Chương 2827

Chính xác hơn, đây là dị dạng động tĩnh mạch não. Trong giao tiếp lâm sàng, bác sĩ đôi khi có thói quen nói tắt, dù sao thì người đối diện cũng hiểu. Bệnh nhân đã được chuyển đến khoa Ngoại Thần kinh để điều trị, vậy thì chắc chắn là bệnh liên quan đến não rồi.

Dị dạng động tĩnh mạch não, đúng như tên gọi, là tình trạng động mạch và tĩnh mạch trong não phát triển bất thường, tạo thành một khối rối rắm.

Động tĩnh mạch có thể ví như hệ thống giao thông vận chuyển máu trong cơ thể. Nếu hệ thống đường ống này bị rối loạn, hậu quả đơn giản nhất là tắc nghẽn hoặc vỡ mạch.

Vậy nguyên nhân gây ra căn bệnh này là gì?

Từ khoa Nhi trở lại khoa người lớn, chúng ta lại phải đối mặt với câu hỏi đau đầu: căn bệnh này là bẩm sinh hay mắc phải? Với dị dạng động tĩnh mạch não, y học thường cho rằng đây là bệnh bẩm sinh, do sự hình thành mạch máu trong quá trình phát triển phôi thai gặp vấn đề.

Nhắc đến hội chứng teo tiểu não tủy sống vừa rồi cũng do yếu tố di truyền, có vẻ như khoa Ngoại Thần kinh là nơi tập trung nhiều bệnh bẩm sinh?

Không hẳn vậy. Mặc dù cơ chế bệnh sinh thường được suy đoán dựa trên y học phôi thai như đã nói, nhưng căn bệnh này cũng không hiếm gặp ở các trường hợp khác. Ví dụ, các loại u não ác tính, nhiễm trùng và những yếu tố khác cũng có thể ảnh hưởng đến sự hình thành mạch máu, dẫn đến tình trạng bệnh lý này.

“Vậy là phải phẫu thuật cắt bỏ bằng vi phẫu thần kinh sao?” Vừa nghe cô Tạ trò chuyện với bác sĩ Kim, Ngụy Thượng Tuyền cùng vài người bạn học khác đã bắt đầu xì xào bàn tán.

Nếu là dị dạng động tĩnh mạch não, phương pháp phẫu thuật phổ biến nhất trước đây là thắt động mạch nuôi dưỡng 'khối dị dạng', nhằm mục đích làm cho 'khối dị dạng' này 'chết đói'. Sau này, người ta phát hiện tỷ lệ tái phát của phương pháp này rất cao, nên hiện nay phương pháp được áp dụng là cắt bỏ toàn bộ 'khối dị dạng'.

Việc cắt bỏ 'khối dị dạng' một lần nữa chứng minh rằng phẫu thuật chính xác của ngoại khoa không thể hoàn toàn chế ngự được sự phức tạp của bệnh tật, mà chỉ có thể tác động trực tiếp.

“Bệnh nhân đã nằm viện ở khoa Nội Thần kinh rồi mới chuyển sang đây.” Phan Thế Hoa và Bạn học Cảnh, những người phụ trách lấy bệnh án của nhóm, nhanh chóng tìm thấy bệnh án của người bạn bác sĩ Kim, mở ra xem qua rồi nói.

“Điều trị bảo tồn ở khoa Nội Thần kinh không thành công, nên chuyển sang khoa Ngoại Thần kinh để chuẩn bị cắt bỏ sao?” Bạn học Ngụy hỏi lại, xác nhận xem có đúng như mình hiểu không.

“Thượng Tuyền, cậu phải biết rằng, căn bệnh này nếu đã áp dụng điều trị bảo tồn nội khoa thì thường là những ca không thể phẫu thuật ngay được.”

Bị Bạn học Phan và Bạn học Cảnh bác bỏ, Bạn học Ngụy một lần nữa tự nhủ: Mình đúng là kẻ học dốt.

Không, là do các bạn học trong lớp cậu ta quá giỏi.

Ai cũng giỏi hơn cậu ta.

Không tin, hãy xem học bá mạnh nhất lớp bọn họ, Bạn học Tạ, nói thế nào.

Bạn học Tạ chưa xem bệnh án, vậy mà vẫn có thể giao tiếp với bác sĩ Kim một cách trôi chảy: “Bệnh nhân bị tràn dịch não, đã điều trị bảo tồn một thời gian rồi mới phát hiện có dị dạng động tĩnh mạch não. Như vậy, khoa nội trước sau không thể giải quyết triệt để tình trạng tràn dịch não, hơn nữa bệnh tình có xu hướng xấu đi, nên chỉ có thể chuyển sang khoa ngoại để điều trị tràn dịch não. Đồng thời, họ cũng điều trị bảo tồn dị dạng động tĩnh mạch não, xem có chuyển biến tốt đẹp không, rồi mới tính toán bước tiếp theo. Có khả năng hai căn bệnh này có liên quan đến nhau.”

“Em đã xem bệnh án của bạn tôi rồi sao?” Bác sĩ Kim đương nhiên cho rằng cô đã gặp bệnh nhân, nếu không, sao cô lại biết là tràn dịch não khi mình còn chưa nói gì?

Tràn dịch não và dị dạng động tĩnh mạch não không thể nói là hoàn toàn không liên quan, nhưng trong trường hợp bình thường, rất khó để liên kết chúng với nhau.

Tạ Uyển Oánh phủ nhận: “Không ạ. Em mới quay lại khoa Ngoại Thần kinh ngày đầu tiên. Lúc đến có ghé qua trạm y tá, chào hỏi các chị y tá, tiện thể xem qua bảng bệnh nhân ở đó.”

“Trước đây khi thực tập, em biết anh Tào phụ trách bệnh nhân nhóm ba, từ giường 21 đến giường 32.”

Nghe cô nói mới quay lại nhưng vẫn nhớ rõ ràng công việc thực tập trước đây, Hoàng Chí Lỗi cảm thấy rất vui, đẩy gọng kính và thầm nghĩ: Điều này chứng tỏ tiểu sư muội coi khoa Ngoại Thần kinh như nhà mình vậy.

Lại quay sang nhìn anh Tào, đôi mắt anh Tào cười híp lại thành hai đường chỉ.

Nói đến bảng danh sách bệnh nhân của trưởng khoa điều dưỡng, đó là một bảng biểu mà y tá sử dụng để thống kê bệnh nhân trong khoa, trên đó có ghi tên, số giường, ngày nhập viện và chẩn đoán của bệnh nhân.

Vì là bảng thống kê, thông tin của mỗi bệnh nhân được tóm gọn trên một thẻ nhỏ, không gian để ghi chẩn đoán chỉ có một hoặc hai cm. Do đó, không thể ghi hết tất cả các chẩn đoán như trong bệnh án của bác sĩ, mà chỉ ghi chẩn đoán chính.

Bác sĩ Kim vừa nói đến hai chẩn đoán là tràn dịch não và dị dạng động tĩnh mạch não. Trừ khi trên bảng ghi cả hai chẩn đoán của bệnh nhân, nếu không thì không thể nào nhìn ra được.

Tạ Uyển Oánh lại giải thích: “Hôm qua chỉ có một bệnh nhân mới nhập viện ở giường 23, ghi chẩn đoán là tràn dịch não. Thầy Kim nói là bạn của thầy, rất quan tâm, tự mình đến thăm bệnh nhân và vội vàng tìm bác sĩ điều trị để thảo luận về bệnh tình. Em đoán có thể bệnh nhân này mới chuyển đến khoa mình hôm qua.”

Ai nói chỉ có Holmes Bạn học Phan mới có thể 'phá án' được.

Bạn học Phan Thế Hoa nhận được ánh mắt nghi vấn của hai người bạn học cùng lớp, thầm nghĩ: Trong y học, tôi luôn theo sát Bạn học Tạ.

“Em rất chú tâm đến công việc. Chẳng trách nhiều thầy cô yêu quý em.” Bác sĩ Kim không tiếc lời khen ngợi.

Đúng là nói trúng trọng tâm. Chuyện này thực ra không liên quan gì đến khả năng 'phá án' cả.

Một bác sĩ nếu có trách nhiệm với công việc, trước khi trở lại vị trí công tác, nhất định sẽ tìm hiểu trước tình hình bệnh nhân mà mình phụ trách.

Về điểm này, Tạ Uyển Oánh thành thật nói: “Em học hỏi từ các thầy cô lâm sàng.”

Cô đã từng làm việc với các thầy cô giỏi như thầy Đàm, anh Đào, thầy Tân, thầy Đỗ, và họ đều làm như vậy. Ngay cả thần tiên ca ca, sau giờ nghỉ trưa, cầm bình giữ nhiệt từ văn phòng ra, cũng sẽ ghé qua trạm y tá hỏi thăm tình hình bệnh nhân trong nhóm của mình trước.

Như Bạn học Tạ nói, nếu bị tràn dịch não thì phải ưu tiên xử lý tràn dịch não trước.

Vì 'khối dị dạng' động tĩnh mạch não, nếu không có nguy cơ vỡ mạch máu nghiêm trọng thì có thể chọn ngày phẫu thuật. Ngược lại, tràn dịch não, nếu điều trị nội khoa bảo tồn không hiệu quả, thì việc tìm đến khoa ngoại là lúc tình trạng đã nguy cấp tính mạng.

Bạn sẽ hỏi, nếu đã biết như vậy, tại sao không chuyển bệnh nhân tràn dịch não đến khoa Ngoại Thần kinh trước để xử lý ngay từ đầu?

Tràn dịch não khác với dị dạng động tĩnh mạch não, phương pháp điều trị tốt nhất thường là nội khoa chứ không phải ngoại khoa.

Chúng ta đã từng nói về các bệnh ở các khoa khác, rằng có một số nơi trong cơ thể chứa 'nước', và loại 'nước' này chỉ cần không quá nhiều thì là bình thường. Còn nhớ không? Bệnh cổ trướng.

Não cũng có một loại 'nước' tương tự. Tên gọi học thuật của 'nước' trong não là dịch não tủy.

Dịch não tủy có tác dụng gì? Cũng dễ hiểu, nó giống như dầu bôi trơn, giúp bảo vệ cơ quan, giảm xóc, bên trong còn chứa một số chất, giúp nuôi dưỡng mô não, điều hòa áp suất bên trong và bên ngoài.

Ở người trưởng thành, lượng dịch não tủy bình thường khoảng 90 đến 150 ml. Mỗi ngày, cơ thể sản xuất khoảng 500 ml dịch não tủy, điều đó có nghĩa là một lượng lớn dịch não tủy cần được cơ thể tự hấp thụ. Để đáp ứng nhu cầu bình thường, cần phải có một vòng tuần hoàn bên trong khỏe mạnh.

Vòng tuần hoàn khỏe mạnh phụ thuộc vào quá trình sản xuất, hấp thụ và đường lưu thông trung gian.