Đầu gối không mềm

Nhậm Quang Vũ cảm động đến rơi lệ, nước mắt giàn giụa, không kìm được mà lau đi.

Kể từ khi Chư Từ Lãng thiết lập Tân Thành, Nhậm Quang Vũ chính là vị Tri huyện đầu tiên được bổ nhiệm. Chín năm qua ông vẫn kiên trì bám trụ, nhưng triều đình đều biết ông là người của Thái tử nên vẫn luôn âm thầm chèn ép.

Ngay cả khi Tân Thành phát triển tốt đến mấy, Lại bộ ba năm một lần kiểm tra đánh giá, mỗi lần đều gây khó dễ. Đối với Nhậm Quang Vũ, lời nhận xét luôn chỉ có bốn chữ: “Tiếp tục xem xét chức vụ”.

Trong thời gian Sùng Trinh và Chư Từ Lãng âm thầm tranh đấu, quan viên Lại bộ làm như vậy vừa không đắc tội Hoàng Thái tử, cũng không làm phật ý Hoàng Đế.

Tân Thành là căn cứ đầu tiên khi Chư Từ Lãng gây dựng sự nghiệp, ẩn chứa quá nhiều thứ quan trọng. Trước khi Đại Thuận quân tấn công Bắc Kinh, Chư Từ Lãng đã mật lệnh cho Nhậm Quang Vũ chủ động đầu hàng Lý Tự Thành, để bảo toàn Tân Thành.

Nhậm Quang Vũ tuy là Cử nhân xuất thân nghèo khó, nhưng tư tưởng trung quân báo quốc của ông thuần khiết. Khi Đại Thuận quân tiến quân lên phía Bắc, ông đã chuẩn bị sẵn sàng cho việc nhảy sông tự sát. (Người xưa thích nhảy sông tuẫn tiết, ưu tiên sông ngòi, nếu không có sông thì nhảy giếng.)

Cho dù đã nhận được mật lệnh của Chư Từ Lãng, Nhậm Quang Vũ cũng không muốn làm nhị thần, một lòng muốn chết.

Tiếc nuối là, trên đường ra ngoài thành nhảy sông, ông bị Vương Chấn dẫn người chặn lại, đánh gãy một chân và cảnh cáo một phen. Lúc này ông mới không thể nhảy sông, từ bỏ ý định tự sát, thành thật thực hiện nhiệm vụ trá hàng.

Bởi vì Tri huyện chủ động quy hàng, thêm vào Tân Thành có mấy doanh quân phòng thành, lính Đại Thuận ở khắp nơi khi vứt lại vài thi thể sau đó cũng không dám đến Tân Thành làm càn nữa, đều nhao nhao tránh né.

“Thật sự đã đánh gãy chân rồi, Vương Chấn này ra tay thật sự độc ác.”

Chư Từ Lãng âm thầm lẩm bẩm một câu, rồi kéo tay Nhậm Quang Vũ muốn cùng ông ấy ngồi chung long liễn.

“Thần không dám, thần không dám vượt quá giới hạn!”

Nhậm Quang Vũ sợ đến liên tục lùi về phía sau, suýt chút nữa ngã.

Trước sự kinh ngạc của một đám quan chức, Chư Từ Lãng quả thực đã xốc ông lên long liễn rồi đi về phía Tân Thành.

Chư Từ Lãng ân sủng Nhậm Quang Vũ như vậy, một là để rửa sạch ô danh nhị thần cho ông, hai là để ban ân cho lão thần, tránh làm nguội lạnh lòng người.

Những thay đổi ở Tân Thành khiến Chư Từ Lãng vô cùng ngạc nhiên. Dân cư trong thành, ngoài đám lưu dân chín năm trước, lại mới tăng thêm không ít người, đã xuất hiện tình trạng chen chúc. Tri huyện Nhậm thừa cơ dâng tấu xin mở rộng thành.

Chư Từ Lãng gật đầu nói: “Có thể mở rộng thành, nhưng việc này không cần ngươi quan tâm nữa. Ngày mai ngươi hãy theo trẫm xuôi nam, đi Chiết Giang làm Tuần phủ.”

Nhậm Quang Vũ vội vàng nói: “Bệ hạ, không thể, thần là người tàn tật, lục căn không được đầy đủ. Có thể tiếp tục làm một huyện chi tôn đã là long ân bệ hạ ban xuống, thần không còn dám mơ tưởng chức quan cao hơn.”

Khoa cử các triều đại là việc vô cùng nghiêm túc, khảo sát tài học là cơ sở, tuy nhiên quy định rất nghiêm ngặt về hình dáng và cơ thể thí sinh. Tuy dáng dấp đẹp trai không được cộng điểm, nhưng xấu xí chắc chắn bị loại, hơn nữa, cơ thể không được tàn tật.

Tình trạng tàn tật như Nhậm Quang Vũ bây giờ, nếu không xét đến hậu trường, để Lại bộ kiểm tra đánh giá, chắc chắn sẽ bị trục xuất, thậm chí không khéo ngay cả công danh Cử nhân cũng sẽ bị tước đoạt, làm hỏng hình tượng triều đình quá nhiều!

Chư Từ Lãng khoát tay nói: “Cái này ngươi không cần lo lắng. Trẫm là Thiên tử, một khi đã quyết, chỉ nhìn năng lực, không nhìn hình dáng!”

“Bệ hạ.”

Nhìn bộ dạng đáng thương này của Tri huyện Nhậm, Chư Từ Lãng bỗng nhiên nghĩ đến, để người có chân tật đi Chiết Giang chẳng phải làm khó ông ấy sao?

Chư Từ Lãng mở miệng nói: “Vậy thế này đi, ngươi cứ ở lại Bắc Trực Lệ, làm Tuần phủ, thay trẫm quản lý tốt nơi đây.”

Nhắc đến việc tuyển chọn quan viên, Chư Từ Lãng lúc này mới nhớ ra năm ngoái Lý Nham đã dâng một bản điều trần, đề nghị sớm cử hành khoa cử đầu tiên của tân triều để tuyển chọn quan viên.

Khoa cử ba năm một lần, lần đại thí Nam Bắc lần trước là vào năm Sùng Trinh thứ mười sáu. Phương Bắc vừa thi xong thì giặc cướp liền tấn công kinh sư, khiến cho mọi việc vội vàng, nhiều Tiến sĩ vẫn chưa được bổ nhiệm chính thức.

Một số Tiến sĩ không may tìm nơi nương tựa Đại Thuận quân, mong kiếm được chức quan. Kết quả là sau khi Lý Tự Thành bị diệt, cả đám đều bị tước bỏ công danh, muốn khóc cũng không được.

Mười năm gian khổ học tập, một khi lỡ bước, trở thành kẻ bị thời đại bỏ rơi.

Trước đây Đại Minh chưa bao giờ thiếu người làm quan, nhưng bây giờ Đại Minh lại thiếu nhất những quan viên ưu tú, không cổ hủ, đã trải qua huấn luyện để nhậm chức.

Cải cách giáo dục mới chỉ mấy năm, để đào tạo ra một nhân tài kiểu mới từ tiểu học đến khi tốt nghiệp đại học, ít nhất cũng phải mười hai năm.

Tuy cũng có những sĩ tử giữa chừng xuất gia, bắt đầu học từ trung học, đọc ít hơn mấy năm cơ sở, nhưng trước mắt phần lớn nhân tài vẫn phải dựa vào những sĩ tử đã từng đọc sách thánh hiền trước đây.

Sau khi diệt Lý Tự Thành, các quan viên tạm thời phái đi các tỉnh Giang Bắc phần lớn là xuất thân từ Quốc Tử Giám Nam Kinh.

Bây giờ Tế tửu Quốc Tử Giám là Tống Ứng Tinh, qua sự cải cách và dẫn dắt của ông, Quốc Tử Giám Nam Kinh phát triển rực rỡ, chủ yếu tập trung vào khoa học tự nhiên. Những kẻ coi toán thuật, nghiên cứu vật lý... là kỹ dâm xảo, và những học sinh cổ hủ chỉ một lòng đọc sách thánh hiền, đã bị khuyên lui không ít.

Nếu tuyển chọn nhân tài thông qua Quân tử lục nghệ, chất lượng có lẽ sẽ tốt hơn nhiều so với trước đây. Hơn nữa, các quan viên tạm thời được phái ra ngoài đều đã trải qua huấn luyện, chuyên nghiệp hơn rất nhiều.

Trong huyện nha Tân Thành, Chư Từ Lãng ban xuống một đạo ý chỉ mở khoa cử, sai người khẩn cấp mang đến Nội Các Nam Kinh, chiêu cáo khắp cả nước.

Hắn vươn vai mỏi, có chút phàn nàn nói: “Chưa về Nam Kinh mà đã nhiều chuyện thế này rồi.”

Ra khỏi huyện nha, Chư Từ Lãng phát hiện đám quan chức từ mấy trăm dặm không xa đến nghênh giá, vẫn mỉm cười đứng trước nha môn chờ đợi triệu kiến.

Tay không đánh người mặt tươi cười, tuy không được lòng người nhưng cũng không đến nỗi bị người ghét. Chư Từ Lãng không trách cứ họ, chỉ chọn một vài người may mắn để triệu kiến.

Xong việc sau, Chư Từ Lãng lại một lần nữa ban chỉ, định ra tổ chế đầu tiên kể từ khi làm Hoàng đế, quy định lễ nghi đón đưa khi Hoàng đế Đại Minh tuần hạnh:

Phàm Hoàng đế đi qua nơi nào, quan văn từ Tri huyện trở lên, quan võ từ Du kích (đoàn tổng) trở lên của địa phương đó, trong phạm vi quản hạt, đứng bên phải đường cách trăm bước để đón đưa ngự giá;

Người trong phạm vi trăm dặm thì triều bái, ngoài trăm dặm thì miễn. Quan viên và bá tánh nghênh giá, đều không cần quỳ lạy.

Chư Từ Lãng lại định thêm một điều: Ngoại trừ đại điển tân hoàng đăng cơ, bất kể là chính đán chầu mừng hay đại điển phong thưởng, văn võ đại thần cũng không cần quỳ lạy, tất cả đều hành lễ chắp tay.

Chư Từ Lãng không phải là đang giở trò làm ra vẻ mọi người bình đẳng, mà là sửa đổi một chút lễ chế Đại Minh, loại bỏ các lễ nghi quỳ lạy trong chính đán chầu mừng, tế bái và một vài đại lễ khác.

Dựa theo lễ chế Đại Minh, tổ chế do Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương định ra: Giữa quân thần, nếu không phải đại lễ, không cần quỳ lạy.

Chỉ có khi Hoàng đế tế thiên, thân phận từ Quân vương biến thành Thiên tử, thay trời hành sự, quan lại triều đình mới phải quỳ lạy. Bình thường giữa quân thần thì không cần quỳ. Đây chính là cái gọi là “lạy trời lạy đất lạy phụ mẫu, không phải ba thứ này thì không quỳ”.

Bởi vì Chu Nguyên Chương quá không vừa mắt Hồ tục của Nguyên triều, ông từng nói: “Quân dân hành lễ vẫn theo Hồ tục, ăn uống tiệc rượu cũng quỳ lạy làm lễ”. Nói xong câu này, Lão Chu liền lệnh cho quan viên Lễ bộ định ra lễ nghi vái chào cho quan dân, “Tất cả Hồ lễ đều phải cấm bỏ.”

Giữa quan viên, đồng phẩm cấp hoặc phẩm cấp tương cận thì hành lễ chắp tay, hoặc chắp tay hai lần là đủ.

Nếu phẩm cấp kém hai ba cấp, Thượng quan ngồi ghế trên, Hạ quan ngồi ghế dưới, vẫn hành lễ chắp tay.

Quan giai kém bốn cấp, thì người cấp dưới phải khom lưng, người tôn quý ngồi mà nhận lễ. Trừ khi bẩm báo sự tình phải quỳ, còn lại một mực không quỳ.

Thời Minh, phàm khi vào Ngọ môn, không cần quỳ lạy, chỉ vái chào vào triều.

Đến triều Đại Thanh của ta, dù là quan đồng liêu, kém ta một cấp ngươi cũng phải quỳ xuống cho Lão Tử, lại còn phải quỳ theo quy củ!

Không quỳ thì tước mũ miện của ngươi, tống ngươi vào ngục, giết chết ngươi!

Một số lúc, một số người ở triều Đại Thanh quỳ lâu rồi, không đứng dậy nổi.

Đại Minh, bất kể đối nội hay đối ngoại, đầu gối đều không mềm!