Paris lung linh

Paris xinh đẹp. Paris rộn ràng. Paris, thủ đô của ánh sáng.

Paris, nơi lưu giữ những kiệt tác thi ca, nhạc họa đỉnh cao của lịch sử nhân loại.

Và ánh sáng lung linh, huyền ảo từ tháp Eiffel vươn lên giữa bầu trời kinh đô ấy đang dịu dàng chiếu rọi vào một căn phòng trên tầng mười tám, giữa tòa nhà mang dáng vẻ vừa cổ kính vừa hiện đại, cách đó không xa.

Căn phòng nhỏ nhưng trang trọng, cổ kính với những bức tượng, bức tranh đạt đến mức kinh điển đã được trưng bày khắp thế giới như niềm tự hào về tài hoa mỹ thuật của nhân loại. Chỉ khác biệt giữa những tác phẩm đó là tấm ảnh đen trắng giản dị chụp Bác Hồ cùng Thủ tướng Phạm Văn Đồng trong những ngày Người đến đây dự hội nghị lịch sử Fontainebleau đầy cam go gần ba mươi năm trước. Khuôn mặt Bác trong ảnh thật gầy gò, hốc hác nhưng đôi mắt sâu thẳm như nhìn xa ngàn dặm, đang soi rọi xuống những mái đầu Việt Nam đang có mặt trong căn phòng này. Họ vừa hạ cánh xuống sân bay Charles de Gaulle cách đây nửa giờ, thay vì dạo phố như thường lệ hay thưởng thức cà phê ngon nơi danh lam thắng cảnh, họ lại ngồi đây, trầm mặc, nghiêm trang và xen lẫn chút háo hức lạ thường.

Sáng mai, họ sẽ đại diện cho Tổ quốc xa xôi đang chìm trong bom đạn bước vào hội nghị trọng đại, bàn về hiệp định hòa bình, chấm dứt cuộc chiến tranh kéo dài gần hai mươi năm, cuộc chiến có lẽ là dài nhất, khốc liệt nhất trong lịch sử nhân loại đã đứt quãng bốn năm nay mới nối lại.

Họ, những mái đầu bạc bên cạnh mái tóc điểm hoa râm, những mái tóc hoa râm xen giữa những mái đầu xanh, đều đang nghĩ về một điểm chung. Trong đó, ngồi hơi lùi về phía sau, gần cửa sổ, bà mẹ của Đặng Cường khẽ nhìn ra dòng sông Seine đang chảy êm đềm phía dưới. Đáng ra, ở tuổi sắp nghỉ hưu, sức khỏe lại không được tốt, bà không được phân công tham gia đợt này, nhưng nhờ giỏi tiếng Pháp, tiếng Anh và đã tham dự đầy đủ các cuộc họp trước với vai trò chuyên viên ngoại giao cấp cao mang hàm thứ trưởng, bà không thể vắng mặt. Và bà cũng không muốn vắng mặt, ngàn lần không muốn, vì hội nghị này liên quan mật thiết đến người con trai duy nhất của bà đang chiến đấu nơi chiến trường Quảng Trị nắng lửa mưa dầu, đất khô cỏ cháy. Nơi đó có dòng Thạch Hãn chảy từ cao nguyên ra biển, không biết có giống như dòng sông Seine tráng lệ, xanh trong lãng mạn này hay lại đêm ngày nhuốm đỏ máu người như anh Lê Trọng từng thốt lên. Cũng như anh ấy, trước khi bà sang đây, đã gọi điện báo rằng con bà không muốn lùi về phía sau mà chỉ muốn tiến lên cùng đồng đội. Nghe thế, bà chỉ lặng lẽ cười. Dòng máu cốt nhục của cha, anh khi đất nước có giặc chảy trong người anh ấy như vậy, làm sao lòng mẹ có thể thay đổi được. Và liệu bà có thực sự muốn thay đổi không, giờ đây, ngồi cách xa ngàn dặm, bà cũng chẳng tự biết. Từ sâu thẳm tâm can, cùng nỗi lo âu cuồn cuộn, bà không khỏi ánh lên chút tự hào về con trai mình.

Trong căn phòng kia, người đàn ông cao niên tóc bạc, giữ trọng trách cố vấn tối cao cho đoàn, đang chậm rãi nói điều gì đó mà bà chỉ nghe thoáng qua nhưng lại hiểu thấu từng lời. Ông nói đây cũng là một mặt trận chiến lược, mặt trận ngoại giao, mặt trận không tiếng súng, mặt trận đấu trí đấu lực diễn ra từng giây từng phút. Hơn thế, nó còn là cuộc đối đầu của hai nền văn hóa, hai bề dày lịch sử, đòi hỏi mọi người phải tỉnh táo, kiệm lời, để đối phương bộc lộ hết ý đồ rồi mới phản bác từng điểm, vừa cứng rắn vừa mềm mại, “dĩ bất biến ứng vạn biến” nhưng quyết không khoan nhượng. Khoan nhượng lúc này là có tội với lịch sử, có tội với những người lính đang đổ máu ngoài chiến trường, trong đó Quảng Trị là điểm quyết chiến chiến lược để giành thế thượng phong.

Quảng Trị... Mấy tiếng đó vọng vào khiến lòng người mẹ bất giác thắt lại. Mẹ ở mặt trận ngoại giao, con ở mặt trận súng đạn, con sẽ là cổ động viên đắc lực cho mẹ... Câu nói đùa của người con trai hôm nào trước lúc ra đi giờ đây lại vang lên rõ mồn một trong tâm trí bà, rõ đến nỗi át đi cả giọng nói ấm áp, quen thuộc của người đóng vai linh hồn của cuộc hòa đàm kia.

Ngừng một chút, giọng nói ấy lại thì thầm như lời dặn dò ân cần trong gia đình: Thực chất đây là cuộc đối đầu ngoại giao giữa ta và Nhà Trắng, nhưng cũng không thể coi nhẹ thái độ và phản ứng của Phủ Đầu Rồng ở Sài Gòn, nhất là khi họ bị đẩy vào thế cùng liều thân. Khác với những lần trước, lần này ta đến đây với tư cách hoàn toàn khác, tư cách của kẻ đang giành thế thượng phong nhờ những chiến thắng quân sự vang dội trong nước, buộc người Mỹ phải chủ động mời ta đến...

Cuộc họp nội bộ kết thúc lúc nào không hay. Chỉ đến khi giọng nói ấy vang lên ngay bên tai: “Cô Lan hôm nay có vẻ mệt?”, bà mới sực tỉnh, vội đứng dậy: “Dạ thưa chú... không ạ!” Ông mỉm cười nói thêm với sự thấu hiểu của người già: “Làm cha làm mẹ, tôi hiểu tâm trạng của cô lúc này. Nếu tôi có con trai, tôi cũng sẽ để con trai mình có mặt ở những nơi cần thiết như cháu nhà ta. Thôi, muộn rồi, cô đi nghỉ sớm đi, ngày mai chắc sẽ mệt lắm đấy.” Bà gấp cuốn tài liệu mật lại, nhưng biết chắc rằng đêm nay bà sẽ lại trằn trọc không ngủ.