câu trả lời của con. Ba con ở nước ngoài cũng đang chờ quyết định cuối cùng của mẹ.

Quang đứng dậy, cao lớn, bụi bặm, nhìn thẳng vào mắt mẹ:

- Câu trả lời của con là không! Và con cũng không muốn mẹ nhắc đến đám tướng lĩnh xôi thịt ấy một lần nữa.

- Quang! Con không thể nói về những người bạn của ba con như vậy. Họ vẫn là trụ cột của chế độ này.

- Trụ cột? – Quang bật lên tiếng cười khinh bỉ. – Ngay từ hồi học quân trường, con đã biết họ trụ cột như thế nào. Sau này đánh trận, con càng hiểu rõ cái trụ cột ấy ra sao. Mục nát hết rồi, mẹ. Con không thay đổi quyết định vì con muốn một lần nữa thử sức với đối phương mà bằng cách nào đó, họ đã khiến cả người Mỹ – loài người kiêu ngạo nhất thế giới – cũng phải kiêng dè.

- Nhưng ba con nói đó là chiến trường khốc liệt nhất trong bốn vùng chiến thuật, chỉ dành cho lính cảm tử và những kẻ bị đày ra đó để thí thân. Bao nhiêu người đã bỏ tiền ra để con cái họ tránh xa cái vùng tiền đồn ấy. Thế mà con... – bà mẹ nói với giọng vội vã.

- Chính vì thế mà con càng cần đi. Trong con có thể có cả chất cảm tử lẫn chất đào binh, nhưng chắc chắn con không phải kẻ hèn nhát.

- Con giống ba con quá à? Cùng thời quân ngũ với ông Thiệu, ông Minh, thậm chí vượt hơn họ về binh nghiệp, nhưng ba con dám bỏ tất cả để trở thành một trong sáu tài phiệt lớn nhất nước. Vì ba con nói, tướng lĩnh, nội các chỉ có thời, ba hồi lên ba hồi xuống, nhưng tiền bạc và kinh doanh thì thể chế nào, thời đại nào cũng cần.

- Đó là triết lý của kẻ buôn, nô lệ cho tiền bạc chứ không nô lệ quyền lực. Con khác.

Bà mẹ im lặng, những ngón tay trắng nhỏ nhắn bất giác chuyển động trên chuỗi tràng hạt. Nhận ra mình vừa nói lời có thể làm mẹ buồn, Quang cười, đến bên mẹ, ngồi xuống ghế, quàng tay qua vai mẹ, giọng dịu hẳn:

- Mẹ... Chuyến đi này con còn có một lý do riêng: muốn tìm lại cô sinh viên Quảng Trị thân Cộng mà từ lần đụng độ ấy, cô ám ảnh con không rời.

- Hả?... Cái cô bé Quảng Trị thân Cộng ấy, vì cô mà con tụt từ trung úy xuống thiếu úy?

- Để gặp lại em, con sẵn sàng tụt xuống binh nhất hay làm lao công đào binh cũng được.

Đến đây, bà mẹ ngừng lần tràng hạt, khẽ thở dài:

- Đa tình, phóng đãng là tính khí đàn ông trong nhà này, nhưng đa tình đến mức bất chấp tất cả, thương cả kẻ địch, đời con sẽ ra sao hả Quang?

Quang chưa kịp trả lời thì từ khung cửa xuất hiện một thiếu nữ xinh đẹp như bước ra từ phim Hồng Kông. Áo pull xanh, quần loe trắng, kính râm to bản, son phấn điệu đàng, cô bước vào như tia nắng giữa khung cảnh ảm đạm, cúi đầu lễ phép chào bà mẹ rồi đến bên Quang, giọng nói nhẹ nhưng sắc bén:

- Anh Quang! Thế anh vẫn quyết định tìm đến cái chết?

Quang nhìn đi chỗ khác, thoáng chau mày:

- Để được sống một lần cho ra sống. Tôi ngán cái cuộc sống nhờ nhợ, tanh tưởi mùi cá ươn này quá.

Bà mẹ liếc mắt về phía cô gái, ra ý khuyên nhủ con, rồi bước vào nhà trong.

Cô gái nhìn thẳng vào mắt Quang:

- Và anh cũng đang ngán cả em?

- Để cho em khỏi ngán tôi trước.

- Anh tàn nhẫn quá! Ít nhất cũng có những người sống tử tế, không đến nỗi khiến anh phải khinh bỉ như vậy. Như bác đây chẳng hạn.

- Không được động đến mẹ tôi! – Quang đột nhiên trợn mắt. – Tôi đi cũng là để bọn nhà quê vô đạo, chân đất bên kia không thể động đến bà.

- Em xin lỗi! Đã lâu em coi bác như mẹ...

- Cám ơn, nhưng tôi nghĩ em đã gõ nhầm cửa. Giữa mẹ tôi và em chả có điểm gì giống nhau cả.

Nét kiêu sa của cô gái biến mất, thay vào đó là ánh mắt sắc lạnh:

- May mà em gõ nhầm cửa. Nếu trúng, với một tên đàn ông vừa cuồng tín vừa thô lỗ như anh, đời em sẽ ra sao!

- Tốt! Ngay bây giờ, chúng ta coi như kết thúc. Mọi thứ gọi là tình yêu vừa qua chỉ là trò cám dỗ của xác thịt.

- Tôi cũng muốn kết thúc từ lâu rồi. Hôm nay đến đây, tôi mong níu kéo được ở anh chút gì còn lại của ngày hôm qua, nhưng bây giờ thì hết, hết thật!

- Lần đầu tiên nghe một câu thật từ cái miệng toàn nói dối.

Em cứ coi như không còn tôi, không còn một con đực tương đối hay ho bên cạnh biết bao nhiêu kẻ khác đang theo đuổi em. Và nói thật nhé, em đến đây không phải để cứu vãn tình yêu, mà để đập nát nó bằng thái độ của tôi, để dễ bề nói với hai bên gia đình đã thề ước. Chúc em có được một người đàn ông trong nhà, tránh xa được thằng rồ đội khiên hiệp sĩ ngoài nghĩa trang. Đó là tôi nhái lại lời người khác. Từ biệt!

Cô gái lặng đi một lát, rồi quay người bước ra.

Bà mẹ bước vào, theo dõi bóng cô gái biến mất sau chiếc xe đỗ bên đường, rồi quay lại nhìn con, khẽ lắc đầu:

- Đây là cô thứ mấy con ruồng bỏ?

- Không, họ ruồng bỏ con chứ con đâu có dám ruồng bỏ họ. – Quang nói thật. – Từ ngày Mỹ đổ quân vào đây, mang theo đủ thứ văn hóa thực dụng, tâm hồn các cô gái bỗng trở nên xộc xệch, bốc mùi hết. Càng tốt, đỡ nặng gánh thê nhi.

- Còn cô gái Quảng Trị kia? Có phải vì cô ta mà con cư xử quá nghiệt ngã thế?

- Dạ, chưa đến nỗi. Con chưa bao giờ trực tiếp nói chuyện với cô ấy, nhưng chính hình ảnh, dáng vẻ, tác phong, nhất là đôi mắt kỳ lạ của cô trước bạo lực – dù chỉ trong khoảnh khắc – đã như một phép thử, khiến tất cả các cô gái khác bỗng tuột hết xiêm y ra.

Bà mẹ mệt mỏi buông mình xuống ghế, nói mà không nhìn con:

- Thôi thì tùy con. Mẹ chỉ dặn một điều: vì một bóng hình vu vơ, con có thể bước vào chốn hiểm nguy, nhưng đừng vì nó mà quên mạng sống của mình. Phía sau con luôn có một người đàn bà đêm ngày mong con bình an trở về, đó là mẹ.

- Con nhớ. Chỉ có mẹ thương con nhất, và chỉ có mẹ là đủ sức níu kéo con với cuộc đời chán ngắt này.

Con đi nghe mẹ!

Thiếu úy Quang bước đến bên mẹ, ôm nhẹ bờ vai gầy của mẹ, yên lặng một lát, rồi vội đội chiếc mũ dù nâu lên, bước ra ngoài. Từ dưới cổng, tiếng động cơ xe Jeep rú lên rồi dần xa.

Từ ô cửa sổ chưa khép, gió mang theo những hạt mưa li ti bay vào phòng. Người mẹ run mình, bối rối lần tràng hạt, nước mắt từ từ rịn ra...