Thử thách của phẫu thuật cột sống: Sức mạnh và giám sát thần kinh

Không trách người ta nói khoa Chỉnh hình là nơi tập trung của những người có sức vóc, bởi những thao tác này đều đòi hỏi rất nhiều sức lực.

Thường ngày, Thường tiền bối phong thái ung dung, bác sĩ Lưu lịch sự nhã nhặn, ai ngờ trong phòng mổ Chỉnh hình, họ lại cắt xương hệt như những thủy thủ lực lưỡng vừa ăn rau chân vịt tăng lực vậy.

Phẫu thuật tim mạch, nếu không phải là phương pháp nội soi lồng ngực đã phát triển, thì phẫu thuật truyền thống cũng đòi hỏi phải cắt xương. Vì vậy, Tạ Uyển Oánh nhìn chiếc kéo cắt xương sườn với vẻ trầm ngâm, rất muốn thử sức. Lần đầu tiên lên bàn mổ, giáo viên không thể nào cho cô cơ hội này, hôm nay cô chỉ có thể quan sát các tiền bối sử dụng dụng cụ ra sao, truyền lực thế nào để nhanh chóng đạt được mục tiêu, sau đó tự mình nghiên cứu để đảm bảo lần sau có cơ hội sẽ không mắc sai lầm.

Sau khi làm sạch các mô xung quanh khối đốt sống ngực bị bệnh, bước tiếp theo là loại bỏ toàn bộ khối đốt sống ngực bị bệnh ra khỏi cơ thể. Đây là bước then chốt và quan trọng nhất trong toàn bộ ca phẫu thuật. Người ngoài thường lầm tưởng rằng sau khi loại bỏ những thứ xung quanh đốt sống ngực, khối xương này có thể tự động được lấy ra, không cần thêm thao tác nào khác.

Đây là một quan niệm sai lầm về giải phẫu cơ thể người.

Giữa các đốt sống ngực có lỗ đốt sống, các lỗ đốt sống nối liền thành ống đốt sống. Bên trong ống đốt sống chính là hệ thống thần kinh trung ương điều khiển cơ thể và tứ chi, tức là tủy sống.

Tầm quan trọng của tủy sống đối với cơ thể con người là điều không cần phải bàn cãi. Có thể nói, nếu không có tủy sống, tín hiệu mà não phát ra cho cơ thể sẽ không có tác dụng, tín hiệu không thể truyền đạt.

Để tách đốt sống và tủy sống mà không làm tổn thương tủy sống, cần phải hết sức cẩn trọng. Lỗ đốt sống và tủy sống nằm sát nhau, đặc biệt là khối u đã hình thành mối liên hệ chặt chẽ giữa đốt sống và tủy sống, khiến việc tổn thương tủy sống rất dễ xảy ra. Làm thế nào để đảm bảo không làm tổn thương hệ thần kinh trung ương nằm sâu bên trong? Mắt thường không thể nhìn thấy rõ, chỉ có thể dựa vào các biện pháp theo dõi. Ngay khi có dấu hiệu tổn thương, hệ thống sẽ lập tức báo động, bác sĩ sẽ ngừng thao tác để tránh vùng cảnh báo. Trong phẫu thuật Cột sống, loại theo dõi tương tự như báo cháy này được gọi là theo dõi điện sinh lý thần kinh. Thường có ba loại được sử dụng: Theo dõi đường dẫn truyền thần kinh cảm giác đi lên (SEP), gọi tắt là điện thế gợi cảm giác; theo dõi đường dẫn truyền thần kinh vận động đi xuống (MEP) là điện thế gợi vận động; và theo dõi hoạt động thần kinh của cơ (EMG) là điện cơ đồ.

Ba hạng mục theo dõi này đều có ưu nhược điểm riêng. Nếu có điều kiện thì tất nhiên nên sử dụng đồng thời để bổ sung cho nhau. Bác sĩ càng nắm được nhiều dữ liệu thì càng có thể theo dõi toàn diện trong quá trình phẫu thuật, giúp cho thao tác phẫu thuật của mình chính xác hơn, tránh gây tổn thương.

Khi tất cả các thiết bị theo dõi đã được bật, phẫu thuật viên chính đang bận rộn thực hiện thao tác nên không rảnh xem màn hình theo dõi. Trợ lý phải có trách nhiệm nhắc nhở phẫu thuật viên chính kịp thời. Tại hiện trường, bác sĩ Lưu nhanh chóng hướng dẫn học trò cách quan sát dữ liệu, để hỗ trợ theo dõi.

“Nói một cách đơn giản, những thiết bị theo dõi này cũng giống như các hạng mục theo dõi khác, nhìn chung có thể quan sát dạng sóng. Sự thay đổi biên độ lớn của dạng sóng chắc chắn cho thấy có điều bất thường,” Bác sĩ Lưu nói.

Ý nghĩa của việc con người phát minh ra biểu đồ dạng sóng nằm ở đây: các đường cong lên xuống có thể giúp mắt người nhanh chóng phán đoán sự thay đổi bất thường của dữ liệu, không cần phải nhìn kỹ từng con số biến đổi.

Nhược điểm duy nhất là biểu đồ dạng sóng thường chỉ thể hiện sự thay đổi của một loại dữ liệu. Nếu gặp phải tình huống phức tạp thì cần phải kết hợp với các dữ liệu khác để đánh giá tổng hợp, và bộ não con người là không thể thiếu trong việc tính toán tổng hợp này. Vì vậy, bác sĩ luôn phải vận động trí óc khi theo dõi các thiết bị, không hề nhàn nhã như những người khác vẫn tưởng. Điều này thường thể hiện rõ nhất qua những lời phàn nàn của bác sĩ gây mê.