Chỉ khâu trong phẫu thuật: Nỗi lo và tiêu chí lựa chọn

Nhớ có một thời gian, không biết bắt đầu từ đâu, trong giới lâm sàng bỗng xuất hiện một quan niệm kỳ lạ. Một số bệnh nhân sợ chỉ khâu đến nỗi, trước khi phẫu thuật dù lớn hay nhỏ, họ đều phải dặn dò bác sĩ dùng loại chỉ tốt nhất cho mình, nếu là chỉ tự tiêu được thì càng hay. Những bệnh nhân này lo sợ có vật lạ nằm lại trong cơ thể. Họ không biết nghe lời đồn từ đâu mà cho rằng việc để lại chỉ khâu trong cơ thể sẽ gây nguy hiểm đến tính mạng.

Ai cũng biết quan niệm này hoàn toàn sai lầm. Chỉ tự tiêu mới là phát minh về sau này. Nếu theo lập luận này, chẳng lẽ tất cả những bệnh nhân từng phẫu thuật trước đây đều đã tử vong vì chỉ khâu không tiêu sao?

Trong y học, khi quyết định sử dụng loại chỉ khâu nào, điều đầu tiên bác sĩ nghĩ đến không phải là việc chỉ có tự tiêu được hay không, mà là độ bền chắc của sợi chỉ.

Về độ đàn hồi của mô cơ thể, như đã nói từ ca phẫu thuật đầu tiên sử dụng dụng cụ banh vết mổ, sau khi gây mê, chỉ cần mô còn sống thì vẫn sẽ có lực co kéo.

Mục đích của việc sử dụng chỉ khâu trong y học là để ghép hai mép vết thương lại với nhau, giúp vết thương mau lành. Nếu độ bền của sợi chỉ không đủ chắc, nó sẽ không đủ sức giữ lại trước lực co kéo của mô cơ thể. Như vậy, khi hai mép mô vết khâu co kéo, lực này rất dễ làm đứt chỉ, dẫn đến vết thương bị bục trở lại, khiến ca khâu thất bại.

Thất bại trong việc khâu có thể đáng sợ đến mức nào? Vết thương bục ra, chẳng phải sẽ chảy rất nhiều máu sao? Hay là rò rỉ dịch? Vết thương không thể lành, rò rỉ dịch ở vết khâu, nhiễm trùng kéo dài, nhiễm trùng huyết toàn thân, tất cả đều có thể thực sự nguy hiểm đến tính mạng... những gì bác sĩ lo lắng đều là những biến chứng đáng sợ này.

Một số bệnh nhân sợ hãi lời đồn rằng chỉ khâu để lại trong cơ thể sẽ gây nguy hiểm đến tính mạng. Nếu điều này ám chỉ nguy cơ nhiễm trùng do chỉ khâu, thì tất cả chỉ khâu hiện nay đều được khử trùng nghiêm ngặt, nên tỷ lệ nhiễm trùng rất thấp. Hơn nữa, nếu chỉ khâu không tiêu có nguy cơ nhiễm trùng, thì chỉ khâu tự tiêu cũng vậy. Nhưng chỉ khâu tự tiêu không phải là vừa khâu xong đã bị cơ thể hấp thụ ngay, nếu vậy thì việc khâu cũng vô nghĩa. Nó phải đợi vết thương lành lại rồi mới dần dần bị cơ thể hấp thụ; quá trình này ngắn thì vài ngày, dài thì có thể kéo dài hơn một tháng.

Những bệnh nhân này thực ra nên lo lắng về phản ứng đào thải của chỉ khâu. Vấn đề là kỹ thuật y tế hiện nay đã phát triển đến trình độ mà tất cả các loại vật liệu phẫu thuật đều có quy định sử dụng nghiêm ngặt; loại nào không thể để lại, loại nào có thể tồn tại lâu dài trong cơ thể đều được quy định rõ ràng. Tất cả các vật liệu có thể tồn tại trong cơ thể đều phải trải qua thử nghiệm tương thích sinh học với mô cơ thể, sau khi được phê duyệt mới có thể sử dụng trong lâm sàng. Điều này đã được đề cập trong phần vật liệu học của khoa Chỉnh hình. Ngay cả những vật liệu phức tạp của khoa Chỉnh hình còn làm được điều này, thì sợi chỉ khâu nhỏ bé từ lâu đã vượt qua ngưỡng an toàn này rồi.

Nói đến đây, có thể thấy những lo lắng này đều là vô căn cứ.

Đúng là trong lâm sàng, có thể thấy một số bác sĩ sẽ hỏi bệnh nhân trước khi phẫu thuật rằng có muốn sử dụng chỉ tự tiêu hay không. Loại chỉ khâu mà bệnh nhân có thể lựa chọn này thường được sử dụng ở đâu? Ở những vị trí không liên quan đến tính mạng của bệnh nhân, không ảnh hưởng đến tổng thể, ví dụ như da. Xét cho cùng, một số bệnh nhân có điều kiện kinh tế khó khăn, chi phí điều trị hạn chế, mà chỉ tự tiêu, hay còn gọi là chỉ thẩm mỹ, lại rất đắt đỏ và không được bảo hiểm chi trả.

Đối với những vị trí liên quan đến tính mạng của bệnh nhân, bác sĩ không thể giao quyền lựa chọn chuyên môn này cho bệnh nhân, những người không có kiến thức y học chuyên sâu; điều đó chẳng khác nào đưa dao cho người ta tự sát.

Nói về chỉ Prolene, vị trí thường được sử dụng nhất là để khâu mạch máu.

Ưu điểm của loại chỉ này là, so với chỉ đa sợi, nó ít gây nhiễm trùng hơn, bề mặt trơn nhẵn giúp nó ít gây tổn thương khi đi qua mô cơ thể, và phản ứng đào thải cũng thấp khi tồn tại lâu dài trong cơ thể.