Gánh nặng người thầy giáo

Kiều Vạn Sơn tiễn Phương Khanh về tận cửa rồi mới quay đi.

Nhà Phương Khanh nằm ở cuối thôn, chỉ có hai gian nhà tranh rách nát trơ trọi, không hề có hàng xóm xung quanh.

Phương Khanh mời hắn vào uống chén trà, nhưng Kiều Vạn Sơn còn lo mẹ bệnh nên đã từ chối.

Hai người chia tay ở đó.

Phương Khanh vừa bước vào nhà, đặt sách xuống, liếc nhìn lên giường thì không thấy cha đâu. Cậu lục tung hai gian nhà nát, tìm khắp trong ngoài cũng không thấy bóng cha, cuống quýt chạy ra ngoài tìm.

Từ xa thấy trước cửa nhà góa phụ Vương có một đám người vây quanh, cậu chen vào thì quả nhiên thấy Phương Tự Thành đang bị bà Vương giữ chặt, vùng vẫy nhưng không thoát được.

Thấy Phương Khanh đến, góa phụ Vương gào lên khản cổ: "Phương Khanh, cậu là thầy giáo, tôi còn gọi cậu là "thầy" một tiếng, cha cậu thành ra thế này, cậu còn dám để ông ta ra ngoài thế này à? Con heo nhà tôi tôi nuôi bao công chăm bẵm, ông ta thì hay ho thật đấy! Đứng trên chuồng heo nhà tôi tụt quần đái thẳng xuống máng, không biết xấu hổ là gì à?! Một ông già mất nết, coi thường tôi là đàn bà nên không dám nói gì chắc?!"

Phương Tự Thành bị mắng mà chẳng mảy may xấu hổ hay tức giận, tay vẫn túm lấy cái quần xộc xệch, miệng cười ngây dại.

Phương Khanh thân là thầy giáo, làm sao quen cãi vã với phụ nữ.

Huống hồ chuyện này nhà cậu đúng là sai, cậu đỏ bừng cả mặt, không biết làm sao.

Góa phụ Vương thấy cậu mãi không nói nổi một câu, cũng không tiện làm khó hơn nữa, lại lẩm bẩm mấy câu rồi mới thả cha cậu ra.

Phương Khanh bước tới siết chặt lại dây lưng cho cha, dắt ông về nhà.

Mấy hôm trước vừa mưa, đường đất lầy lội, khó đi vô cùng. Bước thấp bước cao, đến chỗ vũng nước, Phương Tự Thành cũng không biết né, còn như trẻ con, cứ thế dẫm xuống chơi đùa vui vẻ.

Bùn bắn đầy người Phương Khanh, cậu chỉ biết bất lực lắc đầu, cố dắt ông đi tìm chỗ bằng phẳng. Về đến nhà thì hai cha con toàn thân bê bết bùn đất.

Phương Khanh lại thay đồ cho cả hai, lấy bộ sạch cho cha mặc.

Nhưng Phương Tự Thành không chịu hợp tác, cứ vùng vẫy, nhất quyết không chịu thay. Toàn thân đầy bùn đất đòi leo lên giường ngủ. Phương Khanh vội giữ ông lại, thay xong quần áo cho ông, cậu cũng mệt toát mồ hôi.

Ban ngày đã mệt, lại giặt xong chậu quần áo bẩn, Phương Khanh chỉ muốn lăn ra giường ngủ.

Phương Khanh năm nay hai mươi, vẫn chưa cưới vợ. Người ta nghe nói cậu là thầy giáo thì còn tạm chấp nhận được, dù sao dân quê cũng ít nhiều kính trọng người có học.

Nhưng đến nhà xem, thấy hai gian nhà nát, lại có người cha như đứa trẻ thế này, con gái nào gả cho cậu, e rằng chưa kịp sinh con đã phải làm mẹ của một ông già rồi.

Vả lại, Phương Tự Thành sống từng này tuổi mà chẳng để lại tiếng tốt.

Nhà họ Phương hai mươi năm trước là địa chủ lớn nhất vùng mười dặm tám làng, ai chẳng phải thuê đất nhà họ mà sống? Nhưng ba đời trước Phương Khanh toàn ăn chơi trác táng, đến tay Phương Tự Thành thì phá sạch mấy trăm mẫu ruộng, bị đuổi khỏi dinh cơ, vợ bỏ đi, còn ông thì phát điên.

Cũng may Phương Khanh không đi vào vết xe đổ, nhân lúc nhà còn chút tiền, mười mấy năm miệt mài đèn sách, kiếm được nghề dạy học, hai cha con không đến nỗi chết đói.

Nhưng vận nhà họ Phương coi như cũng tận rồi.

Sau lại gặp cải cách ruộng đất, Phương Tự Thành phát điên, đập phá loạn xạ trong nhà.

Phương Khanh thì lại nhìn mọi việc thoáng hơn: Dù sao chia đi chia lại, chẳng phải cuối cùng cũng về tay nhà nước sao? Danh "địa chủ" vốn chẳng tốt đẹp gì.

Dọn dẹp xong, cậu đặt mấy cuốn sách vừa mua lên đầu giường.

Cậu ngày thường không có thú vui gì, cũng chưa từng trải sự đời nhiều. Đi xa nhất cũng chỉ là cái huyện cách đó hơn cây số. Hai mươi năm ôm sách đọc, đôi khi cũng thấy mình chán ngắt. Nhưng mở những cuốn sách ra, thấy cảnh đời hỉ nộ ái ố, quốc gia thiên hạ, sinh ly tử biệt... đọc mà như chính mình cũng đang trải qua những trận tình cảm dữ dội, đầy khoái trá.

Một chai nhỏ rơi từ túi ra, lăn một vòng rồi dừng lại, chính là chai rượu thuốc Kiều Vạn Sơn đưa lúc chiều.

Phương Khanh cúi nhặt, vừa hay bên kia vách Phương Tự Thành trở mình, ú ớ vài câu mơ hồ.

Dưới ánh đèn dầu nhảy nhót, lòng Phương Khanh chợt thấy chua xót.

Cậu mở nắp, đổ ít thuốc ra tay, chỗ da bị trầy xước do giặt quần áo ban ngày đang sưng tấy.

Vết thương nhỏ xíu chẳng đáng gì, nhưng vừa đổ thuốc lên liền bỏng rát khắp lòng bàn tay. Cậu không kìm được hít hà, chờ cơn đau qua đi, cậu mới thấy buồn cười.

Buồn cười gì chứ?

Con người vốn yếu mềm, không ai thương thì thấy mình có thể chịu đựng được tất cả, vết thương nhỏ chẳng đáng gì. Nhưng hễ có ai quan tâm, lại thấy mình như đau đến nửa cái mạng, coi nó là chuyện lớn.

Cuối cùng cậu tháo kính, đặt chai thuốc cạnh chồng sách, thổi tắt đèn dầu, nghe tiếng ú ớ bên kia vách mà chìm vào giấc ngủ.

***

Thôn Thanh Thủy được gọi là "Thanh Thủy" không theo lệ lấy tên theo dòng họ đông nhất như các thôn khác, ví như thôn họ Lý, họ Triệu...

Bởi lẽ thôn nằm ở nơi giao nhau của vài làng, ba phía được ôm bởi con sông nước trong veo, còn lại một phía là một sườn dốc đất không quá cao cũng không quá thấp. Mấy chục năm trước dân chạy loạn đến đây định cư, lâu dần đủ mọi dòng họ tụ lại thành một thôn nhỏ.

Lúc thống kê, vì cãi nhau về việc lấy họ nào để đặt tên thôn mà chẳng đi đến đâu, cuối cùng cán bộ thôn bực mình quá đành buông xuôi.

Cuối cùng bí thư đập bàn: "Thôi thì lấy tên con sông kia, gọi là thôn Thanh Thủy, không dính dáng đến họ nào, khỏi phải cãi nhau nữa."

Dân đồng ý hết, từ đó con sông cũng gọi là sông Thanh Thủy.

Trên đỉnh sườn dốc đất có một miếu Bà, không ai rõ được xây từ khi nào, chỉ biết rằng từ lúc người ta còn nhớ được thì miếu đã ở đó rồi. Ngày thường hương khói không dứt, cầu con cầu phúc, tiễn người xuống mồ cũng ghé qua xin bà phù hộ.

Sau tượng bà có căn buồng nhỏ, ở đó có một bà lão không chồng không con, mặt nhăn nheo chằng chịt, nhưng đôi mắt lại trong sáng lạ thường. Dân quanh vùng gọi đó là "mắt thần", chỉ cần liếc mắt một cái là có thể nhìn thấu con người.

Họ cưới hỏi, chôn cất... đều đến hỏi bà để xem ngày. Trẻ con yếu bóng vía, bị dọa mà phát sốt cũng bế tới bà xem.

Bà không bắt mạch, không kê thuốc, chỉ cần nhìn qua là đã nói ra nguyên nhân và dặn cách cúng vái, niệm thần chú, rắc đậu, bế về theo các phương pháp dân gian... Kỳ lạ thay, bệnh lại khỏi.

Bà không lấy tiền, ai mang gì cũng nhận: Nhà khá giả thì mang dầu, bánh ngọt, không thì vài cái bánh ngô, ít rau quả.

Người không tin đưa con lên huyện chích tiêm cả tuần trời mà không hạ sốt, về nhờ bà làm phép, hôm sau khỏi hẳn, lại tung tăng chạy nhảy.

Thế đấy, người ta bảo thà tin còn hơn không, chữa được là thật.

Kiều Vạn Sơn trước đây không tin, đến khi mẹ nằm liệt, miệng cứ dặn dò chuyện hậu sự, hắn mới leo lên dốc, châm ba nén hương cắm trước tượng bà, tự trách mình trước nay không thành tâm kính lễ nên mới gặp họa.

Nhìn đám đông quanh miếu, đủ hỉ nộ, hắn không biết liệu bà có thấu được tấm lòng mình không. Nghĩ vậy, hắn lại cắm thêm mấy nén hương, tạ lỗi.

Xong, hắn bước xuống dốc, phía dưới có người đang đi lên, đôi kính trên mắt lấp lánh ánh nắng —— chính là Phương Khanh.