Thầy Đàm và Nghiên cứu Đột phá về Thuốc Đích

Trong bữa cơm, tôi và thầy Đàm vừa ăn vừa trò chuyện về những nghiên cứu khoa học.

Thầy Đàm là một chuyên gia nội soi, đồng thời cũng là chuyên gia Ngoại Tổng quát, đặc biệt sâu sắc trong lĩnh vực u đường tiêu hóa dạ dày – ruột. Cả phẫu thuật truyền thống lẫn phẫu thuật nội soi của thầy đều đạt đến trình độ hàng đầu, và các phác đồ điều trị ngoại khoa cho bệnh nhân ung thư của thầy cũng vô cùng xuất sắc.

Thật lầm lẫn nếu cho rằng phạm vi nghiên cứu học thuật của thầy Đàm chỉ giới hạn trong nội soi. Điều này giống như việc thần tiên ca ca hiếm khi thực hiện phẫu thuật ghép tim, nhưng lại chuyên tâm nghiên cứu thiết bị hỗ trợ điều trị suy tim giai đoạn cuối.

Đối với bác sĩ phẫu thuật, khi làm nghiên cứu khoa học, phẫu thuật là một lợi thế lớn, thể hiện ở khả năng nghiên cứu sâu rộng các kỹ thuật phẫu thuật. Mặt khác, trong lĩnh vực khoa học cơ bản, bác sĩ phẫu thuật còn có lợi thế vượt trội trong việc thu thập mẫu bệnh phẩm.

Các bác sĩ phẫu thuật dễ dàng thu thập mẫu bệnh phẩm khối u trong quá trình mổ, điều mà các khoa khác gặp nhiều khó khăn để có được mẫu bệnh phẩm ưng ý. Ngay cả nội soi ổ bụng cũng chỉ lấy được mẫu trong phạm vi hạn chế, kém xa so với phẫu thuật mở. Vì thế, có thể thấy các bác sĩ phẫu thuật khi trở thành những “đại lão” trong nghiên cứu cơ bản hoàn toàn có thể sánh ngang, thậm chí vượt trội hơn một chút so với các bác sĩ nội khoa hay bác sĩ giải phẫu bệnh.

Thầy Đàm chính là một “đại lão” điển hình như vậy.

Cụ thể về đề tài nghiên cứu của thầy Đàm, có thể kể đến loại thuốc chống ung thư nổi tiếng của thế kỷ 21: Thuốc đích.

Thuốc đích, ví như mũi tên nhắm thẳng vào khối u, khác với hóa trị liệu như việc phun thuốc trừ sâu lan rộng, có độ chính xác cao, hạn chế tối đa tổn thương mô lành, được cả bác sĩ và bệnh nhân đón nhận nồng nhiệt. Ưu điểm cốt lõi của thuốc đích là độ chính xác, và độ chính xác này phụ thuộc vào việc xác định đúng “đích đến”. Do đó, việc tìm ra đích đến phù hợp cho thuốc đích trở thành trọng tâm của các nhà nghiên cứu.

Để nghiên cứu về đích đến, không thể tách rời việc tìm hiểu cơ chế phát sinh ung thư.

Cơ chế phát sinh ung thư vô cùng phức tạp, với nhiều giai đoạn và các chất tham gia. Về lý thuyết, tất cả những yếu tố này đều có thể trở thành đích đến. Điển hình như các thụ thể, chất vận chuyển, enzyme, kênh ion, gen… trong đó nhiều yếu tố vẫn đang là đối tượng của các nghiên cứu cơ bản. Một đề tài nghiên cứu tương đối mới, được phát hiện và đề xuất trong những năm gần đây, chính là microRNA.

Hiểu một cách đơn giản, microRNA có thể ví như hệ vi sinh vật đường ruột. MicroRNA “tốt” khi được cơ thể hấp thụ có thể ức chế khối u, trong khi microRNA “xấu” lại thúc đẩy sự phát triển của khối u. Dựa trên nguyên lý này, các nhà nghiên cứu ung thư tin rằng có thể chế tạo ra thuốc ức chế ung thư. Nếu muốn đối phó với loại “xấu”, việc chế tạo thuốc đích “trúng đích” sẽ là phương pháp hiệu quả nhất.

Y học đã nhận ra rằng việc chỉ ức chế khối u không bằng việc tiêu diệt hoàn toàn. Thuốc đích nhắm vào microRNA tiên tiến đến mức độ nào, theo thông tin mà Tạ Uyển Oánh, người đến từ tương lai, biết, đây chính là một xu hướng mới của thuốc đích trong tương lai.

Dù sao, như đã đề cập, để tạo ra thuốc đích, trước hết phải tìm đúng đích đến. Và để tạo ra thuốc đích nhắm vào RNA, việc tìm ra microRNA là điều kiện tiên quyết. Đề tài trọng điểm mà thầy Đàm đang theo đuổi là nghiên cứu microRNA của ung thư đại tràng. Thầy đã phát hiện ra một loại microRNA hoàn toàn mới trong số rất nhiều mẫu bệnh phẩm ung thư đại tràng, mà về lý thuyết, nó có thể trở thành một đích đến mới cho thuốc đích điều trị ung thư đại tràng. Đây là một lĩnh vực nghiên cứu khoa học hàng đầu trong ngành ung thư trên toàn thế giới.

Với đề tài nghiên cứu tiên tiến đến vậy của thầy Đàm, Tạ Uyển Oánh đương nhiên không thể đưa ra bất kỳ bình luận nào.