Người truyền báo

Ngày mười bảy tháng tư, tại Đại Minh cung. Gió nhẹ hiu hiu, thời tiết dễ chịu, sau khi thức dậy, Lý Long Cơ đang lơ đễnh đọc cuốn 《Cầm Cao Truyện》 do Dương Chiêu dâng lên, một câu chuyện kỳ lạ lấy bối cảnh từ 《Sưu Thần Ký》 thời Đông Tấn.

"Thánh nhân, có muốn xem Tiết Bạch viết gì không?" Cao Lực Sĩ cười hỏi.

"Thằng nhóc đó đã chịu viết truyện mới rồi sao?"

"Không phải, mà là công báo đã in xong."

Lý Long Cơ cười mắng: "Lão già tinh quái này, cố tình trêu chọc trẫm."

"Lão nô quá mức càn rỡ." Cao Lực Sĩ quả thực cố ý đùa giỡn một chút, bởi giữa vua tôi thỉnh thoảng cũng cần chút thú vị nhỏ.

"Hắn đã viết xong công báo rồi, dâng lên đây. Nếu trẫm hài lòng, cứ cho in."

"Bẩm Thánh nhân, không phải chỉ viết một bản, mà đã in hàng ngàn bản đem đến cung thành, có thể phát cho cung nhân biết chữ, để Thánh nhân xem hiệu quả thế nào."

"Không thể nào." Lý Long Cơ lập tức lắc đầu, trầm ngâm bảo: "Hắn chắc là cho người chép tay hàng ngàn bản thôi, đưa lên cho trẫm xem, trẫm sẽ vạch trần trò ma mãnh của hắn."

"Tuân chỉ."

Không lâu sau, mấy tờ công báo được dâng lên ngự án. Chỉ liếc qua một cái, Lý Long Cơ đã chăm chú, nhận ra đây là bản in.

Điều này vốn không thể nào, những bài thơ trên giấy do các thần tử viết hôm trước, nếu khắc gỗ rồi in ấn, thế nào cũng không kịp... chẳng lẽ đây là in chữ rời?

Ánh mắt ông dừng lại ở bài thơ dùng nhiều chữ phức tạp của Lý Bí, bản in bằng đồng đã từng không thể đúc những chữ như "hoàn", "doanh", mà đúc tạm thời thì càng không thể nhanh như vậy được.

Lý Long Cơ trầm tư, suy nghĩ rốt cuộc làm thế nào mà được như vậy.

Nhưng phải nói rằng, hắn thực sự bị Tiết Bạch làm cho kinh ngạc.

Đây là việc thực tế đầu tiên Lý Long Cơ giao cho Tiết Bạch, kết quả vượt xa dự liệu của ông, mỗi chữ trên giấy đều cùng kích cỡ, ngay ngắn thẳng hàng, bố cục rõ ràng tinh tế, nhìn một cái đã thấy vừa mắt.

Nhìn nội dung, không tiếc lời tán dương thời thịnh trị chưa từng có của Đại Đường, công đức sánh ngang hiền vương ngàn đời của Thánh nhân... điều quan trọng là, công báo như vậy sẽ phát hành hàng vạn bản, đem thư tịch truyền bá càng rộng, càng lâu dài.

"Tiết Bạch quả là một thần tử tài năng."

Bất giác thốt lên câu này, Lý Long Cơ mới tiếp tục suy nghĩ, đợi xem hết trang đầu tiên, ông càng nhíu mày, rồi xem tiếp trang thứ hai.

Đột nhiên, ông cầm lại trang đầu xem, sau đó lông mày giãn ra, cười ha hả.

"Thằng nhóc đừng hòng qua mặt trẫm!"

"Thánh nhân?" Cao Lực Sĩ vẫn còn mơ hồ.

"Thơ là đã viết sẵn từ trước." Lý Long Cơ nói: "Ngươi xem thơ ở trang này, văn chương là do thằng nhóc tự viết. Thơ thì sao? Vi Thuật, Vương Duy, Lý Bí, Tô Minh Nguyên, Tiêu Dĩnh Sĩ, Lý Hoa, toàn là những người thân thiết với thằng nhóc đó. Trước ngày tảo triều mấy ngày, bọn họ đã khắc bản rồi."

"Hóa ra là vậy, thảo nào nhanh như thế." Cao Lực Sĩ kinh ngạc nói: "Thánh nhân ngay cả điều này cũng nhìn thấu."

"Gọi Tiết Bạch đến."

"Tuân chỉ."

Tiết Bạch đang ở hoàng thành, nhanh chóng được dẫn vào Đại Minh cung.

Lý Long Cơ thấy hắn đến, lập tức ném một tờ công báo xuống trước mặt, quát: "To gan, dám lừa cả trẫm!"

"Bệ hạ đã nhìn ra rồi sao?" Tiết Bạch kinh ngạc, sau đó đáp lời: "Thần vô ý lừa dối bệ hạ, chỉ là khi đảm nhận việc in công báo, thần cố gắng làm tốt nhất có thể, đây chính là ý của 'tiên thanh đoạt nhân'."

Tiết Bạch quả thực đầu tháng tư đã dẫn Vương Duy, Lý Bí vào vũ phòng, 'ép' bọn họ nộp thơ.

"Hay cho 'tiên thanh đoạt nhân'."

Lý Long Cơ dù còn đang quát mắng, nhưng sau đó lại đắc ý cười.

"Trách trẫm đã nói với ngươi muốn in nội dung gì trước, để ngươi lợi dụng."

Lời tuy nói vậy, nhưng sau khi nhìn thấu mánh khóe nhỏ của Tiết Bạch, ông cũng lười nghĩ thêm xem lúc Tiết Bạch in ấn đã dùng kỹ thuật gì.

Cứ cho là in chữ rời đi, thế nào cũng được... tóm lại, việc in công báo, Tiết Bạch làm quá tốt, đã để lại ấn tượng cực mạnh trong lòng ông.

"Xin bệ hạ cho phép thần phát hành công báo trong cung, để bệ hạ xem hiệu quả thế nào?"

"Chuẩn."

~~

Cung uyển chín tầng, liễu rủ như tơ. Trên cửa sổ thiên điện, khắc hình hoa phù dung.

Trước tấm gương thủy tinh Dương Châu khổng lồ, Dương Ngọc Hoàn đang trang điểm, thử y phục, bỗng nghe thấy động tĩnh trong cung, tò mò gọi Trương Vân Dung hỏi.

"Có chuyện gì sao?"

"Là trạng nguyên lang phụng mệnh Thánh nhân, phát hành công báo trong cung thành."

"Chỉ có hắn là lắm ý tưởng quỷ quái, đi, xem thử một chút."

"..."

Hoa Thiên Diệp Đào trên tường cung sắp tàn, gió thổi qua, hoa rơi lả tả. Trên đường trong cung uyển, Tiết Bạch đang dẫn hơn mười tiểu hoạn quan, như người bán hàng rong, phát công báo.

Tay cầm cành liễu, vung vẩy tùy ý, như đang chỉ huy các tiểu hoạn quan phía sau hát ca, cất lên giai điệu mới lạ làm sao.

"La la la, la la la, ta là mại báo tiểu hành gia..."

Tiết Bạch không dùng cách sáng tạo nào khác, cứ thế đi một vòng theo con đường đã quy định trước.

Cung nữ ít khi thấy ngoại quan tuấn tú như vậy đi trong cấm uyển, một đồn mười, mười đồn trăm, dần dần ùa đến càng lúc càng đông.

Trong chốc lát, váy hồng bay phấp phới, như hoa đào mùa xuân lại nở rộ.

"Chậm thôi! Chậm thôi!"

Bọn tiểu hoạn quan bắt đầu cao giọng hô lên: "Biết chữ mới được nhận! Ai biết chữ thì đến đây nhận, rồi đọc cho người khác nghe... các ngươi là cung nào vậy?"

"Thật sự là trạng nguyên lang vào cung rồi sao?!" Đột nhiên có cung nữ kích động hét lên, đám đông hỗn loạn, không biết là ai.

Dương Ngọc Hoàn từ xa nhìn thấy cảnh này, chỉ thấy buồn cười, định tiến lên, nhưng phía đối diện đã có một đoàn người đến trước rồi, là Mai phi Giang Thải Bình dẫn cung nhân đến xem.

"Bái kiến Mai phi." Cung nữ và hoạn quan không dám lỗ mãng, nhao nhao tránh sang một bên hành lễ.

"Tiết lang cho ta một tờ được không?" Giang Thải Bình hỏi.

Tiết Bạch vội nghiêm mặt, cầm công báo đưa sang.

Giang Thải Bình thấy Dương Ngọc Hoàn đã đến, lạnh lùng gật đầu rồi quay đi, trước khi đi còn thì thầm một câu.

"Thái Chân có một nghĩa đệ tốt."

Dương Ngọc Hoàn lúc này mới tiến lên, cười nói: "Thánh nhân sao không phái Cao tướng quân đi cùng? Không sợ cung nữ nuốt chửng ngươi sao?"

"Thánh nhân khảo nghiệm thần."

"Không được, làm tỷ tỷ như ta, phải đứng ra hỗ trợ ngươi."

"Mong a tỷ lượng thứ, kẻo người khác lại nói ta phá hỏng quy củ trong cung."

Dương Ngọc Hoàn lườm Tiết Bạch một cái, rồi chỉnh đốn trật tự, để những cung nữ biết chữ nhận công báo rồi lui ra.

Nhân lúc hoạn quan bận phát công báo, nàng đến gần hỏi: "Ngươi đẩy huynh ta lên quá cao, không làm hại hắn chứ?"

"A tỷ tin ta, Dương gia sẽ chỉ tốt hơn trước."

"Tin ngươi." Dương Ngọc Hoàn mỉm cười, quay lưng về phía những hoạn quan, thấp giọng nói: "Ta sẽ cử đệ tử đến Thái nhạc thự, sau này có việc gấp, có thể để nàng liên lạc trực tiếp với ta."

"Vâng."

"Ngươi nha, đừng để ta thúc giục hí văn 'Bạch Xà truyện' nữa."

Dương Ngọc Hoàn cười nói một câu, giơ tay điểm lên trán Tiết Bạch một cái, rồi bỏ đi.

Tiết Bạch thoáng sững người, rồi tiếp tục dẫn bọn hoạn quan đi một vòng quanh cung thành.

~~

Đến chiều tối, Lý Long Cơ hứng thú dâng trào, ngự giá đến mấy cung uyển trong Đại Minh cung dạo chơi.

Mỗi lần gặp cung nữ, hoạn quan, ông đều gọi lại hỏi.

"Gần đây thiên hạ có đại sự gì?"

"Thánh nhân muốn tu sửa một bộ kiệt tác chưa từng có, là... một sự việc thịnh vượng chưa từng có từ xưa đến nay."

"Từ 'không tiền', 'khoáng cổ' ngươi học ở đâu?"

"Hôm nay Triệu tài nhân đọc công báo, nô tài học được từ đó."

"Đi, xem Triệu tài nhân."

Lý Long Cơ thuận miệng phân phó, sau đó gọi Cao Lực Sĩ đến gần, nói nhỏ: "Công báo này, có thể giúp quân vương vượt qua Trung thư môn hạ mà nói thẳng với thần dân."

Cao Lực Sĩ không hiểu, hỏi: "Nhưng Thánh nhân cần gì phải vòng qua Trung thư môn hạ?"

"Đúng vậy." Lý Long Cơ là minh quân, không bị người khác lấn át, đương nhiên không cần thiết, cuối cùng chỉ thờ ơ nói: "Dù sao, công báo không thể nằm trong tay tể tướng."

~~

"Vật gì vậy?"

"Chính là công báo Tiết Bạch đang làm, giống Khai Nguyên tạp báo, chỉ trong một ngày đã gần như truyền khắp Trường An."

"Ai truyền?"

Lý Lâm Phủ nhíu mày, trong lòng biết rằng việc để Nam nha tuần vệ, hay những kẻ bất lương của hai huyện Kinh Triệu giúp đỡ, là cách truyền tin nhanh nhất.

Nhưng câu trả lời lại ngoài dự đoán.

"Tửu lầu trà quán, thương nhân bán hàng rong, văn nhân hiếu sự, cùng một số phường chính, lý chính. Một số đại tửu lầu có người đọc báo; dọc đại lộ Chu Tước, hoặc cổng các phường, đều có tiểu đồng phát tặng, nhưng chỉ tặng cho người biết chữ; ngoài ra, còn có Quốc Tử Giám sinh đồ đang viết những bài luận dài."

"Đưa bản tướng xem."

Lý Lâm Phủ cầm công báo xem, lập tức lại kinh ngạc, quát: "Gọi Thập Lang đến!"

Mấy thuộc hạ nhìn nhau, chỉ nghe giọng điệu đã biết ngay, lần này lại đổ lỗi lên đầu Lý Tụ, cúi đầu che giấu sự thương cảm.

Quả nhiên.

"Đồ vô dụng! Để ngươi làm Tương tác thiếu giám, mà ngươi lại không biết gì sao?!"

"Là phụ thân nói, chỉ cần Dương đảng không tranh quyền, chút chuyện nhỏ như giấy mực..."

"Còn dám cãi?!"

Chuyện này mơ hồ có thể đe dọa tướng quyền, Lý Lâm Phủ không khỏi nổi giận, lập tức tiến lên, đá Lý Tụ ngã lăn.

"Bọn chúng đã từ trên thân vô dụng của ngươi mà tìm ra cách tranh quyền rồi!"

"Hài nhi sẽ đi tra ngay!" Lý Tụ vội nhận sai, nói: "Tra xem bọn chúng đã dùng kỹ thuật gì..."

"Tra? Giờ tra còn tác dụng gì?"

"Đúng vậy, hài nhi liền đi thu mua người."

Nhắc đến chuyện này, Lý Lâm Phủ nghĩ đến Tiết Bạch đã đính hôn với Nhan gia, càng giận dữ, lại đá Lý Tụ một cái, quát: "Một việc không thành, mọi việc đều sai, mầm họa đều do ngươi mà ra!"

"Hài nhi nhất định sẽ cứu vãn!"

~~

Tại Tả tướng phủ, Trần Hi Liệt nhìn một tờ công báo, ngắm bên trái một chút, ngắm bên phải một chút, lẩm bẩm: "Hắn lại đặt thơ của ta ở mặt sau trang đầu."

"Uổng công Tướng công đã hết mực quan tâm cái tên Bật Mã Ôn này, vậy mà hắn lại xếp ngài sau Vi Thuật, đúng là không biết tốt xấu."

"Không không, ta đang nghĩ, hắn đặt thơ của Tự Kỳ Vương ở sau, chẳng phải là đẩy ta lên cao sao?"

"Tướng công, thiếp thân nói thật, thơ của Tự Kỳ Vương quá tệ, nếu không phải trông giống Thánh nhân..."

"Suỵt." Trần Hi Liệt ngắt lời: "Lễ vật cho Đỗ phủ đã chuẩn bị chưa?"

"Tướng công là Tả tướng kiêm Thượng thư, sao phải tặng lễ cho một Lang trung."

"Bảo chuẩn bị thì chuẩn bị đi." Trần Hi Liệt thở dài, chỉ vào tờ công báo: "Xem đi, ta tranh giành là tương lai, tương lai nhìn vào đâu, thiếu niên chứ sao."

Vệ thị lúc này mới hiểu ra: "Vậy thiếp đi chuẩn bị ngay."

"Hữu tướng đã già rồi, Quốc cữu lại nhiều bệnh, tương lai thịnh thế Thiên Bảo phải do ta gánh vác, cũng chỉ có lôi kéo những người tuổi trẻ này, mới không khiến người khác nghi kỵ."

Trần Hi Liệt lẩm bẩm, cầm công báo xem tiếp, lần này là xem kỹ, tìm xem chỗ nào có tên mình, tổng cộng năm chỗ.

Một chỗ ở đầu báo "Bí thư thiếu giám Trần Công đốc san", ngay trước "Giáo thư lang Tiết Bạch biên soạn"; hai chỗ ở trang đầu, một là "Trần công dâng tấu", một là "Trần công giám tu"; chỗ thứ tư ở trang hai là việc mở cửa thư khố của Đông viện Bí Thư Tỉnh... tóm lại, Tiết Bạch cũng biết chia sẻ công lao.

Chỉ là hơi nhiều.

~~

Tại Vụ Bản phường, trong đại sảnh của khách xá gần Quốc Tử Giám náo nhiệt vô cùng, học sinh đang sôi nổi thảo luận về tờ công báo vừa xuất hiện.

So với các quan viên coi trọng ý nghĩa đằng sau công báo, những người chưa làm quan thì chỉ quan tâm đến nội dung.

"Thật sự có thể đến Đông viện Bí Thư Tỉnh duyệt lãm thư tịch sao?! Như vậy ta có thể tiết kiệm được rất nhiều tiền!"

"Xem kỹ, trên này nói là 'Quốc Tử Giám sinh đồ cùng các phủ châu huyện cử tử'."

"Thôi huynh, huynh chính là Quốc Tử Giám sinh đồ, có thể mang ta đi được không?"

"..."

Trong tiếng huyên náo, một hương cống cử tử khoảng hai mươi tuổi bước vào sảnh.

"Thường Cổn, bên này!" Lập tức có người gọi.

Thường Cổn tuổi còn trẻ, nhưng gương mặt phi thường nghiêm túc, ít khi cười, ăn mặc bình thường, chẳng có gì nổi bật.

Phụ thân hắn là Huyện thừa huyện Tam Nguyên phủ Kinh Triệu, quan thất phẩm, nuôi hắn ăn học thi cử hơi khó khăn, nhưng may hắn từ nhỏ đã thông minh, giỏi văn chương.

Lúc này khách xá ồn ào, Thường Cổn không nghe thấy có người gọi, đi vòng qua đám người đang nghe đọc công báo, thẳng đến Trà bác sĩ hỏi: "Có công báo không?"

"Khách quan biết chữ không? Đây là chữ gì?"

"Doanh."

Thường Cổn còn cầm một đồng tiền, đắn đo không biết giá này có đáng hay không, thì một tờ công báo đã được đưa đến tay hắn.

"Tiên sinh giúp đọc cho người không biết chữ nghe đi, không mất tiền."

"Đa tạ."

Thường Cổn vẫn chưa nghe thấy bằng hữu gọi, vừa đi vừa xem công báo, suýt vấp ngã ở ngưỡng cửa.

Đường phố phía xa, có người đang đuổi nhau.

"Tiết Linh! Đừng chạy!"

"Bắt hắn!"

Mấy bóng người vụt qua bên cạnh Thường Cổn, suýt đâm vào hắn, nhưng hắn né người, bảo vệ tờ công báo, đứng giữa sảnh nhìn theo, mãi đến khi đám người chạy qua.

"Đây có người biết chữ!" Sau đó mấy người vây lại, một người nói: "Tiên sinh đọc giúp đi, khắp nơi đang nói về công báo, chúng ta cũng muốn nghe."

"Được." Thường Cổn bèn đọc lên.

Đọc xong trang đầu, hắn nghĩ, như vậy xuân thí năm sau lấy thêm tiến sĩ, mình cũng có hy vọng.

Sau đó, không quan tâm người khác có hiểu hay không, hắn tiếp tục đọc trang hai.

Đông viện thư khố có liên quan nhất đến lợi ích của hắn, hắn vừa hay là Kinh Triệu Phủ cử tử, có thể mượn đọc tập chú miễn phí, hoặc chỉ tốn tiền giấy bút để chép lại, tiết kiệm được rất nhiều.

Hắn còn thấy góc báo viết chuyện vặt và nông sự.

"Ủ phân chi pháp?"

Thường Cổn đọc xong, nhớ lại rằng, nông dân của huyện Tam Nguyên phần lớn đều biết ủ phân, nhưng nếu sau này làm quan địa phương, cũng nên biết để tiện trị lý.

Đây là thói quen hình thành từ nhỏ bên cạnh phụ thân hắn, vì vậy càng hiểu ý nghĩa của việc in nông sự lên công báo, nông phu không biết chữ chưa chắc đã thấy, nhưng có người có thể nhìn thấy...

"Người in báo là người có tài." Hắn nghĩ.

Còn lại toàn thơ văn, mấy bài ở trang đầu đều hay, trang sau, ngoài Thôi Hạo, Trần Hi Liệt, trình độ làm thơ của những người khác đều không sánh nổi hắn.

Toàn bộ tờ báo gần xem xong.

Thường Cổn nhìn đoạn cuối.

"Công báo lần đầu, lấy gì khích lệ nam nhi Đại Đường?"

"Vì trời đất lập tâm, vì sinh dân lập mệnh, vì thánh nhân kế thừa học thuật, vì vạn thế mở thái bình."

Thường Cổn chợt thấy sống lưng mát lạnh.

Hắn ngẫm lại nội dung các trang báo, mới nhận ra số tiền mình tiết kiệm được kỳ thực là từ quốc khố chi ra, biên soạn kiệt tác, mở thư khố, san báo chí, vì việc gì?

Ngẩng đầu nhìn lại, chỉ thấy tửu lâu trà quán náo nhiệt.

Nhưng không biết ở Trường An, lúc này, có bao nhiêu người như hắn, bị bốn câu này khích lệ, thậm chí sẽ ảnh hưởng đến chí hướng cả đời?

Mơ hồ, hắn nghe thấy rất nhiều tiếng hô.

"Công lao! Sự nghiệp! Nam nhi chúng ta nên có chí khí rộng lớn hơn!"

"Nội dung quý giá trong công báo, cả đời khó quên."

"..."

Thường Cổn đột nhiên nhớ ra điều gì đó, lật lại trang đầu, nhìn về mấy chữ vốn bị hắn coi thường mà bỏ qua.

"Tiết Bạch?"

Bởi vì ấn tượng quá sâu sắc, ngày hôm đó, hắn nhớ kỹ tờ công báo này, cùng với người đã làm ra nó.