Các Phương Pháp Ghép Tim

Cầm tờ giấy ghi chú trên tay, Tạ Uyển Oánh tiếp tục trao đổi với giáo sư đối diện: “Thầy Diệp làm ơn khi cắt bỏ, hãy để lại đoạn tĩnh mạch chủ và động mạch chủ dài một chút.”

Giáo sư Diệp Truyền Quảng nghe vậy dường như hiểu ra điều gì, bèn hỏi: “Các em định dùng phương pháp phẫu thuật nào? Đứa trẻ bên đó của các em chưa đến mười tuổi phải không?”

Ghép tim được chia thành hai loại chính: ghép tim tại chỗ và ghép tim dị vị. Ghép tim tại chỗ rất dễ hiểu, đó là cắt bỏ hoàn toàn trái tim bị bệnh của bệnh nhân và thay thế bằng tim hiến tặng vào đúng vị trí ban đầu. Trong khi đó, ghép tim dị vị là không cắt bỏ tim bị bệnh mà nối tim hiến tặng vào để hỗ trợ trái tim đang suy yếu, tương đương với một thiết bị hỗ trợ tim sinh học.

Ghép tim dị vị hiếm khi được thực hiện, bởi vì nó không mang lại một giải pháp lâu dài. Giống như trường hợp Chu Tinh bị bệnh cơ tim giai đoạn cuối, dù có gắn thiết bị hỗ trợ tim để kéo dài thời gian, nhưng cũng không thể giải quyết triệt để nguyên nhân gây bệnh.

Ghép tim về cơ bản chủ yếu xoay quanh phương pháp ghép tim tại chỗ. Mặc dù nghe có vẻ đơn giản – chỉ cần cắt bỏ trái tim bị bệnh và thay thế bằng tim hiến tặng – nhưng thực tế thực hiện lại không hề đơn giản chút nào.

Trái tim có tổng cộng tám mạch máu ra vào cần phải nối lại toàn bộ. Trong số đó, phức tạp nhất là nhóm tĩnh mạch phổi ở tâm nhĩ trái. Cụ thể, mỗi bên thành sau tâm nhĩ trái có hai lỗ tĩnh mạch phổi trên và dưới thuộc nhóm tĩnh mạch phổi phải, cùng với hai lỗ tĩnh mạch phổi trên và dưới thuộc nhóm tĩnh mạch phổi trái. Điều này thực sự rất phức tạp.

Tương tự, tâm nhĩ phải cũng có hai lỗ của tĩnh mạch chủ trên và dưới cần phải nối lại, việc này cũng không hề dễ dàng.

Việc nối từng mạch máu một theo cách truyền thống được gọi là kỹ thuật ghép tim toàn bộ. Phương pháp phẫu thuật này là phức tạp nhất, tốn nhiều thời gian và công sức nhất, đồng thời có nhiều đường khâu. Điều này đồng nghĩa với việc tỷ lệ biến chứng rò rỉ đường khâu sẽ cao hơn. Nguyên tắc của phẫu thuật ngoại khoa luôn là: càng đơn giản càng tốt, càng ít đường khâu càng tốt.

Để tiết kiệm thời gian phẫu thuật, bảo vệ cơ tim và giảm biến chứng sau mổ, các bác sĩ phẫu thuật ban đầu đã phát triển một phương pháp ghép tim khác. Cụ thể, khi lấy đi trái tim bị bệnh, họ chỉ cắt bỏ tâm thất và giữ lại tâm nhĩ trái và phải của người nhận. Sau đó, họ nối trực tiếp tim hiến tặng với phần tâm nhĩ còn lại của người nhận, tránh được việc nối nhiều mạch máu phức tạp của tâm nhĩ trái và tâm nhĩ phải. Phương pháp này được gọi tắt là phương pháp hai tâm nhĩ hoặc phương pháp ghép tim tiêu chuẩn.

Ở trẻ em, đặc biệt là trẻ sơ sinh, nếu mạch máu còn quá nhỏ khiến bác sĩ khó có thể khâu nối nhiều mạch máu bằng kính lúp, thì phương pháp hai tâm nhĩ lại là lựa chọn tốt nhất.

Tuy nhiên, đối với trẻ lớn hơn và người lớn, phương pháp hai tâm nhĩ lại hiếm khi được sử dụng. Lý do là bởi phương pháp phẫu thuật này tồn tại một nhược điểm rất lớn.

Như chúng ta đã biết, trái tim có một hệ thống dẫn truyền đặc biệt, giúp tim đập một cách nhịp nhàng. Điểm khởi đầu cao nhất của hệ thống này là nút xoang nhĩ, nằm ở phần trên của tâm nhĩ phải, có nhiệm vụ kiểm soát nhịp tim của một người.

Phương pháp hai tâm nhĩ giữ lại toàn bộ tâm nhĩ phải của cả tim hiến tặng và người nhận, do đó sẽ tạo thành hai nút xoang nhĩ. Điều này tương đương với việc lắp đặt hai hệ thống điều khiển động cơ cho trái tim. Bạn thử nghĩ xem, trái tim sẽ nghe theo hệ thống nào để đập? Chắc chắn sẽ dẫn đến tình trạng loạn nhịp.

Sau khi nhận ra nhược điểm nghiêm trọng này của phương pháp phẫu thuật, các bác sĩ đã tiến hành cải tiến. Từ đó, phương pháp tĩnh mạch chủ kép (hay còn gọi là phương pháp bicaval) ra đời và thường được sử dụng nhất hiện nay. Nói một cách đơn giản, phương pháp này chỉ nối hai tĩnh mạch chủ trên và dưới của tâm nhĩ phải.