Bão táp ập đến

Không ngờ vừa về đến nhà, cả bức tường sách – những cuốn sách cậu đã tích góp bao năm, từ thuở còn cắp sách đến trường cho đến khi đứng trên bục giảng – giờ chỉ còn là một đống tro tàn xám xịt ngoài sân. Vài gáy sách dày chưa cháy hết vẫn còn le lói những đốm lửa nhỏ. Ngay cả mấy cuốn sách thường đọc trước khi ngủ, đặt ngay đầu giường, cũng không thoát khỏi số phận.

Cậu đứng ngây người giữa sân, mùi tro giấy khét lẹt xộc thẳng vào mũi. Những thú vui tao nhã, những người bạn tri thức vẫn còn nguyên vẹn khi cậu rời nhà sáng nay, vậy mà chỉ chưa đầy mấy tiếng đồng hồ đã hóa thành hư vô.

Nỗi đau xé lòng ấy, cậu chỉ đành nuốt ngược vào trong, bởi lẽ chẳng có lời nào có thể biện bạch hay than vãn được lúc này.

Cậu lặng lẽ quét sạch đống tro, gom lại một chỗ, cho vào bao rồi đem chôn ở góc sân. Xong xuôi, cậu bước vào nhà, chỉ thấy một khoảng trống trải đến lạ thường.

Chưa đầy mấy hôm sau, hiệu sách nhỏ cậu thường lui tới trong huyện cũng đóng cửa.

Trong lòng Phương Khanh thấp thoáng dâng lên một điềm báo chẳng lành.

Vài hôm sau, khi đang đứng lớp, cậu giật mình nghe một tiếng “bốp” chói tai. Cửa kính lớp vỡ tan tành, một viên gạch đỏ bay thẳng vào, đập trúng đầu một học sinh, máu chảy đầm đìa.

Phương Khanh còn chưa kịp định thần, đám học sinh trong lớp đã ùa ra ngoài, miệng hô vang nào là “cách mạng”, “phá Tứ Cựu”, “lập Tứ Tân”... Cậu vội vàng chạy theo, chỉ thấy Đỗ Đức Minh đang bị một nhóm học sinh lôi ra giữa sân, xúm vào đánh đập.

Thấy ông Đỗ giãy giụa muốn thoát thân, nhưng mấy năm nay ông đã phát tướng, sức đâu mà địch lại lũ thanh niên hừng hực khí thế kia?

Cảnh tượng trường học giờ đây chẳng khác nào một bãi chiến trường hỗn loạn.

Phương Khanh định chạy lên phòng hiệu trưởng xem tình hình, nhưng từ xa đã thấy hiệu trưởng bị đội một chiếc mũ cao bằng giấy trắng trên đầu, cổ đeo biển gỗ, bị lũ học sinh xô đẩy kéo ra ngoài. Cậu lập tức dừng bước, vòng ra cổng sau rời trường, vội vã đi tìm Kiều Vạn Sơn.

Gặp Phương Khanh, Kiều Vạn Sơn còn chưa hay biết chuyện gì đang xảy ra, liền chạy ra đón: “Sao hôm nay em về sớm thế? Không phải anh bảo sẽ qua đón em sao?”

Giữa mùa hè oi ả, Phương Khanh chạy ra ngoài mồ hôi nhễ nhại. Kiều Vạn Sơn ở bên cậu lâu ngày, đã quen mang theo khăn tay, liền rút ra lau mồ hôi cho cậu.

Phương Khanh run giọng hỏi: “Còn bao lâu nữa anh mới tan ca?”

Từ sau khi đống sách bị đốt, cậu luôn cảm thấy như mất đi chỗ dựa, lòng bồn chồn bất an, giờ đây lại càng thêm hoảng hốt.

Kiều Vạn Sơn thấy dáng vẻ ấy, lập tức gặng hỏi có chuyện gì. Phương Khanh kể lại mọi việc, rồi ngồi bên công trường đợi hắn làm xong việc.

Phương Khanh ôn lại hơn hai mươi năm cuộc đời mình. Tuy sự nghiệp dạy học chẳng có thành tựu gì lớn lao, nhưng ít ra cậu cũng luôn tận tâm tận trách, tự hỏi lòng vẫn thấy thanh thản.

Vậy mà tai họa vẫn cứ ập đến.

Ở đầu thôn Thanh Thủy có một bức tường quét vôi đen, trên đó treo một tấm bảng lớn chuyên dùng để dán thông báo. Dù ít người biết chữ, nhưng nhờ truyền miệng, tin tức vẫn lan đi rất nhanh.

Không biết ai đã khởi xướng, dán lên tấm bảng ấy từng tờ giấy trắng, với những dòng chữ đen xiêu vẹo, tố cáo tội trạng của bọn phản động.

Trong số đó, có cả một tờ giấy nói về Phương Khanh.

Nội dung là gì ư? Chính là bài luận về “lựa chọn dân chủ” mà cậu đã đăng trên *Nhật báo Thanh niên tỉnh* mấy năm trước, bài viết đã gây ra tai họa này.

Ôi chao, chuyện “dân chủ” mà cũng đến lượt một cậu nhóc mới ra trường như cậu bàn luận ư? Thật ra bản thân Phương Khanh cũng đã quên nội dung cụ thể của bài viết đó rồi. Mấy năm nay, cậu cũng từng đăng một vài truyện ngắn trên báo, coi như có chút tiếng tăm. Dạo trước còn có người định đến phỏng vấn, nhưng cậu đã từ chối.

Chính Kiều Vạn Sơn đã ra xem tờ giấy ấy, nhưng hắn chẳng thấy gì.

Chen qua một vòng người vây quanh, hắn thấy giấy dán chồng chất nhiều lớp. Tờ chỉ trích Phương Khanh đã bị một tờ khác dán đè lên, khi hắn cố kéo ra thì nó chỉ còn là mảnh vụn, không thể đọc nổi nữa.

Lúc đó, Phương Khanh vẫn còn ở trường, nhưng trường học đã vắng tanh, chẳng còn ai đến lớp nữa, tất cả học sinh đều đã đi làm cách mạng. Cậu ngồi trong phòng làm việc, cánh cửa đã bị đập vỡ, nắng hè gay gắt bên ngoài rọi thẳng vào, ánh sáng chiếu đến tận bàn làm việc.

Cậu ngồi trong bóng râm, chỉ cách vạt nắng một đường kẻ mỏng manh.

Phương Khanh nhìn chằm chằm vệt phân chia ấy rất lâu. Đến chiều, mặt trời dần xế bóng, vệt sáng cũng dần dịch chuyển ra phía cửa.

Chưa kịp bước ra khỏi cửa, thì bên ngoài một đám người đã xông vào. Đó chính là những học trò cậu từng dạy, chẳng nói chẳng rằng, chúng đã kéo cậu khỏi ghế, lôi tuột ra ngoài.

Cậu còn chưa kịp hiểu chuyện gì đang xảy ra, đã bị đưa ra phố, bị thô bạo treo tấm biển gỗ lên cổ. Định cúi đầu nhìn, thì sau gáy liền bị đập mạnh một cái, mắt tối sầm lại. Cậu bị một đám người kéo đi như dẫn tù nhân ra đường thị chúng.

Cùng đi còn có mấy giáo viên khác, họ đã bị bắt từ sớm, trông còn thảm hại hơn nhiều.

Kiều Vạn Sơn làm xong việc liền đi tìm Phương Khanh. Hắn vốn dặn cậu cứ ở yên trong nhà, đừng ra ngoài, vì giờ bên ngoài loạn quá, ai nấy đều như phát cuồng. Trên bảng làng dán đầy giấy nặc danh bôi xấu người khác, mấy tên quấn băng đỏ liên tục đến lôi người ra xét hỏi.

Hắn đạp xe chưa tới trường, đã thấy một đoàn người hò reo náo loạn.

Hắn còn mơ hồ tự hỏi không biết ai lại xui xẻo đến thế. Mắt vừa liếc qua, hắn đã thấy ngay một dáng người quen thuộc: gầy gò, mặc áo may ô, quần vải lao động quá gối, đang bị người ta bẻ quặt tay ra sau, dẫn đi như một tội phạm – chẳng phải Phương Khanh đó sao?

Tim Kiều Vạn Sơn thót một cái, xe chưa kịp chống đã lao tới. Nhưng người đông hỗn loạn, hắn gọi “Phương nhi” mấy lần cũng bị tiếng ồn ào nhấn chìm. Phương Khanh ở đằng trước đâu có nghe thấy, càng không nhìn thấy hắn.

Kiều Vạn Sơn vừa giận vừa cuống quýt. Mới hôm trước, cậu về nhà, sách còn hóa thành tro, giờ mới rời nhau mấy tiếng đồng hồ, lại thành ra nông nỗi này.

Hắn chen lấn tới, chưa kịp chạm vào người thì lại bị đám đông đẩy ra ngoài. Cứ thế hắn bám theo mấy con phố, đến tối, đám người kia mệt mỏi mới chịu buông người ra, hẹn mai sẽ “làm tiếp”, rồi vênh váo giải tán.

Lúc ấy hắn mới chạy lại chỗ Phương Khanh. Cậu vẫn chưa hoàn hồn, cả buổi chiều cúi gằm mặt, giờ mới ngẩng đầu lên, đôi mắt vẫn đờ đẫn, như lạc khỏi thực tại. Kiều Vạn Sơn gọi mấy lần cậu mới tỉnh lại.

Hắn nghẹn ngào tự nhủ: “Mai nhất định không để cậu ra ngoài nữa!”

Định đưa cậu về lấy xe đạp rồi về nhà, nào ngờ đến nơi để xe, tìm quanh mấy vòng cũng chẳng thấy bóng dáng chiếc xe đâu cả.

Xe mất rồi.

Sáng hôm sau, Kiều Vạn Sơn dậy sớm đi cắt cỏ, cho dê ăn. Ăn sáng xong với cha con cậu, hắn dặn dò Phương Khanh đừng ra ngoài, rồi lại một mình vào thành làm việc.

Nhưng tránh chuyện, chuyện lại tự tìm đến cửa.

Vừa đi không lâu, ngoài sân đã xông vào một đám người, dẫn đầu là Vương Phú Quý. Vừa thấy ông ta, Phương Tự Thành trừng mắt tròn xoe. Hai người họ mấy chục năm nay vẫn không đội trời chung, nhưng lần này Vương Phú Quý chẳng cho ông mắng chửi nữa.

Ông cụ còn chưa kịp mở miệng mắng, đã bị hai cánh tay lực lưỡng lôi đi. Tuổi già sức yếu, vừa bị giật đã loạng choạng, đôi chân run rẩy không theo kịp.

Phương Khanh còn chưa kịp hỏi chuyện gì, cũng bị xô đẩy kéo ra ngoài.

Vương Phú Quý vừa đi bên cạnh vừa nói: “Phương nhi, chuyện này không phải chú quyết định đâu. Nhà cháu ba đời làm địa chủ, bố cháu hồi trẻ cũng chẳng làm ít chuyện ác, sao lại không chịu chút quả báo?”

Tim Phương Khanh lạnh đi một nửa. Làm ác? Làm gì chứ? Nhà mình mấy đời đều cổ hủ, ngoài việc bố cậu ham cờ bạc, nhưng cũng chỉ phá của nhà mình, chứ có làm gì thất đức đâu?

Đến sân phơi lúa, cậu thấy một cái bục đã được dựng sẵn như sân khấu văn nghệ. Trên đó, mấy người đang cúi gằm mặt vì bị mắng chửi, còn dưới sân, dân làng chen chúc nhau, vỗ tay reo hò ầm ĩ.

Cha con Phương bị đẩy lên bục. Một người ngồi bên cạnh, nghiêm giọng đọc “tội trạng” mấy đời nhà họ Phương: nào là ông nội cưới mấy bà vợ bé, hại phụ nữ, bóc lột dân nghèo; nào là bố cờ bạc đổ đốn, làm hư phong tục… toàn những chuyện cũ mèm, chưa rõ thật giả ra sao. Rồi đến lượt Phương Khanh, họ lại lôi cả bài báo kia ra, nói rằng anh truyền bá tư tưởng sai trái, đầu độc thanh thiếu niên, tàn hại “mầm non Tổ quốc”, lại còn kết luận chắc nịch: “Văn hóa càng cao, càng phản động!”

Nắng gắt như đổ lửa, tiếng người ồn ào náo nhiệt, mồ hôi chảy vào mắt, rát buốt.

Phương Khanh nhớ từng đọc sách, thấy người ta viết về cảnh bị vu oan, im lặng chịu nhục. Nhưng cậu không hiểu – chuyện lớn đến cỡ nào, chẳng phải cũng chỉ là lời nói ra từ một cái miệng thôi sao?

Giờ đây, bị đè lên cái bục cao này, cậu nhắm mắt lại, bên tai toàn là tiếng chửi bới hỗn loạn, ầm ào như pháo nổ, dội thẳng vào óc, không sao đẩy ra được.

Cậu cười tự giễu mình: không sống nhờ ngòi bút, vậy mà lại chính vì ngòi bút mà rước cả đống tai vạ.

Ngẩng đầu nhìn đám người đen kịt phía dưới, cậu bỗng như bừng tỉnh:

Thì ra chuyện đời, chỉ đơn giản là ai đông hơn, ai to tiếng hơn mà thôi. Ai cũng thích hóng chuyện, thích nghe những tin đồn mới lạ. Thứ bẩn thỉu thì dễ bôi nhọ hơn sự trong sạch, một giọt mực rơi trên áo trắng, dù giặt mãi cũng không thể hết vết ố.

Thị phi gì, đúng sai gì, thật giả gì, đến lúc này, có trăm miệng cũng không thể biện minh nổi.

Ha... cậu đã hiểu ra tất cả rồi!