Dị vật đường thở: Thử thách và dụng cụ

“Em nói dị vật không nằm ở vùng hầu họng sao?” Trương Hoa Diệu vừa cẩn trọng quan sát vừa hỏi Tạ Uyển Oánh.

Dị vật thường không rơi thẳng vào khí quản. Đây cũng là lý do vì sao dù dị vật đường thở khá phổ biến, nhưng những trường hợp rơi vào khí quản gây tắc nghẽn đường thở lại không quá thường xuyên. Phản xạ sinh lý và cấu trúc cơ thể người đều có tác dụng ngăn ngừa dị vật lọt vào đường thở.

Phản xạ sinh lý thường gặp là phản xạ nuốt, chẳng hạn như khi dùng que đè lưỡi chạm vào thành sau họng sẽ gây buồn nôn.

Để ngăn ngừa dị vật lọt vào khí quản, cơ thể còn có một cấu trúc giải phẫu quan trọng nhất là nắp thanh quản. Vị trí này đã được nhắc đến trong lần nội soi phế quản trước. Bây giờ cần phải nói rõ rằng, nếu có dị vật, nhờ cơ chế bảo vệ tự nhiên của nắp thanh quản, hầu hết dị vật sẽ bị đẩy ra và mắc kẹt ở khu vực xung quanh nắp thanh quản.

Một bác sĩ cấp cứu có kinh nghiệm khi gặp bệnh nhân bị dị vật đường thở sẽ kiểm tra kỹ lưỡng khu vực này.

Dựa vào quan sát trước đó trong khoang miệng của bệnh nhi và những phán đoán ban đầu của mình, Tạ Uyển Oánh nói: “Không thấy dị vật ở hai amidan và vùng hầu họng. Cũng không thấy dị vật ở gốc lưỡi và vùng giao giữa nắp thanh quản. Những vị trí thường chứa dị vật được đề cập trong sách giáo khoa, như hai xoang lê ở lối vào thanh quản, cũng không có bất thường. Vì vậy, dị vật chắc chắn đã rơi vào khí quản, nhiều khả năng là ở vùng thanh quản. Khí quản của trẻ năm tuổi dài khoảng 5cm, có thể thử dùng kẹp gắp dị vật hầu họng để lấy ra.”

Quả là một sinh viên y khoa xuất sắc, mỗi điểm đều nói đúng trọng tâm, khiến giáo sư không thể phản bác. Đúng như cô nói, 20-30% dị vật sẽ rơi vào hai amidan và vùng hầu họng. Phần lớn sẽ rơi vào gốc lưỡi và nắp thanh quản. Còn những vị trí thường chứa dị vật được đề cập trong sách giáo khoa như xoang lê thì lại hiếm gặp.

Trương Hoa Diệu cẩn thận kiểm tra những vị trí này, nhưng đều không phát hiện dị vật. Điều này đương nhiên không phải là một tin tốt cho bệnh nhi, nếu bác sĩ không tìm thấy dị vật, bệnh nhân sẽ gặp nguy hiểm. Bây giờ chỉ có thể hy vọng dị vật rơi vào khí quản chứ không phải phế quản; chỉ cần tìm được thanh quản kính trực tiếp là có cơ hội dùng nó cùng với kẹp gắp dị vật để lấy dị vật ra.

Tiếng bước chân gấp gáp, Lâm Lệ Quỳnh lại chạy về, chạy đến mức thở dốc, hổn hển. Lúc này, chiếc hộp nhỏ màu xanh mà cô mang đến, sau khi mở ra, cuối cùng cũng không phụ sự mong đợi của mọi người, bên trong là thanh quản kính trực tiếp.

“Có kẹp gắp dị vật không?” Trương Hoa Diệu hỏi.

“Có ạ.” Lâm Lệ Quỳnh vừa thở hổn hển vừa lục lọi trong túi áo blouse trắng, có lẽ do quá nóng vội, tay cô hơi run.

Tạ Uyển Oánh đưa tay ra, giữ lấy tay cô, giúp cô ngừng run.

“Cảm ơn.” Lâm Lệ Quỳnh nhỏ giọng nói, lấy lại bình tĩnh, rồi lấy thứ trong túi ra: “Tôi chỉ tìm được cái này.”

Trương Hoa Diệu cầm dụng cụ cô tìm được lên xem xét kỹ lưỡng, rồi nói: “Không đúng.”

“Đây là ống thông khí quản.” Tào Dũng cũng nhận ra điều bất thường, lên tiếng.

Dụng cụ y tế được phân loại rất chi tiết. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, bác sĩ bất đắc dĩ phải dùng dụng cụ y tế không chuyên dụng để xử lý khẩn cấp cho bệnh nhân. Nhưng có những thứ thực sự không thể dùng thay thế cho nhau.

Ví dụ như ống thông khí quản này, đầu của nó có tiết diện ngang khá lớn, đưa vào khí quản của trẻ em là quá lớn, nhưng nó có thể dùng để gắp dị vật trong thực quản. Khí quản của trẻ năm tuổi có đường kính trước sau khoảng 8mm. Cần nói rõ là đường kính trước sau, bởi vì khí quản không phải là hình trụ tròn mà có hình dẹt. Đường kính trước sau và đường kính ngang khác nhau, trong đó đường kính ngang lớn hơn. Cả đường kính trước sau và đường kính ngang của trẻ em đều nhỏ hơn người lớn rất nhiều.