Thi huyện ngày đầu tiên

Đến nước này, Tống Ứng Tri đã chẳng còn cách nào khác ngoài việc giữ vững tinh thần, dồn hết sự chú ý vào bài thi.

Bài thi đầu tiên chỉ có hai câu hỏi, lần lượt là một bài văn Tứ Thư và một bài văn Kinh Nghĩa.

Đề bài tuy ít, nhưng nội dung lại không hề đơn giản.

Văn Tứ Thư, tức Bát Cổ văn, không chỉ có cách viết nghiêm ngặt và cố định, mà các học tử còn không thể tự do phát huy quan điểm của mình, số lượng từ cũng bị giới hạn trong vòng bảy trăm chữ.

So với Tứ Thư, kinh nghĩa lại tự do hơn một chút, nhưng số lượng từ cũng bị giới hạn trong một nghìn chữ.

Hai bài văn, một đề buổi sáng, một đề buổi chiều, thời gian vừa đủ.

Dù là lần đầu tham gia khoa cử, Tống Ứng Tri không hề cảm thấy quá căng thẳng, dù sao lều thi này ba mặt đều là tường, chỉ có phía đối diện có thể nhìn thấy người, quan trọng nhất là, ngoài những binh lính đứng cạnh, không có giám khảo nào nhìn chằm chằm vào bài thi của mình.

So với kỳ thi hiện đại, cái này riêng tư hơn nhiều.

Chàng lấy bút mực từ giỏ thi ra đặt gọn gàng, sau đó bắt đầu mài mực. Tiếp đó, chàng lần lượt viết tên ba đời tổ tông, quê quán, và số hiệu chỗ ngồi trong phòng thi lên từng trang bài thi và giấy nháp.

Mọi thứ đã chuẩn bị xong xuôi, Tống Ứng Tri lúc này mới đưa mắt nhìn vào đề bài.

Đề bài thứ nhất là: “Thiên thời không bằng địa lợi, địa lợi không bằng nhân hòa.”

Câu nói này trích từ sách Mạnh Tử.

Khi nhìn thấy đề bài, Tống Ứng Tri khẽ thở phào nhẹ nhõm. Đề này không quá khó, chỉ cần là người bạn xuyên không từ hậu thế đều có thể hiểu được ý nghĩa câu nói này.

Sau khi suy nghĩ vài lượt trong đầu, chàng nhanh chóng cầm bút làm bài trên giấy nháp.

Đặt bút xuống, chàng trước tiên trình bày hàm nghĩa riêng của thiên thời, địa lợi, nhân hòa. Sau đó, chàng mượn dùng điển cố để chỉ ra rằng “nhân hòa” chính là yếu tố then chốt nhất trong ba điều này.

Tống Ứng Tri trích dẫn kinh điển, như việc Đường Thái Tông hiểu rõ đạo lý “nước có thể nâng thuyền, cũng có thể lật thuyền”, coi trọng lòng dân, chiêu mộ hiền tài, cùng thần dân đồng tâm đồng đức, khai sáng cục diện thịnh thế Trinh Quán chi trị.

Từ các điển cố về những hiền quân các đời đã được lòng dân mà trị thiên hạ, chàng tiến tới luận chứng tầm quan trọng của “nhân hòa”.

Chưa đầy nửa khắc, một bài văn chương mạch lạc, luận điểm thỏa đáng đã hiện ra trên giấy nháp.

Có thể viết xong trong thời gian ngắn như vậy, còn phải cảm ơn tốc độ chép sách mà chàng đã rèn luyện được bấy lâu nay.

Thời gian còn sớm, Tống Ứng Tri không vội chép lại. Chàng xem đi xem lại bản nháp, sửa chữa cho đến khi hoàn toàn hài lòng, mới bắt đầu cẩn thận, nắn nót chép vào bài thi.

Hoàn thành một đề, Tống Ứng Tri đặt bút xuống, khẽ cử động cổ tay.

Lúc này trời đã giữa trưa, ánh sáng mặt trời dù không chiếu tới bên trong lều thi, nhưng xung quanh cũng ấm áp hơn nhiều.

Tống Ứng Tri xếp gọn bài thi đã hoàn thành vào giỏ, ăn chút lương khô rồi nhắm mắt nghỉ ngơi, dưỡng sức để buổi chiều có tinh thần làm bài.

Hành động đó của chàng khiến các thí sinh đối diện nhao nhao quăng ánh mắt ghen tị.

Vì đang ở trong trường thi, Tống Ứng Tri không dám ngủ say, chỉ chợp mắt một lát rồi tỉnh.

Chàng đứng dậy trong lều thi, làm vài động tác vươn vai, duỗi tay chân. Đợi toàn thân thư thái, chàng mới ngồi lại vào bàn, một lần nữa lấy ra bài thi và bút mực, bắt đầu xem đề thi thứ hai.

So với Tứ Thư, đề mục kinh nghĩa đơn giản hơn nhiều, thêm vào đó bài văn này không yêu cầu theo thể thức Bát Cổ văn, chưa đầy nửa khắc Tống Ứng Tri đã viết xong.

Thời gian còn lại đều dành cho việc sửa chữa và trau chuốt. Cho đến khi người đầu tiên nộp bài thi xuất hiện trong phòng thi, Tống Ứng Tri mới bắt đầu chép lại đáp án.

Mãi đến khi nộp bài và bước ra khỏi phòng thi, hít thở không khí trong lành, chàng mới chợt nhận ra rằng một trận thi quan trọng nhất đã kết thúc.

Bốn ngày tiếp theo, ngày đầu tiên thi một bài sách luận, ngày thứ hai thi phán ngữ năm điều, chiếu, cáo, biểu mỗi thứ một bài, tổng cộng tám đề.

Ngày thứ ba thi kinh sử sách năm đề, ngày cuối cùng là thi phú.

Năm ngày thi liên tiếp không gián đoạn, ngay cả Tống Ứng Tri dù có thể chất tốt cũng không chịu nổi. Ngày thứ tư, sau khi ra khỏi phòng thi, chàng cảm thấy toàn thân choáng váng.

Chống đỡ cơ thể trở về ký túc xá, giày cũng không kịp cởi, Tống Ứng Tri đổ vật ra ngủ thiếp đi. Đến nửa đêm bị lạnh cóng mà tỉnh, chàng mới phát hiện mình vừa lạnh vừa đói, trên người còn bốc mùi hôi.

Tống Ứng Tri đành phải miễn cưỡng chống đỡ cơ thể dậy nhóm lửa nấu cơm, tiện thể đun chút nước nóng để lau người.

Trong đêm rét lạnh, dù chàng đã nhanh chóng, nhưng sáng hôm sau vẫn bị cảm lạnh.

Chống đỡ cơ thể thi xong trận cuối cùng, trở về ký túc xá thì chàng đổ bệnh nằm liệt giường.

Tôn Tú Tài biết được chuyện này liền sai gia đinh cõng chàng đến y quán mời đại phu.

Chỉ là bệnh tình quá nặng, ngay cả khi Tống Ứng Tri uống thuốc đúng hạn mỗi ngày cũng không thấy đỡ.

Mọi người trong nhà họ Tống ở nhà lo lắng chờ đợi đã vài ngày không thấy Tống Ứng Tri trở về. Tống lão đầu bèn bảo Tống Đại Hà đến xem sao, đến thư viện mới biết đứa cháu này đã bệnh vài ngày rồi!

Chuyện của Hổ Tử hôm đó, Tống Đại Hà dù giận Tống Ứng Tri, nhưng khi nhìn thấy đứa trẻ ốm yếu nằm trên giường, cơn giận trong lòng đã tan đi phần lớn.

Trong căn phòng nồng nặc mùi thuốc, Tống Ứng Tri ngủ mơ màng, không hề hay biết cha mình đã đến.

Mãi đến khi Tống Đại Hà ngồi xuống mép giường, chàng mới chậm rãi mở mắt.

“... Cha, khụ khụ khụ! !...”

Một trận ho khan dữ dội qua đi, Tống Ứng Tri mới tiếp tục hỏi: “Sao cha lại tới đây?”

Giọng chàng nghe yếu ớt, khiến Tống Đại Hà cảm thấy khó chịu trong lòng. Trước khi đến, ông đã nghĩ kỹ sẽ giáo huấn đứa nghịch tử không chịu về nhà này thế nào.

Nhưng giờ đây, ông lại chẳng thốt nên lời trách mắng nào.

Một lúc lâu sau, ông mới cúi đầu nhỏ giọng nói với Tống Ứng Tri: “Bệnh nặng thế này sao cũng không báo về nhà một tiếng? Con không phải không biết thân thể mình sao, thuốc bình thường sao mà chữa khỏi? Phải là phương thuốc bí truyền cha chuẩn bị cho con năm đó mới có tác dụng.”

Năm Tống Ứng Tri năm tuổi cũng từng ốm hơn nửa tháng, là do Tống Đại Hà dựa vào phương thuốc bí truyền, lên núi hái thuốc về sắc cho chàng uống một thời gian mới khỏi.

Mấy năm nay, quan hệ giữa chàng và người nhà luôn không tốt, không ngờ Tống Đại Hà vẫn còn nhớ chuyện này.

Tống Ứng Tri vừa định mở miệng nói chuyện, lại không ngừng ho khan.

Thấy vậy, Tống Đại Hà cũng không tiện nói thêm gì, định đưa người về nhà trước đã.

“Con có thứ gì muốn mang theo không, cha giúp con thu dọn rồi cõng con về nhà.”

Nghe vậy, Tống Ứng Tri lắc đầu, mãi mới nín được cơn ho rồi chậm rãi nói:

“Không về đâu. Mai là yết bảng rồi.”

Tống Đại Hà sao có thể nghe lời chàng, liền lấy ra bao phục bắt đầu thu dọn hành lý cho Tống Ứng Tri.

“Chuyện này phải nghe cha, thân thể con thế này không về nhà thì làm sao mà dưỡng bệnh tốt được? Ta thấy con đừng nghĩ đến việc đi phủ thành nữa, giờ về nhà trước, mai cha sẽ đến thay con xem!”

Tống Ứng Tri nghe xong có chút chần chừ: “Nhưng cha, cha không biết chữ, làm sao giúp con xem được?”

“Nhị ca của con không phải biết đọc sao? Ta sẽ dẫn hắn cùng đến.”

Tống Đại Hà không quay đầu lại, chuyên chú thu dọn hành lý. Chẳng bao lâu, ông đã cõng Tống Ứng Tri lên lưng, nhanh chóng trở về thôn Tiền Sơn.

Trên đường đi, hít thở không khí trong lành của núi rừng, Tống Ứng Tri cuối cùng cũng cảm thấy đầu óc không còn mơ hồ như vậy nữa.

Hai người vừa về đến nhà, Lão Chu thị đã hùng hổ từ nhà bếp bước ra, định mắng mỏ đứa trẻ hỗn xược cả ngày không chịu về nhà này!

Không ngờ lại thấy Tống Ứng Tri mặt mày trắng bệch dán trên lưng Tống Đại Hà, bộ dạng cực kỳ suy yếu.

Lời trách mắng đến bên miệng Lão Chu thị lập tức biến thành tiếng gọi lo lắng: “Ôi, chuyện gì thế này! Mấy ngày trước không phải còn khỏe mạnh lắm sao? Sao lại bệnh nặng đến thế này rồi?!”

Vừa nghe nói đứa trẻ bị bệnh, Trương thị trong nhà bếp lập tức ném nồi niêu xoong chảo, chạy ra khỏi bếp thì thấy Tống Ứng Tri toàn thân ốm yếu nằm úp sấp trên lưng Tống Đại Hà, ngay cả việc ngước mắt nhìn nàng cũng không làm được.

“Ông nó ơi! Thạch Đầu bị làm sao thế này?”