Đón xuân, định hôn sự, sắm trâu cày ruộng

Chuyện hôn sự coi như đã định, Đỗ Dương cho biết sẽ về thôn Thủy Ma mời cô cô cùng bà mối đến hỏi cưới và bàn bạc lễ vật. Từ trước đến nay, chàng trai này luôn làm việc chu đáo, đâu ra đấy, khiến vợ chồng Thiệu thị càng thêm hài lòng.

Vài ngày sau, cô cô của Đỗ Dương dẫn bà mối đến nhà để bàn chuyện hôn sự. Thiệu thị vốn nghĩ nhà họ Đỗ sẽ lấy cớ chuyện của Lê ca nhi mà ép giá, giảm tiền sính lễ. Nào ngờ, Đỗ Dương lại chủ động đề nghị mười lạng bạc làm sính lễ cho Lê ca nhi, kèm theo một đôi gà vịt và hai tấm vải. Số lễ vật này ở trong thôn đã đủ khiến Thiệu thị nở mày nở mặt, vui sướng đến mức suýt chút nữa không biết trời đất là gì.

Các nghi thức như hỏi cưới, hợp bát tự, nạp lễ, chọn ngày đều đã hoàn tất. Ngày cưới được định vào tháng Năm. Lê ca nhi bĩu môi nói:

"Sao mà nhanh vậy, hôm nay đã cuối tháng Hai rồi chứ."

Quý Ly bụm miệng cười trêu chọc cậu:

"Tân phu lang nào nói ngày cưới sớm thế, trong lòng thực ra đang mong ngóng lắm đấy, mấy lời này ai mà tin nổi chứ."

Lê ca nhi bị trêu đến đỏ bừng mặt, lí nhí nói:

"Không có đâu! Đệ đâu có muốn gả đi sớm vậy chứ."

Tiếu ca nhi tựa người vào chiếc bàn nhỏ trên giường đất, đang thêu yếm cho đứa bé trong bụng, nghe vậy liền cười nói:

"Mối hôn sự này quả là xứng đôi vừa lứa. Nương hài lòng lắm, hôm qua còn nghe bà bảo, tuy không có cha mẹ chồng giúp đỡ, nhưng đệ gả đi là có thể làm chủ gia đình, không cần bận tâm đến những chuyện mẹ chồng nàng dâu. Trước đây bà còn lo tính tình em ngây thơ, cẩu thả, không biết lo liệu chuyện nhà cửa, giờ thì không cần lo nghĩ nữa rồi. Hơn nữa, Đỗ Dương lại chẳng ở xa, đi vài bước là tới, nhà gái cũng tiện bề hỗ trợ."

Lê ca nhi nghe vậy, trong lòng cũng thấy hài lòng vô cùng. Nhà chồng và nhà mẹ đẻ gần nhau như thế, khi nào nhớ cha, nương hay các ca ca thì cứ về thăm là được.

Quý Ly cười nói:

"Nói thế thì mối hôn sự này còn gì bằng. Giờ chỉ chờ Đỗ Dương xây nhà xong là có thể cưới Lê ca nhi nhà ta về thôi!"

Trước đó, Đỗ Dương đã nhờ Lục Cảnh Sơn xây nhà. Giờ đã qua năm mới, sắp sang xuân, chỉ chờ tuyết tan là có thể khởi công. Chàng còn phải lo cho muội muội, nên tiền trong tay cũng có hạn, chỉ xây một căn nhà nhỏ, vừa đủ để ở mà thôi.

Thiệu thị nghe vậy cũng không nói gì, chỉ khen chàng là người biết chịu trách nhiệm. Hiện tại nhà tuy nhỏ, nhưng sau này chỉ cần hai người đồng lòng, biết lo toan việc nhà, cuộc sống ắt sẽ càng khấm khá hơn thôi.

Tháng Ba về, sương mù và mưa phùn như ấp ủ mùa xuân. Vài trận mưa xuân lất phất rơi, lớp tuyết phủ trên mặt đất dần tan chảy, cỏ non lặng lẽ nhú lên từ lòng đất, những cành liễu bên sông cũng đâm chồi xanh biếc. Người ta thường nói: "Xuân giang thủy noãn áp tiên tri" (Sông xuân nước ấm vịt bơi đầu tiên), đàn vịt nhà Quý Ly đã không thể kìm lòng, từ trong sân chạy ùa ra bơi lội trên mặt nước, đôi chân vịt khua động dòng sông.

Quý Ly đang giặt y phục bên bờ suối trước cửa. Y vốc một nắm nước suối, giờ đã không còn lạnh buốt như trước nữa. Ngẩng đầu nhìn lớp tuyết phủ trên đỉnh núi, lưng chừng núi đã xanh tươi một nửa.

"Thủy xuân sơn quách, Nộn hồng thanh hiểu"*, mùa xuân ở thôn Tú Thủy đã về.

Xuân đến, cũng đồng nghĩa với việc vụ xuân bắt đầu. Các nhà bắt tay vào xới đất đai, chuẩn bị cho vụ gieo trồng năm nay. Trước đây trong thôn chỉ có nhà trưởng thôn là có trâu. Trâu là gia súc quý giá, vừa có thể kéo xe lại vừa cày ruộng. Đến vụ xuân, họ cho các nhà khác thuê, mỗi mẫu ruộng giá mười lăm văn.

Nhà nào nhiều đàn ông trai tráng thì đành cắn răng tự kéo cày, kiểu gì cũng tiết kiệm được mấy chục văn. Còn nhà nào nhiều ruộng mà không muốn lỡ vụ xuân thì vẫn phải thuê trâu để cày.

Quý Ly ở nhà nấu cơm xong, đợi Lục Cảnh Sơn về ăn. Đợi nửa nén hương mới thấy chàng về, y đưa bồ kết cho chàng rửa tay, tiện miệng hỏi:

"Đã giữ chỗ được chưa ạ?"

Lục Cảnh Sơn lắc đầu:

"Ta và Cảnh Hồng ca đã đến nhà trưởng thôn hỏi rồi, còn tới sáu bảy nhà thuê trâu của họ nữa, phải đợi sáu ngày lận."

Quý Ly xới cơm đưa cho chàng, hai người bắt đầu ăn cơm trưa, vừa ăn vừa bàn bạc:

"Mấy ngày này nhà nào cũng phải cày ruộng, khó thuê lắm. Hay mình tự cày trước đi, kẻo lại lỡ dở vụ, gieo muộn lại không kịp lên mạ mất."

Lục Cảnh Sơn lùa cơm, vừa ăn vừa hỏi Quý Ly:

"Nếu vụ xuân hay vụ hè đều phải đi thuê trâu, rồi lại xếp hàng chờ đợi, thế thì bất tiện quá. Trên đường về, ta đã bàn với Cảnh Hồng ca rằng mọi người cùng góp tiền xem có mua được trâu không. Trong nhà không nuôi con vật gì có sức kéo, phiền phức lắm."

Quý Ly cắn đầu đũa gật đầu, cũng thấy có lý:

"Cũng phải, trong nhà quả thật cần phải có gia súc để cày ruộng. Ruộng đất nhiều, lần nào cũng đi mượn thì phiền phức lắm. Vẫn nên gom tiền lên chợ xem, mua một con về. Vậy thì phải làm nhanh, đừng chần chờ nữa."

Lục Cảnh Sơn gật đầu:

"Ăn cơm xong ta và Cảnh Hồng ca sẽ lên chợ xem sao, hỏi giá cả thế nào."

Sau bữa trưa, Lục Cảnh Sơn và Lục Cảnh Hồng lên chợ xem trâu. Lê ca nhi xách giỏ đến tìm Quý Ly. Đã mấy ngày rồi cậu không ra khỏi nhà, bị Thiệu thị bắt ở trong phòng thêu áo cưới và chăn cưới.

Quý Ly vừa trộn cám và đường cho gà ăn, thấy cậu đến liền cười nói:

"Dạo này ngoan quá nhỉ, thế mà có thể ở nhà thêu thùa mấy ngày liền không ra ngoài."

Lê ca nhi bĩu môi nói:

"Nương đệ nói chẳng còn mấy ngày nữa là cưới, phải thêu cho kịp, cứ bảo đệ không được lười biếng, nên đệ mới ở nhà thêu mấy ngày nay đó chứ. Hôm nay thấy thời tiết bên ngoài đẹp quá, đệ không chịu nổi nữa, nói ra ngoài hái ít rau dại về ăn. Ăn rau khô cả mùa đông, chỉ mong được ăn miếng rau tươi cho đỡ thèm."

Nghe cậu nói vậy, Quý Ly cũng thấy thèm. Cả mùa đông không được ăn rau tươi rồi, đúng là thèm thật. Mấy hôm trước Lục Cảnh Sơn còn than chán cải thảo, củ cải, muốn đổi miếng rau tươi ăn cho đỡ ngán. Giờ đã vào vụ xuân, lứa rau dại đầu tiên đã nhú lên, dù sao cũng có thể hái ít về ăn một bữa.

Thế là y xách giỏ, vui vẻ cùng Lê ca nhi ra đồng hái rau dại.

Hôm nay thời tiết đẹp, gió xuân ấm áp, nhiều cô nương, tiểu ca nhi cũng ra đồng hái rau. Chào hỏi mọi người trên đường, Quý Ly và Lê ca nhi đến ruộng nhà mình. Rau dại mọc lên sau mùa đông là quý nhất, vừa non vừa tươi, lại còn ít, nhà nào cũng muốn ăn. Nếu hái sang ruộng nhà khác sẽ bị mắng cho một trận.

Tục ngữ nói: "Cốc vũ tiền hậu nhất hoa nhị nha tam dã thái" (Trước sau tiết Cốc vũ có hoa, chồi non và ba loại rau dại), ý nói khoảng tháng Tư thanh minh có hoa hòe, chồi câu kỷ, chồi hương xuân, rau tề, rau sợi mì, rau sam là ngon nhất, được thưởng thức vị tươi ngon của mùa xuân. Giờ mới là đầu vụ xuân, những thứ này còn chưa có, khá khó tìm.

Quý Ly và Lê ca nhi liền xuống ruộng tìm ít rau tề vừa nhú mầm ra lá. Rau dại mới mọc lên là ngon nhất, trên lá còn đọng sương sớm, chẳng dính mấy bụi đất, về chỉ cần rửa qua nước là có thể cho vào chảo xào ngay.

Rau sam cũng đã mọc rồi, hái ít về ăn cũng ngon lắm. Hai người vừa khom lưng xuống ruộng hái rau vừa trò chuyện rôm rả.

Quý Ly đã lâu rồi không gặp Tiếu ca nhi, y hỏi:

"Tiếu ca nhi dạo này thế nào rồi, cái thai ổn không?"

Lê ca nhi ném một cây rau sam vào giỏ, cười nói:

"Bảy tháng rồi, Thanh Minh xong là sinh đấy. Cảnh Hồng ca của đệ đã đi khắp nơi hỏi thăm rồi, phải tìm một bà đỡ giàu kinh nghiệm để đỡ đẻ cho yên tâm."

Quý Ly cười nói:

"Còn nhớ hồi đầu mới gặp y, không ngờ giờ Tiếu ca nhi đã sắp sinh rồi, nhanh thật đấy, sắp được gặp bé con rồi."

Hai người không khỏi nhắc đến chuyện cũ, nói đến chỗ vui, Quý Ly và Lê ca nhi ngồi trên thảm cỏ mới mọc trên ruộng, cười nói vui vẻ.

Mảnh ruộng bên cạnh đã được cày xới, lên luống đâu vào đấy, chỉ chờ gieo hạt. Quý Ly nhớ đây là ruộng của Vương Ngọc Hoa, y hỏi:

"Đây không phải ruộng nhà Vương Ngọc Hoa sao? Bỏ hoang gần cả năm rồi, giờ đã bán rồi à?"

Lê ca nhi nhìn sang mảnh ruộng bên cạnh, cười nói:

"Bán cho Đỗ Dương rồi. Chàng mua năm mẫu ruộng của Vương Ngọc Hoa, trưởng thôn nhớ công bắt trộm của chàng, còn cố ý giảm mấy lượng bạc nữa cơ đấy."

Quý Ly cười nói:

"Đỗ Dương mới đến đã mua đất rồi, quả thật là một chàng trai chăm chỉ, thật thà. Đệ gả đi, đói kém chẳng lo nổi đâu."

Lê ca nhi trong lòng vui lắm, tướng công sắp cưới chịu khó, giỏi giang như thế, cậu không cần sầu lo chuyện sinh kế sau này. Cậu cười nói:

"Chàng còn trồng chung với đại ca, nhị ca nhà đệ nữa, nói đông người trồng nhanh hơn. Chàng chịu khó ra ruộng lắm, nhà đệ ai cũng khen chàng. Sáng nay chàng nói sẽ góp tiền mua trâu với nhà ta, sau này mọi người cùng nhau trồng trọt, ngày tháng sẽ dễ dàng hơn thôi."

Quý Ly đứng dậy, vỗ vỗ bụi trên mông:

"Đúng vậy, đại gia đình nhà ta chắc chắn sẽ có cuộc sống tốt đẹp hơn!"

Lúc về, thấy trên bờ ruộng mọc một khóm hành rừng, Quý Ly và Lê ca nhi chia nhau. Về đến nhà, Quý Ly cắt một miếng thịt xông khói trên bếp, thái lát mỏng xào cùng rau rừng. Rau rừng non lắm, cả củ hành cũng ăn được. Món xào lên như vậy, thơm đến chóng mặt, mùi hương bay cả ra ngoài cổng.

Lúc Lục Cảnh Sơn về, ngửi thấy mùi cơm thơm lừng, bụng đói cồn cào. Vân Xuân Lệ đang trồng rau trong vườn, trêu chọc chàng:

"Quý ca nhi hôm nay làm toàn món tươi ngon đấy. Cuối cùng nhà ta cũng được một bữa khai vị rồi, cả mùa đông không ăn, thèm chảy cả nước miếng."

Quý Ly xào rau xong, bày bàn ăn trong sân. Một đĩa hành xào thịt xông khói, một đĩa rau tề trộn tỏi, một đĩa rau sam. Cơm được nấu theo kiểu hầm, bên trong có lạp xưởng thái hạt lựu, bắp, cà rốt, khoai tây, được hầm trong nồi nửa giờ. Dưới đáy là một lớp cơm cháy vàng óng, giòn tan, thơm lừng.

Ba người ngồi trong sân chia nhau ăn cơm cháy trước. Cơm cháy rắc một lớp muối mịn, ăn càng thơm ngon. Quý Ly nhai miếng cơm cháy, hỏi Lục Cảnh Sơn chuyện xem trâu thế nào rồi.

Lục Cảnh Sơn trả lời:

"Ta đã hỏi mấy chỗ bán rồi, một con nghé nhỏ giá mười lăm lạng, con trưởng thành thì hai mươi lạng. Giá này cũng được."

Quý Ly gật đầu, giá này vừa đẹp, không bị chặt chém.

Vân Xuân Lệ nói:

"Giờ là vụ xuân, chúng ta lại cần dùng gấp. Nghé nhỏ mua về còn phải nuôi năm rưỡi mới ra đồng được, không đáng đâu. Cứ mua con trưởng thành, không cần tiết kiệm năm lạng bạc này."

Lục Cảnh Sơn đáp:

"Đã ba nhà góp tiền, mua một con trưởng thành tất nhiên vẫn dư dả. Còn một chuyện nữa con đã nghĩ lâu rồi, vẫn phải bàn với mọi người."

Quý Ly và Vân Xuân Lệ nhìn chàng, Lục Cảnh Sơn nói:

"Sang xuân rồi, nhà nào cũng chuẩn bị xây cất mới. Chuyện đồng áng chắc con không phụ giúp được nhiều, để hai người chăm sóc cũng không xuể. Con nghĩ hay là nhà ta chỉ giữ lại hai mẫu ruộng để trồng lương thực ăn hàng ngày, năm mẫu còn lại cho Cảnh Hồng ca thuê, mỗi năm đưa lương thực là được."

Lục Cảnh Sơn làm công bên ngoài mỗi tháng kiếm được nhiều tiền hơn làm ruộng, chắc chắn không thể bỏ. Hơn nữa, hai người họ cũng không lo xuể. Vân Xuân Lệ đồng ý:

"Được. Quý ca nhi phải lo việc nhà mỗi ngày, ta chăm vườn rau cũng tốn thời gian. Giữ hai mẫu ruộng để trồng lương thực là được. Lát nữa ta đi tìm nhà đại bá nói chuyện, địa tô cũng không cần nhiều, mỗi năm cho ít là được rồi."

Bàn xong chuyện, sau bữa cơm Vân Xuân Lệ đến nhà đại bá nói chuyện. Nhà họ bây giờ lại thêm một Đỗ Dương trai tráng khỏe mạnh. Ba chàng trai khỏe khoắn gộp lại, dư sức chăm lo chuyện ruộng đồng, huống chi còn có Lục Minh Hà và Thiệu thị phụ giúp phía sau, phụ trách tưới tiêu, xới đất, bón phân. Cả nhà giờ cũng coi như là hộ có nhiều đất trong thôn rồi.

Vân Xuân Lệ nắm tay Thiệu thị vui mừng nói:

"Giờ mấy mẫu ruộng nhà ta giao vào tay tỷ, gộp lại đã đủ làm một địa chủ nhỏ rồi đấy. Sau này ta phải đổi cách gọi thôi, phu nhân địa chủ ạ."

Thiệu thị cười, đánh nhẹ bà:

"Chúng ta chỉ là nông dân bình thường, lấy đâu ra địa chủ. Đều là do con cái chăm chỉ, biết làm việc, gây dựng gia nghiệp mà thôi. Ta ấy à, lo thêm mấy năm nữa là không lo nổi rồi, con cái sống tốt là ta yên tâm."

Vân Xuân Lệ nói:

"Giờ đất có rồi, người nhà ta cũng có. Ngày mai phải đi mua trâu về, mua về là để cày ngay!"

Thiệu thị chỉ cần nghĩ đến nhà mình cũng sắp được là hộ có trâu cày, trong lòng vui sướng khôn tả, nheo mắt nói:

"Hay hay hay, ta bảo bọn nhóc ngày mai lên chợ mua trâu ngay. Sau này chúng ta cũng có thể ngồi xe trâu nhà mình rồi!"

Vân Xuân Lệ vui mừng nói:

"Ta cũng không ngờ lại được hưởng cái phúc này đấy. Cứ xem đi, năm nay cuộc sống nhà chúng ta nhất định còn tốt đẹp hơn cho coi!"