Bài Phú Lạc Thần

Vào năm Hoàng Sơ thứ ba, ta về kinh đô, trên đường ghé qua sông Lạc.

Người xưa truyền rằng, vị thần cai quản dòng sông này chính là Phục Phi.

Cảm hứng từ lời Tống Ngọc nói với Sở vương về thần nữ, ta bèn sáng tác bài phú này.

Bài phú viết rằng:

Ta rời kinh thành,

Trở về phía đông.

Quay lưng lại Y Khuyết, Hoàn Viên,

Đi qua Thông Cốc, lên Cảnh Sơn.

Mặt trời lặn về tây,

Xe ngựa chầm chậm tiến.

Rồi dừng xe bên bờ cỏ xanh ngát,

Thả ngựa ra đồng cỏ thơm mà gặm.

Ta dạo bước trong rừng dương,

Phóng tầm mắt nhìn về sông Lạc.

Bỗng chốc tinh thần ta kinh ngạc,

Trong lòng xao động không yên.

Cúi đầu chưa kịp nhìn rõ,

Ngẩng lên đã thấy một bóng hình khác lạ.

Có một mỹ nhân,

Đứng bên bờ nước.

Ta bèn gọi phu xe lại hỏi:

"Ngươi có thấy người kia chăng?

Người ấy là ai, sao mà tuyệt sắc đến thế!"

Người phu xe đáp:

"Thần nghe nói sông Lạc có một vị thần,

Tên là Phục Phi.

Người mà vương tử nhìn thấy,

Chắc chắn không phải ai khác!

Dung mạo người ấy thế nào?

Thần muốn được nghe vương tử miêu tả."

Ta đáp rằng:

Hình dáng nàng,

Nhẹ nhàng tựa chim hồng,

Uyển chuyển như rồng.

Rực rỡ như cúc mùa thu,

Tươi tắn như tùng mùa xuân.

Mờ ảo như mây che trăng,

Lả lướt như gió thổi bay tuyết.

Nhìn từ xa, trắng sáng như ráng mặt trời ban mai,

Đến gần mà ngắm, tươi tắn như đóa phù dung nở trên dòng nước biếc.

Lớn nhỏ vừa vặn,

Ngắn dài cân đối.

Vai thon tựa gọt,

Eo nhỏ như buộc.

Cổ thon dài,

Làn da trắng ngần thấp thoáng.

Chẳng cần dùng sáp thơm,

Không cần thoa phấn màu.

Tóc búi cao như mây bồng,

Lông mày uốn cong thon thả.

Môi ngoài thắm đỏ,

Răng ngà trắng trong.

Đôi mắt khẽ liếc,

Má lúm đồng tiền thấp thoáng.

Phong thái kiều diễm,

Dáng vẻ thanh thoát nhẹ nhàng.

Dịu dàng khoan nhã,

Tiếng nói mê hoặc lòng người.

Y phục lộng lẫy hiếm có,

Dáng cốt như họa đồ.

Nàng khoác áo lụa sáng ngời,

Đeo khuyên tai tỏa sắc xanh.

Trên tay đeo trang sức lông trĩ vàng,

Khắp người kết ngọc minh châu.

Giày thêu hoa văn tinh xảo,

Váy lụa mây phất phơ nhẹ nhàng.

Bóng dáng ẩn hiện, hương lan tỏa ngát,

Nàng dạo bước bồi hồi bên sườn non.

Rồi chợt nhẹ nhàng bay lên,

Vui đùa nhởn nhơ.

Bên trái là cờ ngũ sắc,

Bên phải là lộng quế che.

Nàng nâng tay trắng ngần bên bến nước trong,

Hái cỏ linh chi đen nơi dòng nước xiết.

Ta say mê vẻ đẹp của nàng,

Lòng thổn thức không thôi.

Không có người mai mối cho lương duyên,

Đành dùng ánh mắt để bày tỏ lời lòng.

Mong lòng thành được chấp thuận,

Ta cởi ngọc bội để ngỏ ý.

Ôi nàng thật hoàn mỹ,

Hiểu lễ nghĩa, thông thi từ.

Nàng mang ngọc quỳnh đáp lại ta,

Chỉ nơi hẹn ước ở vực sâu.

Lưu luyến chân thành biết bao,

Chỉ sợ nàng dối lừa.

Cảm thấy Giao Phủ bị bội ước,

Ta lo lắng, do dự, nghi ngờ.

Dằn lòng nén niềm hoan hỉ,

Giữ lễ giáo mà e dè.

Rồi Lạc Thần cảm động,

Bồi hồi do dự.

Thần thái lúc ẩn lúc hiện,

Khi tối khi bừng sáng.

Thân nhẹ bổng như hạc đứng,

Như sắp bay mà lại ngập ngừng.

Nàng dẫm bước trên con đường hoa tiêu nồng đượm,

Đi qua lối cỏ ngát mùi hương.

Nàng ngâm nga mãi nỗi lòng yêu mến,

Tiếng ca buồn bã khôn cùng.

Rồi các tiên nữ tụ họp,

Kéo bạn bè đến.

Có người đùa giỡn trong nước,

Có người bay lượn trên bãi,

Có người hái minh châu,

Có người tìm lông trĩ biếc.

Hai vị Tương Phi từ phương nam trở về,

Dẫn theo các tiên nữ sông Hán đến.

Họ than thở về Bào Qua cô đơn,

Kể về Thiên Ngưu không có bạn.

Áo nhẹ phất phơ trong gió,

Nàng buông tay đứng lặng hồi lâu.

Thân hình tựa chim bằng,

Phiêu dật như thần tiên.

Nhẹ nhàng đạp sóng nước,

Áo bay như bọt nước sinh.

Cử động vô chừng, lúc nguy lúc an,

Đứng đi khó đoán, khi tiến khi lùi.

Đôi mắt chuyển động như sao sa,

Vẻ ngọc rỡ ràng.

Ngậm lời chưa kịp thốt,

Hơi thở đượm hương lan.

Dung mạo nhu mì ấy,

Khiến ta quên ăn quên ngủ.

Rồi Bình Ế thu gió,

Xuyên Hậu làm sông lặng.

Phùng Di gõ trống,

Nữ Oa cất tiếng ca vang.

Cá văn ngư bay lượn hộ tống,

Tiếng ngọc loan dần dần xa.

Sáu rồng xếp hàng nghiêm trang,

Kéo xe mây lướt nhẹ.

Kình nghê nhảy vọt nâng bánh xe,

Chim nước lượn quanh bảo vệ.

Rồi vượt qua bãi phía bắc,

Qua sườn núi phía nam.

Nàng quay cổ trắng ngần,

Ngoái hàng mày thanh tú.

Nàng hé môi thắm để đưa lời,

Nhắc nhở về lễ giáo cương thường.

Hận người và thần tiên không cùng cảnh ngộ,

Oán tiếc ngày vui chẳng thể ở bên nhau.

Nàng nâng tay che nước mắt,

Lệ thấm ướt áo không ngừng.

Buồn vì buổi hội ngộ nay đã hết,

Tiếc chia tay rồi cách biệt hai phương.

Không có gì để biểu thị tình yêu,

Nàng lấy ngọc Giang Nam mà dâng tặng.

Dù ẩn mình ở Thái Âm,

Nhưng lòng vẫn gửi mãi nơi chàng.

Chợt ta chưa định thần thì nàng đã biến mất,

Nhìn nàng tan biến giữa hào quang.

Rồi ta xuống từ núi cao,

Chân vẫn còn luyến lưu.

Lòng hoài tưởng,

Ngoảnh lại chỉ thấy u sầu.

Mong nàng lại hiện hình,

Cưỡi thuyền nhẹ bơi trên sóng.

Trôi theo dòng sông dài trở lại,

Nỗi nhớ miên man đằng đẵng.

Đêm thao thức không sao ngủ được,

Sương dày đẫm ướt đến sáng.

Ta lệnh cho người hầu đóng xe ngựa,

Tìm hướng đường về phía đông.

Cầm dây cương, đặt yên ngựa,

Lòng ta vẫn bàng hoàng mà không thể rời đi.