Hạ đại nói buồn rầu

Trong hơn một năm qua, Phúc Kiến đã xảy ra nhiều sự kiện lớn. Dù là việc thành lập Phúc Kiến Thủy Sư, hay việc lực lượng hải tặc do Trịnh Chi Long cầm đầu bị trọng thương, buộc phải rút lui trên quy mô lớn khỏi lãnh thổ Đại Minh, thậm chí là việc gần đây đưa vào trồng trọt các loại cây nông nghiệp cao sản như khoai tây, khoai lang, ngô – tất cả đều là những sự kiện trọng đại đáng ghi nhớ. Tuy nhiên, so với một sự kiện khác, những điều này lại không còn quá nổi bật. Sự kiện đó chính là việc bãi bỏ lệnh cấm biển.

Đối với một quốc gia đã thực thi chính sách cấm biển trong thời gian dài, việc đột ngột bãi bỏ lệnh cấm biển đã gây ra sự chấn động lớn trong dân chúng là điều đương nhiên. Mặc dù lệnh cấm biển đối với các hào môn, nhà đầu tư lớn và giới thân sĩ có thực lực chẳng là gì, nhưng đối với người dân thường và tiểu thương thì nó không khác gì Kim Cô Chú trói chặt trên đầu Tôn Ngộ Không.

Khi triều đình vừa tuyên bố bãi bỏ lệnh cấm biển, không ít bá tánh và tiểu thương vẫn còn rất mơ hồ. Họ không biết liệu đây chỉ là một chính lệnh nhất thời do vị đại nhân nào đó hứng chí ban ra, hay là triều đình thực sự đã hạ quyết tâm muốn bãi bỏ cấm biển. Vì vậy, phản ứng đầu tiên của đa số mọi người là giữ vững sự bình tĩnh, trước hết cứ quan sát thêm.

Nhưng trên đời này, rốt cuộc vẫn có những người gan dạ dám làm người tiên phong, dám mạo hiểm. Dưới áp lực sinh tồn, họ bắt đầu gom góp một số đặc sản của Đại Minh với quy mô nhỏ, rồi ra biển hướng tới các vùng Nam Dương, Phù Tang, Lữ Tống để buôn bán. Sau một thời gian, những ngư dân, tiểu thương và những người khác đã ra biển ấy trở về. Họ thu về lợi nhuận ít thì gấp mấy lần, nhiều thì hơn mười lần.

Mức lợi nhuận khổng lồ này đã kích thích mạnh mẽ bá tánh trong khắp Phúc Kiến. Trong chốc lát, vô số ngư dân, người không có nghề nghiệp và thương gia nhao nhao chạy đi báo tin. Marx hậu thế đã từng nói: Vì một trăm phần trăm lợi nhuận, con người dám chà đạp mọi luật pháp trần gian; có ba trăm phần trăm lợi nhuận, thì sẽ có người dám phạm bất kỳ tội ác nào, thậm chí liều mình chịu treo cổ.

Dưới sự kích thích của tiền tài, trong chốc lát, toàn bộ Phúc Kiến bắt đầu xao động. Không ít người khi gặp mặt, câu chào hỏi đã từ "ngươi ăn cơm chưa?" biến thành "ngươi đã ra biển chưa?". Cùng lúc đó, rất nhiều câu chuyện về việc "một đêm phát tài" cũng nhanh chóng lan truyền khắp Phúc Kiến.

“Xao động... Bá tánh bắt đầu xao động...”

Hạ đại nhân lo lắng nói với Dương Phong.

“Hầu gia, những ngày gần đây hạ quan đã nhận được rất nhiều công văn từ các nơi gửi về. Hiện nay, khắp Phúc Kiến đang lan truyền những lời đồn rằng ra biển là có thể làm giàu hoặc một đêm phát tài. Rất nhiều bá tánh cả ngày đều bàn tán về cách ra biển làm ăn, thậm chí không ít địa phương còn khởi công xây dựng thêm nhiều xưởng đóng tàu. Không ít quan viên đang vô cùng lo lắng về điều này!”

“Lo lắng điều gì?” Dương Phong mỉm cười hỏi: “Lo lắng bá tánh ra biển gặp nguy hiểm sao?”

“Không phải vậy.” Hạ đại nhân lắc đầu, còn Dương Phong thì nhận thấy trong mắt ông ta có một tia khinh thường.

Hạ đại nhân nghiêm nghị nói: “Hầu gia, trước đây Hầu gia từng nói sau khi bãi bỏ lệnh cấm biển, triều đình sẽ thiết lập các cửa biển để tăng thu thuế. Điểm này hạ quan đương nhiên tin tưởng. Trên thực tế, những ngày gần đây, qua các công văn báo cáo từ các cửa hải quan, có thể thấy thuế hải quan quả thực đã tăng lên rất nhiều. Chỉ riêng tháng trước, tổng số thuế bạc mà các cửa hải quan thu được đã lên đến hơn ba mươi vạn lượng. Hiện nay, điều hạ quan lo lắng lại là một chuyện khác.”

“Chuyện khác sao?”

“Hạ quan lo lắng nếu cứ tiếp tục như vậy, bá tánh sẽ chỉ biết đến lợi mà không màng đến nghĩa. Cứ thế này thì làm sao được? Lại nữa, nếu mọi người đều đổ xô ra biển làm ăn, thì ai sẽ trồng trọt, ai sẽ dệt vải, ai sẽ nuôi tằm? Bá tánh sẽ ăn gì, mặc gì? Nếu vì vậy mà gây ra hỗn loạn thì phải làm sao?”

Nhìn vẻ mặt lo lắng của Hạ đại nhân, Dương Phong cười lạnh nói: “Gây ra hỗn loạn ư? E rằng không phải như vậy. Có phải có ai đó đang gây áp lực cho ngươi không?”

Hạ đại nhân cười khổ nói: “Hầu gia mắt sáng như đuốc, quả nhiên không thể giấu được ngài. Nói thật, những ngày gần đây đã có rất nhiều thân sĩ tìm đến hạ quan, hy vọng hạ quan có thể ngăn chặn tình hình ra biển. Mà những người này đều là các lão tiền bối quanh đây, dù là hạ quan cũng không tiện từ chối mặt mũi của họ. Bởi vậy, hạ quan mới đành mặt dày đến cầu xin Hầu gia giúp đỡ.”

“Cầu xin giúp đỡ ư?” Dương Phong tò mò đánh giá ông ta một lượt: “Hạ đại nhân, ngươi mới là quan phụ mẫu của Phúc Kiến đó chứ? Chuyện như vậy ngươi cứ tự mình quyết định là được rồi, sao lại tìm đến bản hầu?”

Hạ đại nhân: “……”

Đối mặt với cách làm kiểu đẩy trách nhiệm như vậy của Dương Phong, Hạ đại nhân chỉ có thể im lặng. Nhưng trớ trêu thay, ông ta lại không thể làm gì được. Dù sao, thân là Tuần phủ Phúc Kiến, những chuyện dân sự này vốn thuộc về phạm vi trách nhiệm của ông ta. Giờ đây, ông ta muốn đẩy phiền phức này cho Dương Phong, người ta không để ý đến cũng là điều hiển nhiên.

“Hầu gia, hạ quan thực sự có chút không kham nổi nữa rồi.” Hạ đại nhân bất đắc dĩ chắp tay trước Dương Phong, giọng điệu cầu xin: “Nói thật với ngài, ngay hôm qua, sáu nhà Hải Thương lớn nhất Phúc Kiến đã tìm đến hạ quan, hy vọng hạ quan có thể giảm bớt cường độ của việc bãi bỏ cấm biển. Sau khi bị hạ quan khéo léo từ chối, họ lại lần lượt tìm đến Bố Chính Sứ Đinh đại nhân và Án Sát Sứ Bôi đại nhân, thậm chí còn tuyên bố rằng nếu không đáp ứng điều kiện của họ, họ sẽ liên hợp các thương gia đình công.”

“Đình công ư?”

Dương Phong nghe xong, lông mày lập tức nhíu chặt.

Cái gọi là đình công thực ra chính là cái mà hậu thế thường gọi là bãi công. Nói trắng ra, đó là việc tất cả thương gia ở một nơi nào đó đồng loạt ngừng kinh doanh. Bất kể là vựa gạo, cửa hàng muối, tiệm vải hay các cửa hàng buôn bán đồ dùng hàng ngày, tất cả đều ngừng hoạt động. Cứ như vậy, sự ảnh hưởng đối với địa phương là vô cùng lớn.

Từ thời Minh trở đi, đặc biệt là vào hậu kỳ Minh triều, thế lực của thương gia và thân sĩ Đại Minh ngày càng lớn mạnh. Để gây áp lực lên triều đình nhằm thỏa mãn điều kiện của mình, giới thân sĩ và thương nhân thường xuyên liên kết với nhau để đình công. Một khi đình công xảy ra, đương nhiên sẽ dẫn đến sự chấn động trong triều đình. Điều này là thứ mà các quan viên một lòng cầu ổn định vô cùng không muốn thấy. Vì vậy, trong tình huống bình thường, các quan viên đều phải nhắm mắt làm ngơ, nhịn xuống và đáp ứng điều kiện của thương nhân. Điều này cũng càng làm tăng thêm sự kiêu ngạo của giới thương nhân. Bằng chứng là việc họ dám dùng thị trường để uy hiếp một vị Tuần phủ tri tỉnh, cho thấy họ đã kiêu ngạo đến mức nào.

Nghe những lời Hạ đại nhân nói, lông mày Dương Phong cũng nhíu lại. Hắn vẫn còn chút không tin hỏi: “Chẳng lẽ những Hải Thương đó thật sự có năng lực lớn đến vậy sao?”

“Đương nhiên là có!” Hạ đại nhân nghiêm nghị nói: “Những Hải Thương đó đã cắm rễ ở Phúc Kiến hơn trăm năm rồi, tất cả đều thâm căn cố đế. Các thương gia bản địa đều có muôn vàn mối liên hệ với bọn họ. Nếu họ nói muốn đình công, thì tuyệt đối không phải nói đùa đâu. Hạ quan lo lắng, nếu một khi đình công gây ra biến động, người gặp nạn vẫn là bá tánh!”

“Hô hô... Không ngờ Hạ đại nhân lại là người có lòng vì bá tánh như vậy, thật hiếm có... thật hiếm có a...”

Dương Phong cười hắc hắc, nhưng trong ngữ khí của hắn không hề có chút ý khâm phục nào. Hắn đương nhiên hiểu rõ điều Hạ đại nhân quan tâm nhất vẫn là chiếc mũ ô sa trên đầu mình, còn việc an nguy của bá tánh chẳng qua chỉ là lời nói thêm vào mà thôi. Khi cần thiết thì mang ra hô vài tiếng khẩu hiệu để thể hiện mình là một quan tốt mà thôi.

Tuy Dương Phong không quan tâm đến chiếc mũ ô sa của Hạ đại nhân, nhưng hắn cũng không muốn thấy Phúc Kiến xảy ra hỗn loạn. Hắn suy nghĩ một lát rồi nói với Hạ đại nhân: “Hạ đại nhân, vậy thế này đi, ngươi hãy thay bản hầu hẹn gặp những Hải Thương đó. Bản hầu muốn xem rốt cuộc bọn họ muốn làm gì.”

(Hết chương này)