Ngày thứ hai mươi lăm

Cảnh vật trong thành sáng nay hoàn toàn khác lạ, không còn dấu vết của màu xanh xanh nào nữa. Thay vào đó là màu đỏ thẫm, lở loét, ngổn ngang, tróc vằn đến không ngờ của những hố bom, hố pháo, đất đá, công sự, tường thành.

Bức tường thành từng vững chãi, dày dặn giờ đây hầu như đã san bằng mặt đất, chỉ còn vài đoạn nhô lên tróc lở như thể một con khủng long thời tiền sử nào đó đêm qua đã đói khát mà ngoạm vào nham nhở.

Đâu đâu cũng là những căn hầm bị xới tung, những đoạn giao thông hào biến dạng, lấp đầy đất đá.

Cuộc chiến diễn ra quyết liệt từ lúc trời còn chưa sáng. Lúc tranh tối tranh sáng dễ khiến người ta lầm tưởng đó là ranh giới giữa bóng đêm và ánh sáng, giữa trần gian và địa ngục.

Reuters, một hãng tin tự nhận lấy sự khách quan, công bằng làm tiêu chuẩn, đã viết theo lối tả thực trần trụi nhằm tạo thương hiệu: "...Có lẽ chưa bao giờ pháo binh được phát huy tối đa như ở võ đài rộng chưa đầy bốn nghìn mét vuông này, nơi cả hai bên đều mang ra làm trò so tài nhằm tác động tích cực đến cán cân trên bàn hòa đàm Paris?"

Quân đội Sài Gòn sáng nay quyết định tung vào trận những xe bọc thép hiện đại nhất, có trấn bao cát chắn đạn hai bên sườn, hy vọng theo lý thuyết quân sự mơ hồ rằng có thể thay đổi cục diện. Còn bên Hà Nội vẫn sử dụng vũ khí truyền thống sản xuất từ Nga Xô nhưng thể hiện khả năng bám trụ kỳ lạ! Và như vậy, kế hoạch tái chiếm dự tính trong mười tám ngày của phía quốc gia đã khiến người lạc quan nhất cũng phải nghi ngờ. Phóng viên hãng tin có mặt ngay từ giây phút đầu tiên chứng kiến bộ binh bên tái chiếm ào ào lao lên sau đợt pháo giội xuống hàng nghìn trái chỉ trong vài giờ. Có thể gọi đây là một trận thảm sát, chỉ có thể có trong bức tranh lập thể "Guernica" của Picasso khi miêu tả sức công phá của bom Đức trong cuộc nội chiến Tây Ban Nha thế kỷ 20..."

Trước mắt Cường, dù hết đợt này đến đợt khác lính ngã như ngả rạ, tiếng kêu khóc vang trời, nhưng cánh lính dù vẫn say máu, lì lợm bám theo những chiếc M41 cao như tòa nhà có trấn bao cát hai bên thành ào lên. Không ít đạn B40, B41 nổ trúng đầu xe, thân xe nhưng chỉ đủ để những con quái thú rung lên, khựng lại giây lát rồi lại tiếp tục chồm tới nhả lửa.

Vài ngày sau, Cường viết thư cho mẹ: "...Mẹ!

Đến giờ con mới hiểu thế nào là giao chiến! Hồi nhỏ theo anh trai đi xem chọi gà, nhìn tận mắt những chú gà be bét máu me, thân thể rách toác vẫn gân cổ lao vào nhau, thấy lạ. Giờ mới thật hiểu.

Thoạt đầu còn rụt rè, ngần ngại, suy nghĩ xa xôi. Nhưng một khi máu đã bốc lên đầu, mắt nhìn thấy máu đổ, thấy đồng đội ngã vùi mặt vào đất ngáp ngáp, không còn cảm nhận gì nữa. Chỉ còn máu sôi lên trong huyết quản, vỗ táp vào mặt. Khoảnh khắc tối tăm mù mịt ấy, con người hai bên đều quẳng tất cả ý thức, chủ thuyết, lý tưởng, hoài bão đi, chỉ còn lớp sương mù đặc quánh của bản năng tự vệ. Đối phương không hiện hình bằng da bằng thịt mà chỉ tồn tại như bức tường xám xịt, tanh nồng, khét lẹt. Đục thủng, phá vỡ bức tường ấy thì sống, để nó đè lên là chết. Đơn giản vậy thôi. Con nghĩ vậy, mẹ có thấu hiểu không?..."

Địch vẫn tràn vào như lũ giật. Do chênh lệch quân số, các tay súng tiểu đội buộc phải cơ động liên tục, nhảy chỗ này chỗ kia để che kín kẽ hở chứ không thể nằm yên. Chính vì vậy tốc độ phòng thủ chậm, càng chậm hơn khi phải xách vũ khí cồng kềnh theo. Có chiến sĩ vừa tiếp cận chỗ mới, chưa kịp giương súng thì đã trúng đạn hay bị lê xuyên qua người.

Xót xa và tức giận, bất chấp đạn réo như mưa táp, Tạ đứng thẳng trên bờ đất, gào thét: - Mẹ chúng mày!... Nghe đây, tụi bay để sẵn vũ khí, lựu đạn ra các điểm cho tao! Nó lên điểm nào, chạy người không đến đó mà bắn chết mẹ chúng nó đi!

Như được uống nước mát lạnh giữa sa mạc, cả tiểu đội vội vàng làm theo. Súng, băng đạn, quả đạn, lựu đạn, dao găm, xẻng cuốc... được nhanh chóng đặt về các điểm. Im lặng... Và kế sách của Tiểu đội trưởng Tạ phát huy tác dụng rõ rệt. Đạn bỗng trở nên ken dày, linh hoạt, kịp thời như quân số phòng thủ tăng gấp hai gấp ba, cường độ sát thương cũng tăng theo.

Những "tòa nhà" di động bắt đầu đổ kềnh. Những thân người bốc cháy ngúng ngoẳng rơi xuống. Tiếng thét kinh hoàng từ phía địch: "Coi chừng dính bẫy mẹ nó rồi! Tản ra!" Tản đội hình nhưng cường độ vẫn không giảm, chỉ khôn ngoan hơn.

Dưới nắng, bóng rằn ri màu nâu xám xuất hiện ngày một đông, lao lên, lùi lại, gầm gừ, gào thét như những bóng đười ươi, khỉ, vượn thời tiền sử xô về phía con mồi.

Bình vổ nhổ phì ra búng máu lẫn răng, chửi tục: - Thế là mất cha nó chiếc răng duyên của bố mày rồi!

Tạ cười khồ khồ: - Mày phải cám ơn nó đã nhổ cho chiếc răng vổ không công chứ chửi gì?

Bất giác, Tạ tròn mắt nhìn sang hầm bên cạnh. Hải gù không nằm, không nấp, không đội mũ, cứ đứng sững lưng nghiến răng nhả đạn như chẳng biết mình đang ở đâu, đối diện với cái gì. Chốc chốc lại nhao lên mặt đất trống, rút đạn ném cuồng như mê, đến nỗi Tạ phải nhảy xổ lên kéo xuống: - Thằng ngu! Mày chán đời muốn chết thì chết một mình, đừng chết ngớ ngẩn trước mặt mọi người! Xuống!

"Chết ngớ ngẩn à?" Hải lầm bầm rồi lại định nhao lên. Nếu không có cánh tay thép của Cường kéo xệch xuống, anh đã lên tới khoảng trống.

Hải đần mặt ra, lẩm bẩm như bà già: - Đây là đợt tám... Không, chín. Chỉ một buổi sáng mà chín đợt, nhiều quá! Từ giờ đến tối không biết còn mấy đợt nữa?

Sen nhìn sang, chau mày: - Đừng đếm. Đếm sẽ không chịu nổi đâu.

Hải lẩm bầm đếm thêm vài tiếng rồi quay lại nhìn đường bắn.

Góc bên kia, Tú vừa lắp đạn định bắn thì chợt nhìn Cường, tròn mắt như nhìn người hành tinh.

Cường chau mày: - Cái gì thế?

- Anh giống cái giẻ lau bã trầu của bà nội em quá!

Cường giật mình nhìn lại, phì cười. Đúng là giống! Áo tả tơi, quần đứt, toàn thân nhem nhuốc, sây sát, máu chảy ròng ròng. Vậy mà đội hình địch cứ bị bắn khuyết rồi trám lại.

Bỗng Cường nhớ đến trò chơi trận giả trên bãi cát sông Hồng hồi học, lợi dụng địch cúi xuống tránh đạn, anh ghé tai Tú: - Giờ thế này, em chuẩn bị lựu đạn cho anh nhé, anh ném đến đâu em rút chốt đến đó. Phải vun chúng lại đã!

Chưa kịp hiểu, Tú đã đưa cho Cường những trái lựu đạn đã rút chốt. Cường vung tay ném chậm từng trái theo vòng ngoài đội hình địch. Ba trái nổ sau lưng nhưng địch vẫn trơ khấc, thậm chí có cái miệng sau bụi cỏ còn nhe răng vàng chóe cười khấc. Đến trái tiếp theo, địch không chịu nổi, hốt hoảng co cụm. Cường hét: "Tú, cấp tập!" Cả hai vung tay lên. Những chớp lửa phủ chụp xuống nón sắt địch dày đặc. Chỉ thấy tiếng nổ nối tiếp, tiếng la hét chồng lên, khi khói tan, chỉ còn khoảng trống ghê rợn.

Tiếng Bình vổ thét khoái trá: - Cường! Cậu chơi hay quá! Để tớ chơi tiếp!

Bình định làm theo nhưng Cường cau mày ngăn: - Thôi, nó chạy hết rồi, để dành.

Nói vậy nhưng trong đầu anh, suy nghĩ đau đớn nứt ra khi nhìn bãi trống lổn nhổn xác người. Anh không muốn cảnh hãi hùng này lặp lại, nhất là do mình. Chết! Chết nhiều quá, chết vì cái gì?

Bình vẫn phấn khích, đứng hẳn lên bờ hào, vén quần đái tồ tồ, nói váng lên: - Chết cha các chú chưa? Cầm c... cho Mỹ đái mà có khi nó không biết, đái văng vào mặt các cậu, sướng chưa?

Vừa dứt câu, đạn hất nhào anh xuống hố nhưng không sao, báng súng chắn đạn cho anh, chỉ mặt bị đất cát trát như ông Địa.

Sen cúi xuống đỡ Bình lên, lắc đầu nghiêm khắc: - Mình là quân đội cách mạng, không nên ăn nói tục tĩu, càng không hành động như vậy. Thắng thua chưa biết, địch coi thường.

"Coi thường cái con c... ấy! Mẹ!" Bình định văng nhưng kìm lại. Đúng ra chính cái đĩnh đạc, trầm tĩnh, không bốc không chùng của Sen đã tạo uy, kìm anh lại. Chỉ có điều, như Tú nhận xét, "Anh Bình, sao em thấy mắt anh ấy lạnh lẽo lạ lắm, lạnh cả khi nhìn xác chết hai bên, thật ấy." Chả biết đúng không nhưng cái đầu bù đất của Bình gật gật. Anh đang nghĩ cách làm đối phương mất dần sức chiến đấu chứ không để nó ào lên như lũ thiêu thân.

Và như được kích lệ, Bình quyết định tập trung vào trò chơi điểm xạ. Một thứ điểm xạ không giống ai. Trước đường đạn chuẩn xác của anh, địch đứa bị chân, đứa bị tay, đứa bị vai chứ không tên nào trúng chỗ hiểm. Tạ nhào tới: - Cậu bắn kiểu gì thế hả? Chơi à? Đùa à? Lui ra!

Bình cười: - Uýnh bọn dù này không biết chơi à?

- Sao?

- Bắn chết: một chết, sống nhăn. Bắn bị thương: hai phải cõng, ta rảnh tay hơn.

Tạ cười khồ khồ, vỗ vai Bình: - Giỏi! Thằng móm này suy nghĩ chả móm tí nào!

Dù vậy, cường độ địch vẫn không thuyên giảm. Đến đây, tuyến hào nông đào vội bộc lộ điểm yếu chết người. Những hào nối hầm chỉ sâu thắt lưng khiến lính dù cúi thấp vẫn bị đạn bắn trúng khi vận động.

Trong đó có Tú. Cậu chạy được đoạn, đạn bắn sát sạt, cháy sém tóc vội quay lại. Đụng xác đồng đội vỡ lồng ngực, lại lùi... Cứ xà quầy như con thú bị bẫy. May Tạ kịp chồm tới kéo về.

Trong hào, người chết, bị thương nằm ngổn ngang, tuyến giao thông tắc nghẽn. Ánh mắt Hải gù dừng sững, nung nấu điều gì.

Bóng tối sụp xuống. Kiệt quệ, im ắng. Im ắng đến nỗi Tú thốt: - Em nghiệm ra rồi, khi im tiếng súng, tiếng u u của ruồi nhặng tấu lên. Chỉ có thế.

Tạ gắt: - Nghe mẹ gì! Điếc hết lỗ tai còn nghe! Ruồi nhặng nào bay trong tối? Ăn đi không bọn chó lao tới bây giờ!

Ngồi cạnh cửa hầm, tiểu đội giở cơm nắm nhai trệu trạo. Một chiến sĩ nôn ọe, quay đi không ăn.

Tạ hỏi: - Mày làm sao? Nghén à?

- Mùi cá hộp như mùi xác chết... em không ăn...

Tạ ném nắm cơm ra: - Mẹ! Mới ngày hai mươi lăm mà tiểu đội hai mươi lăm lần thay quân. Mỗi ngày mất phân nửa. May còn mấy thằng cũ.

Cúi xuống nhặt cọng cỏ xỉa răng, nhổ phì, nhìn tiểu đội, Tạ hắng giọng: - Rút kinh nghiệm tẹo! Ngày hôm nay biểu dương cách đánh của Cường. Khớp đấy, mẹo đấy, đúng kiểu chiến tranh nhân dân. Mai phát huy. Ngược lại Hải, không được, đây là anh hùng tập thể chứ không phải cá nhân. Mang cá nhân to tướng ra là không hợp. Còn Bình, không được. Ai dạy cậu đánh chỉ sát thương chứ không tiêu diệt. Mai dẹp ngay!

- Rõ! - Bình trả lời.

- Tôi tán thành thí nghiệm của đồng chí Bình. Không thí nghiệm sao biết đúng sai. Đó là tinh thần chiến tranh nhân dân. - Sen nói.

Tạ lầu bàu: - Mẹ, thằng Sao nói gì nghe cũng được!

Sen: - Đồng chí Tú nhát sợ, gần một tháng vẫn nhát, đây là căn bệnh cố hữu, ảnh hưởng tinh thần. Tôi đề nghị trả về sau làm nhiệm vụ phục vụ.

Tú òa khóc: - Em sắp quen rồi. Trận nữa là quen. Đừng cho em về...

Mai em sẽ không nhát nữa.

Tạ cười, kéo Tú vào lòng: - Cố lên, mai mốt thắng lợi, tao gả con nhỏ em cho, con nhỏ đẹp ác ôn!

- Rồi anh nhìn quanh. - Thằng Cường đâu ấy nhỉ? Vừa biểu dương nó có nghe không?

Cường im lìm ở phía sau, không trả lời. Biểu dương cái gì? Biểu dương giết được nhiều kẻ thù? Trong số địch ngã xuống hôm nay chắc cũng có mẹ có cha, gia đình, người yêu...

- Cường đâu?

Tiếng gọi lần hai kéo anh về. Cường đứng dậy: - Tôi thấy thương vong nhiều vì hầm hào lộ thiên nguy hại.

- Đó là chủ trương trên để dễ cơ động. Chả lẽ đào địa đạo giữa sắt thép ư? - Sen bác.

- Trên không phải bao giờ cũng đúng. Mọi chủ trương không phải bao giờ cũng không sai. Tôi nghĩ phải bắt đầu từ xương máu người lính.

Tạ xua tay: - Ồi ồi! Thôi, con xin các bố không lý luận nữa. Chắc các bố trên cũng nhức đầu.

Bình vổ ngó quanh: - Ơ, thằng Hải gù đâu ấy nhỉ? Lúc nãy còn đánh rắm bum bủm như táo bón mãn tính kia mà?

Tiếng nói bật lên từ vũng tối: - Từ ngày đầu, thái độ cậu ấy lạ lắm, lúc im như chết, lúc lao lên nhả đạn tứ tung như tâm thần, không để ý sống chết. Coi chừng hôi của.

- Tôi không tin. - Sen bác. - Hôi của làm tổn thương nhuệ khí.

- Đúng. - Cường nói. - Nếu đêm qua Hải moi gạo, thịt, thuốc lá trong xác địch, chắc để dùng chung chứ không cá nhân.

Sen gật đầu: - Tôi cũng nghĩ vậy. Những lúc căng thẳng, ta nên nghĩ đúng về nhau.

Tạ vỗ hai tay: - Đúng, phải nghĩ đúng. Đồng đội nghĩ sai là rất bậy. Kinh nghiệm đánh nhau cấm kỵ ba điều: cơm sống, hôi của, mèo mỡ. Mèo mỡ không có, nhưng hai cái kia, đứa nào phạm chết sặc máu.

Tú ghé tai Cường: - Thảo nào hôm qua anh Bình nấu cơm sống, tiểu đội "đi" luôn hai người.

Tạ sốt ruột: - Cậu Cường đi tìm Hải xem nó có hôi của thật không thì xách cổ về!

- Tôi đi với Cường.

Sen nói, cả hai xách súng, ngoắc đèn pin bước nhanh vào đêm tối. Ngổn ngang, mùi tử khí xông lên sặc sụa. Họ vấp trượt, giẫm phải rễ cây, xác chết... không biết của bên nào. Đó đây tốp lính gom tử sĩ chôn, giọt đèn pin run nhấp nháy như ma trơi trên nghĩa địa. Chôn trong đêm, chôn tạm bợ, chôn cả hai bên như vùi nhanh thân thể không nguyên vẹn.

Sen đến hố chôn nông, hỏi: - Sao không đào sâu?

- Sâu ích gì! Mai bom pháo cày lên, mất công. - Người lính càu nhàu.

Cường nghẹn lời: - Anh Sen... Cứ đà này tôi sợ không còn đất chôn.

Sen gật đầu: - Mình tin cấp trên sẽ tìm giải pháp.

- Giải pháp sông Seine ấy à? Ta đã chuyển nhưng không xuể, đành chôn tại chỗ.

Sen không nói. Họ đi tiếp.

Đến chỗ thoáng, bớt nặng mùi, Sen dừng: - Cường, cậu là người lính tốt, dũng cảm, thông minh, quyết đoán. Nhưng trong góc khuất cậu có vấn đề.

Vấn đề? Cường dị ứng với hai chữ ấy. Sen: - Cách nghĩ, nói "Trên không phải bao giờ cũng đúng", "Mọi chủ trương không phải bao giờ cũng không sai" bất lợi, nhất là lúc nước sôi lửa bỏng, dễ bị đánh giá.

- Tức là phải nói khác sự thật?

- Tùy cậu hiểu.

- Cuộc sống, tính mạng lính là thật nhất, sao phải tránh sự thật?

- Mình đồng ý nhưng phải đặt trong hoàn cảnh. Ví dụ, nhật ký cậu gửi mẹ nên cất kín, kẻ xấu đọc được thành chuyện.

Cường lặng đi. Chiều qua, sổ bị xô lệch, anh nghĩ do bom thôi.

Giọng căng: - Riêng cái này tôi không đồng ý. Chiến tranh không biến con người thành cỗ máy, không có tâm hồn, tâm trạng. Cuộc chiến đấu vậy thì buồn quá! Lý do cầm súng nghèo nàn quá! Viết nhật ký là quyền riêng tư, không ai xâm phạm.

Sen cười buồn: - Cậu nhật ký rơi khỏi ba lô, mình nhặt xếp lại, vô tình đọc lướt. Nếu có ý định gì phải im lặng chứ nói thẳng làm gì. Mình chỉ muốn giữ cho cậu, cho các cậu.

Cường khẽ rùng mình, nắm chặt tay Sen: - Thành thực xin lỗi anh!

- Không có gì. Kẻ thù, bom đạn đã làm ta khổ, đừng tự làm khổ thêm.

Sen im lặng đi tiếp. Bỗng nghe tiếng sột soạt trước mặt.

Sen ngồi thụp, súng lên: - Coi chừng thám kích!

Cường cũng găm súng. Nhưng không phải, chỉ là kỳ đà to bằng bắp đùi từ bụng tử thi nhảy ra. Bụng Cường cuộn lên bỏng rát.

Tiếng sột soạt nữa... Bóng người, bóng gù của Hải. Hải đang lật xác chết tìm kiếm. Cường tái mặt, dừng sững. Chả lẽ nó hôi của thật? Sen lặng cười, bám theo.

Hải phát hiện cái gì, nâng nắp xi măng. Lỗ tối hun hút hiện ra. Hải tuồn xuống. Cường theo. Mùi hôi thối xộc lên. Họ đứng trong cống ngầm. Hải mừng rỡ: - Mình tìm ra đường cống rồi! Thắng rồi! Gọi thành thì dưới phải có cống.

Cường nắm tay Hải: - Cậu nghề điện hay chui rúc cũng có tác dụng. Lên! Cả tiểu đội đang nháo nhác vì cậu kia!

Lên đến cửa cống, gặp Sen đang đi lại bồn chồn, Cường nói vui: - Đúng là cậu này đi hôi của thật. Hôi cả cái cống ngầm Paris ăn ra sông Seine.

Sen cười, vỗ vai Hải: - Tuyệt lắm! Đến đây, cả thành này sẽ biết công lao của đồng chí.

- Cám ơn Tiểu đội phó!

Lời cám ơn không mặn không nhạt, vẻ đăm chiêu nung nấu điều gì. Hải nhanh chân đi về khu hầm tiểu đội.