Chương 37: Tám mươi mốt ngày cô đơn

Cuộc phòng thủ Thành cổ đã bước sang ngày thứ tám mươi mốt. Tám mươi mốt ngày đêm là tám mươi mốt sự tàn phá kinh hoàng, nhưng sự tàn phá đó chưa bao giờ lại hiện rõ như mấy ngày gần đây. Tàn phá trên bầu trời, tàn phá trong cảnh vật, tàn phá trong ánh mắt của người lính.

Chiều muộn. Bên ngoài, tiếng súng đạn đã tạm lắng, khói bụi cũng tan dần. Nhưng trong hầm chỉ huy, nơi chứa đầy thương binh, không khí ngột ngạt đến nghẹt thở.

Số thương binh vốn đã quá tải từ những ngày đầu, giờ đây đã vượt xa khỏi sức chịu đựng. Mỗi người một kiểu quần áo, hầu hết là cởi trần, quần cộc, có người mặc quần dài nhưng bị cắt xén quá nửa. Họ nằm chật kín, lớp lớp chồng lên nhau, nửa người đen sì, nửa người trắng nhợt, gầy còm, hốc hác, râu tóc rối bời, băng bó đầy mình, tiếng rên la yếu ớt vọng ra từ những miệng hốc hác, không khí nặng trịch mùi thịt thối, xương mục, hơi thở hôi hám... Thế mà ngoài cửa hầm, thương binh đủ loại vẫn nối đuôi nhau lết đến. Người tự đi, người được dìu, người nằm trên cáng, người được khiêng trên lưng, có cả người bị trói chân tay vào đòn tre vì không còn võng...

Bác sĩ Lê chạy đi chạy lại giữa những vết máu bừa bãi, hai tay đầy máu, đứng dáng rộng, hét thét:

- Không vào nữa! Không được chuyển thương binh vào nữa! Hết chỗ rồi!

Nhưng vẫn có những bóng người xiêu vẹo cố sức len vào. Anh đẩy họ ra. Không được, cuối cùng, anh giật khẩu súng AK của một chiến sĩ đứng cạnh, chĩa nòng súng về phía tốp người cố len vào:

- Ai bị thương nặng được vào, ai có thể đi được, ra ngoài ngay! Không nghe tôi bắn!

Nhưng lời hăm dọa của anh trở nên vô nghĩa. Dòng người vẫn chen lấn, dồn ứ. Bác sĩ Lê buông súng, ngồi thụp xuống đất, mặc cho nước mắt lăn dài, những giọt lệ ấy cũng màu đỏ...

Đứng cạnh anh, Trung đoàn trưởng Vũ Thành đã chứng kiến tất cả. Trên người ông chỉ có một chiếc áo quân phục đã sờn rách, quần cộc tả tơi, khuôn mặt hốc hõm, da đen cháy vì đạn lửa. Ông đặt tay lên vai bác sĩ, vỗ nhẹ vài cái như chia sẻ rồi nhanh chóng bước vào hầm chỉ huy. Trong mắt ông thoáng hiện một ánh nhìn khác thường.

Tại đây, ông gặp ngay Chính ủy, người cũng chỉ mặc một chiếc áo may ô bẩn thỉu, quần dài bị cắt xén quá nửa. Ông đang cầm ống điện thoại, giọng yếu ớt nhưng vẫn cố gồng mình như đang đứng trước hội nghị quân sự:

- Không được! Lúc này hơn bao giờ hết, đảng viên phải đi đầu, giữ vững lập trường, kiên quyết chống lại mọi tư tưởng dao động, mọi lời nói không có lợi cho tinh thần tiến công!

Vũ Thành đến bên, đỡ lấy ống điện thoại, khẽ lắc đầu:

- Anh Tân, với những con người đã trụ vững đến giờ phút này, có lẽ chúng ta không cần phải nói những lời như thế nữa. Họ đã chứng minh bằng máu, bằng sinh mạng mình rằng họ là ai, họ cầm súng vì mục đích gì nếu không muốn nói tất cả họ đều là anh hùng.

Rồi ông để mặc Chính ủy hơi sững lại, đưa ống điện thoại lên miệng:

- D18 đâu, báo cáo thật đi! Hiện các cậu còn bao nhiêu người có thể tiếp tục chiến đấu?... Ba mươi à!... Còn D3?... Hai mươi sáu ư? Vậy tỉnh đội?... Thông tin?... Trinh sát?... Công binh?... Đặc công?... Hả? Chỉ còn thế thôi ư?

Ông gần như để rơi ống điện thoại, nhìn ra khoảng trời bé bằng bàn tay trên khung cửa, rồi quay lại, nhìn sâu vào mắt Chính ủy:

- Anh Tân! Cả trận địa bây giờ tính hết cũng chỉ còn chưa tới bảy mươi tay súng, kể cả anh em trợ lý, văn phòng, thông tin... Số thương vong cũng tương đương. Đạn dược lại chưa chuyển qua được. Cứ đà này, với những trái bom hủy diệt mà địch đem ra lần đầu tiên, thêm một ngày nữa là kiệt sức hoàn toàn. Anh nghĩ sao, anh Tân?

Chính ủy lắng nghe toàn bộ cuộc điện đàm, mặt ông thỉnh thoảng lại co giật vì sự kìm nén khó khăn. Là Chính ủy, là chỗ dựa tinh thần của bộ đội, ông không cho phép mình suy sụp, vẫn cố gượng làm ra vẻ trầm ngâm, chỉ thốt ra những lời chắc nịch:

- Tiếp tục chiến đấu theo tinh thần của Mặt trận, theo đúng nghị quyết Đảng ủy chứ làm sao!

Vũ Thành sa sầm mặt:

- Kể cả hy sinh đến người cuối cùng?

- Đó là truyền thống của quân đội cách mạng.

- Và người cuối cùng đó liệu có tránh khỏi sẽ phải chấp nhận một kết cục nhãn tiền: chỉ trong một hai ngày nữa, địch sẽ tràn vào Thành cổ?

- Thà như thế.

- Anh Tân, chúng ta đều là người Cộng sản, đều là chỉ huy, đã sát cánh bên nhau từ Điện Biên, đã quá hiểu nhau nhưng cũng đã đến lúc phải nhìn nhận lại mình có quá duy ý chí không? Duy ý chí vừa phải là động lực, nhưng khi quá độ sẽ trở thành cuồng tín. Với tương quan lực lượng chênh lệch như thế, ta đã giữ được tám mươi ngày đêm, không chỉ chúng ta mà ngay cả báo chí thế giới, các nhà lãnh đạo địch cũng coi đây là kỳ tích huyền thoại. Hơn thế, nếu những gì ta đã làm vì Hiệp định Hòa bình đã đủ, đã quá mức rồi. Theo tôi, là người chỉ huy, ta không nên để xảy ra kết cục trắng tay, dễ gây ảnh hưởng ngược lại.

- Thế nào là trắng tay?

- Là mất sạch, mất sinh mạng lẫn danh dự. Không còn một người sống sót, sẽ có tù binh. Cái đau và cái nhục ấy sẽ đi vào lịch sử như vết nhơ mà đám tù binh Pháp ở Điện Biên Phủ đã là bài học còn nguyên giá trị.

Người Chính ủy quay mặt lại, nhìn thẳng vào Vũ Thành:

- Không còn cách nào liên lạc với Mặt trận à?

Vũ Thành lắc đầu:

- Tất cả phương tiện liên lạc đều đứt hết, giờ chỉ còn chúng ta.

- Chờ thêm chút nữa xem!

- Lúc này mọi sự chờ đợi đều vô vọng.

- Tức là anh muốn ta rút lui? Tự động rút lui khi chưa có lệnh từ trên?

- Anh Tân ạ, trong chiến tranh, khi đã hoàn thành nhiệm vụ chính trị, đạt được mục đích chiến đấu, rút lui đúng lúc để bảo toàn lực lượng và danh dự dù ít ỏi cũng không bao giờ gọi là tự động.

Chính ủy trầm ngâm nhìn xuống, rồi sau đó ngẩng lên, giọng bớt căng thẳng:

- Chiều qua tôi có điện lên Đảng ủy Mặt trận, họ bảo cứ cố giữ, chỉ một hai ngày nữa sẽ có chi viện đặc biệt và địch có nhiều dấu hiệu chán nản.

- Một hai ngày ư? Tôi sợ rằng lúc đó nơi đây không còn một bóng người. Như vậy, từ chiến thắng ta sẽ trở thành thất bại thảm hại trước công luận.

- Anh vẫn bảo lưu ý định rút?

- Rút! Đằng nào cũng phải rút, rút lúc này còn bảo toàn được danh dự.

- Chưa có lệnh, tôi e rằng chúng ta sẽ lãnh đủ hậu quả, ít nhất là ra tòa án binh.

- Còn hậu quả ghê gớm hơn là sinh mạng của gần trăm con người đang trông chờ chúng ta. Bốn cây số vuông thị xã, hai trăm năm mươi ngàn mét vuông Thành cổ, hơn tám mươi ngày đêm tử thủ, hơn mười ngàn người hy sinh, mật độ bom đạn dày đặc nhất trong lịch sử chiến tranh thế giới, tương đương bảy trái bom nguyên tử giội xuống Hiroshima, mỗi chiến sĩ đã hứng chịu ít nhất một trăm trái bom, hai trăm trái pháo, không một phân đất nào không trộn kim loại. Bộ đội đã hoàn thành nhiệm vụ vẻ vang của mình, không thể làm hơn được nữa. Còn ra tòa án binh ư? Tôi sẵn sàng chịu trách nhiệm, cái cá nhân của tôi bây giờ không còn giá trị gì nữa.

- Từ từ... Việc này lớn quá!

- Lớn hay nhỏ tùy theo quan niệm mỗi người. Bảo lớn nó lớn, bảo nhỏ nó nhỏ, miễn là lương tâm ta không đau đớn.

- Khoan, để tôi suy nghĩ đã.

- Mọi suy nghĩ lúc này đều muộn. Tôi, Trung tá Vũ Thành, chỉ huy trưởng bảo vệ Thành cổ, sẽ hoàn toàn đứng ra chịu trách nhiệm, chỉ một mình tôi.

Người Chính ủy sầm mặt:

- Đừng nghĩ tôi thấp kém như thế! Hơn hai tháng sống chết bên nhau, đã quá hiểu nhau mà sao lại nghĩ về nhau những điều vô lý như thế? Là Chính ủy kiêm Bí thư Đảng ủy Bộ chỉ huy, nếu cần quy vào trách nhiệm, tôi sẽ là người chịu trách nhiệm nặng nhất chứ không phải anh.

- Chính vì thế mà anh chần chừ?

- Chần chừ không phải cho riêng tôi, mà vì những điều sâu xa thuộc về bản chất điều lệnh, về phẩm chất người lính cách mạng.

- Tôi chỉ nghĩ đến sinh mạng của họ, những sinh mạng mà gia đình, vợ con gửi gắm cho chúng ta. Sự hy sinh này đã quá đủ, đã tới ngưỡng và hơn hết là đạt được mục tiêu chính trị đề ra, ta không cho phép xương máu của họ đổ xuống thêm nữa.

- Tôi cũng đã từng nghĩ những điều như vậy, thậm chí còn đau đớn hơn anh. Bởi vì... - Ông nghẹn ngào, không nói tiếp. - Cách đây ba ngày, tôi nhận được tin con trai duy nhất của tôi đã hy sinh ở mặt trận Đường 9, nhưng tôi không nói với anh, không thể nói, không muốn nói, nhất là trong hoàn cảnh mong manh sống chết này.

Vũ Thành rung người, bước đến ôm chặt đôi vai gầy guộc của người cha đã nén khổ đau vào sâu trong lòng để không ảnh hưởng đến đồng đội.

- Tôi hiểu anh và tôi xin lỗi câu nói vừa rồi. Cũng là do nóng vội.

Thực lòng, những ngày qua, nếu không có anh bên cạnh, tôi không biết sẽ điều hành trận đánh thế nào. Vậy, thưa đồng chí Chính ủy, lúc nước sôi lửa bỏng này, tôi chờ quyết định cuối cùng của đồng chí!

Sau một hồi im lặng nặng nề, người Chính ủy bảo vệ Thành cổ nói từng lời nặng trịch:

- Cả cuộc đời binh nghiệp tôi chưa từng vi phạm kỷ luật chiến đấu, nhưng lần này, trước những người còn sống và những người đã mất, tôi chấp nhận.

Vũ Thành nắm chặt bàn tay gầy guộc của người đồng cấp, lúc này trông ông đã già đi hẳn mười tuổi, rồi quay sang sĩ quan liên lạc, giọng ông nghẹn ngào, khàn đặc:

- Đồng chí xuống các đơn vị truyền đạt lệnh của bộ chỉ huy: đêm nay, tất cả sẽ rút sang bờ bên kia sông! Thương binh rút trước, bộ đội rút sau. Rút nhưng không phải bỏ chạy, cuộc chiến đấu phòng thủ chưa kết thúc, sẽ được tiếp tục ở bờ bên kia!

Sĩ quan liên lạc nhìn ông như không tin, nhưng thấy nét mặt Trung đoàn trưởng nghiêm lạnh như người đưa đám, vội vàng chạy đi...