Hộ dịch chế độ

Sóng gió này vừa lắng xuống, sóng gió khác lại nổi lên. Sau khi tin tức về việc trưng thu thương thuế được truyền ra, toàn bộ Giang Nam lại một lần nữa dậy sóng.

Trong Càn Thanh Cung, Lý Nham ngồi nghiêng trên chiếc đôn thêu, hơi lo lắng nói: “Điện hạ làm như thế, e rằng các quan viên Giang Nam đều sẽ phản đối kịch liệt.”

Kể từ sau cuộc gặp ở Phượng Dương phủ, Lý Nham chỉ mất vài ngày đã xử lý xong chuyện của Hồng Nương Tử trong ngục. Hai người đó còn được Chư Từ Lãng cho phép thành thân.

Hồng Nương Tử, người phụ nữ điên cuồng này, sau khi lấy chồng cũng không hề yên tĩnh chút nào, vậy mà lại thỉnh cầu Chư Từ Lãng cho nàng gia nhập Cẩm Y Vệ, đi chống tham nhũng, càn quét băng đảng.

Chư Từ Lãng hiểu được tâm tình nàng căm ghét tham quan ô lại, liền hứng thú đáp ứng nàng. Tuy nhiên, hắn không để Hồng Nương Tử tiếp xúc với ngành tình báo, bởi bất kỳ thành viên gia đình quan viên nào cũng không được phép gia nhập ngành tình báo, đây là quy củ do Chư Từ Lãng đặt ra.

Cho dù là biểu trưởng tử của Lý Đình là Lý Hộ, cũng chỉ ở bên cạnh Chư Từ Lãng làm một thị vệ thân cận, không nắm quyền lực, không tham gia công việc bên ngoài.

Chư Từ Lãng nhấp một ngụm trà, thản nhiên nói: “Vậy thì cứ để bọn họ nhảy dựng lên. Bản cung cũng muốn xem, bọn tép riu này có thể gây ra chuyện gì bất thường.”

Lý Nham nhất thời im lặng. Hoàng Thái tử cường thế, người đời đều biết. Sinh ra trong loạn thế thì còn tốt, có thể cầm lợi kiếm khai thiên lập địa. Nhưng nếu trong thời kỳ thái bình mà vẫn như thế thì e rằng không hay rồi.

Bất quá hắn cũng rõ ràng, bây giờ triều đình thiếu nhất chính là bạc. Từ dự toán tân chính mà Hoàng Thái tử còn chưa thực hiện mà xem, ít nhất còn cần mấy ngàn vạn lượng bạc.

Hoàng Thái tử không đặt gánh nặng lên bách tính đã là một điều đại thiện rồi. Việc chuyển đinh nhập mẫu cùng thu thuế thương nghiệp cũng là thủ đoạn tốt nhất để gia tăng thu nhập tài chính hiện tại, chỉ là thủ đoạn thu bạc này quá mức cương liệt.

Im lặng một lát, Lý Nham nói: “Điện hạ, thần có một lời, vừa có thể an ủi, vừa có thể xử lý hậu quả, lại còn có thể chặt đứt nền tảng câu kết giữa quan lại quý tộc.”

Chư Từ Lãng hơi ngạc nhiên, nói: “Nói nghe xem.”

Lý Nham nói: “Điện hạ có thể hủy bỏ chế độ hộ dịch, cho phép nghề nghiệp tự do. Vừa có thể an ủi thương nhân, vừa có thể đề cao địa vị của thương nhân, thậm chí có thể hủy bỏ những hạn chế về quần áo và các phương diện khác.”

Chư Từ Lãng gật đầu. Trong xã hội phong kiến, mọi người mang thân phận, địa vị, quyền lợi và nghĩa vụ đều không bình đẳng. Mối quan hệ không bình đẳng này cũng phản ánh trong chế độ hộ tịch.

Trung Quốc từ thời kỳ Chiến Quốc bắt đầu đã dần dần thiết lập hệ thống cấp bậc tứ dân: sĩ, nông, công, thương. “Sĩ” là đứng đầu tứ dân, quan chức các triều đại chủ yếu được tuyển chọn từ giai tầng này, hưởng thụ ưu đãi giảm miễn thuế khóa lao dịch.

“Nông” là người làm nông, lúc ấy được coi là gốc, địa vị của họ gần với “sĩ”. Công và thương thì bị coi là nghề mạt, địa vị lại thấp hơn một bậc.

Chế độ hộ dịch của Đại Minh chia hộ tịch thành nhiều loại, trong đó chủ yếu là dân hộ, còn có quân hộ, tượng hộ, dân đốt lò (hộ nấu muối) và hàng chục loại khác, cũng nghiêm cấm thay đổi loại hộ tịch.

Ví dụ như tượng hộ, tất cả đều là người làm thủ công nghiệp. Họ không có quyền lên tiếng, địa vị xã hội thấp, bị xã hội chủ lưu xa lánh. Phàm là thợ thủ công bị xếp vào tượng tịch, đời đời không được thoát tịch, chỉ hơn tiện tịch một bậc, trừ phi có đặc chỉ của Hoàng đế phê chuẩn mới có thể.

Mãi đến năm Gia Tĩnh thứ bốn mươi mốt, triều đình mới chế định pháp lệnh lấy bạc thay lao dịch, thích ứng với sự phát triển của kinh tế hàng hóa. Việc thợ thuyền luân phiên phục dịch bằng bạc trên thực tế chỉ còn trên danh nghĩa. Người thuộc tượng tịch có thể tự do làm công thương nghiệp, sự trói buộc về thân phận suy yếu rất nhiều, thúc đẩy sự phát triển của sản xuất thủ công nghiệp và thương nghiệp của dân thường.

Lý Nham nói: “Giang Nam có rất nhiều tượng hộ làm thủ công nghiệp, có quan hệ mật thiết với các thương nhân. Lần này trưng thu thương thuế, ảnh hưởng đến họ không nghi ngờ gì là cực lớn. Nếu Điện hạ có thể hủy bỏ chế độ tượng hộ, không nghi ngờ gì sẽ tạo ra tác dụng an ủi vô cùng tốt.”

Chư Từ Lãng chân thành nói: “Bản cung đã có ý nghĩ này từ mấy năm trước rồi, nhưng luôn khổ sở vì không có năng lực thực hành. Bây giờ cũng có thể thử một lần.”

Lý Nham kinh ngạc, thầm nghĩ Thái tử quả nhiên là thiên tài. Nhưng nếu kế sách của mình dừng lại ở đây, thì cũng sẽ không mặt dày đến phụ trợ Hoàng Thái tử nữa.

Hắn tiếp tục nói: “Không chỉ tượng hộ, toàn bộ chế độ hộ dịch đều nên hủy bỏ. Chế độ hộ dịch có sự áp bức giai cấp rõ ràng. Bách tính vì thoát khỏi gánh nặng thuế khóa lao dịch nặng nề cùng cuộc sống đau khổ bị ép làm quân nhân đời đời hoặc giả làm tượng hộ, từ trước trong lòng đã có sự đối kháng và phá hoại. Các triều đại liên tiếp có những cuộc đấu tranh như ẩn trốn hộ khẩu, di chuyển đại đào vong để mưu thoát khỏi gông xiềng hộ tịch.”

Lý Nham nói tiếp: “Ngoài ra, trong giai tầng thân sĩ, lợi ích không thống nhất. Giữa triều đình và chính quyền địa phương, giữa quan phủ và các quan chức, quan lại của nó, thường vì tư lợi cá nhân, hoặc lạm dụng ban thưởng, hoặc che chở phi pháp, hoặc ẩn nấp lừa gạt, phá hoại chế độ hộ khẩu thuế khóa lao dịch tổng thể.”

“Chế độ hộ dịch không chỉ ức chế sự lưu động tự do của lao động, nhân tài, mà còn làm suy yếu sự lưu động tự do của kinh tế, cản trở kinh tế tiếp tục phát triển.”

Nói xong, Lý Nham nhìn Chư Từ Lãng, trong lòng có chút thấp thỏm, vừa rồi nhất thời nhanh miệng nói quá nhiều rồi.

Đại Minh thực hành chế độ hộ dịch là để tăng cường kiểm soát xã hội, ổn định trật tự xã hội. Tuy các Hoàng đế nhà Minh thấy được tệ nạn, nhưng vẫn kiên trì phổ biến, bởi vì trong mắt những người thống trị nhà Minh, kiểm soát ổn định xã hội quan trọng hơn nhiều so với phát triển kinh tế.

Lý Nham vừa nói xong mới ý thức được Hoàng Thái tử cũng là người thống trị nhà Minh, mình nói như vậy có phải đã phạm vào điều cấm kỵ rồi không?

Chư Từ Lãng nhìn ra hắn lo lắng, khoát tay áo nói: “Không cần khẩn trương, ngươi nói rất có lý. Chế độ hộ dịch dù trải qua mấy trăm năm, thậm chí toàn bộ chế độ hộ tịch đã trải qua hơn hai nghìn năm, nhưng từ đầu đến cuối đều phát triển trong vòng tuần hoàn lặp đi lặp lại của việc xây dựng, suy bại, chỉnh đốn, rồi lại suy bại và xây dựng lại. Từ đầu đến cuối chưa từng thực sự đạt đến toàn bộ yêu cầu mà Thái Tổ Hoàng đế đã nói về chế độ hộ dịch, cũng không thể thực sự phát triển kiện toàn. Kết quả cuối cùng chỉ có thể cùng chế độ phong kiến sụp đổ mà thôi.”

Lý Nham hoảng hốt, không ngờ Hoàng Thái tử không chỉ nhìn thấu triệt đến vậy, mà còn trực tiếp nói ra. Điều này hoàn toàn không hợp với thân phận người thống trị nhà Minh chút nào!

Chư Từ Lãng nói: “Vào ngày chính đán năm sau, Bản cung sẽ chính thức hạ lệnh hủy bỏ chế độ hộ dịch, cho phép nghề nghiệp tự do. Về phần hạn chế phục sức, các vị ở bộ Giáo hóa hãy soạn thảo một bản điều trần lên.”

Hộ dịch chế độ có thể hủy bỏ, nhưng chế độ hộ tịch thì không thể. Đây là căn bản của Trung Quốc mấy ngàn năm nay. Tuy có rất nhiều tệ nạn, nhưng vẫn tiếp tục sử dụng đến thế kỷ hai mươi mốt, Chính phủ hậu thế cũng không ngừng tiến hành cải cách. Đại Minh bây giờ căn bản vẫn chưa phát triển đến trình độ đó.

Lý Nham hân hoan lĩnh mệnh, đang chuẩn bị trình tấu một đề nghị khác nhằm chặt đứt căn bản câu kết giữa quan lại quý tộc, thì thấy một thái giám chạy vào.

“Điện hạ, Thượng thư Bộ Công Hùng Minh, Tả Đô Ngự Sử Đô Sát Viện Lý Bang Hoa cùng hơn mười vị quan văn khác đang cầu kiến bên ngoài Ngọ Môn.”

Chư Từ Lãng nhíu mày, thầm nghĩ đám người này đến cũng nhanh thật, đây là muốn thay các thân sĩ địa chủ cầu tình sao?

“Cứ để bọn họ chờ ở Phụng Thiên điện.”

Nói xong, Chư Từ Lãng nhìn Lý Nham, cười nói: “Ngày mai Bản cung định đi hồ Huyền Vũ dạo chơi, ngươi cũng cùng đi đi, đến lúc đó chúng ta lại tiếp tục chủ đề hôm nay.”

Lý Nham đứng dậy chắp tay, nói: “Vâng, thần xin cáo lui trước.”

Trước khi rời đi, Lý Nham man mác lo lắng, liệu những quan viên đang chờ ở ngoài cửa kia có không nhìn rõ tình cảnh của mình mà tự tìm đường chết không?

Chư Từ Lãng trở về tẩm cung, tại sự phụng dưỡng của Tiết Doanh Doanh mà thay y phục bào màu đen.

Tiết Thủy nhìn thấy cô cháu gái này rất có tâm cơ. Chư Từ Lãng vốn muốn cho nàng tùy tiện tìm một người nào đó gả đi, nhưng nàng lại không chịu lấy chồng, cứ nấn ná trong cung không chịu đi, nói muốn ở Càn Thanh Cung làm một cung nữ sai vặt.

Chư Từ Lãng làm sao lại không nhìn thấu tiểu tâm tư của nàng. Nhưng nàng muốn làm Thái tử phi, đó là cóc ghẻ mà đòi ăn thịt thiên nga!

Chư Từ Lãng kén vợ kén chồng theo kiểu vừa thấy đã yêu, phải có cảm tình ngay từ cái nhìn đầu tiên. Tiết Doanh Doanh rõ ràng không phải kiểu người này. Vì Tiết Thủy từng có đại công, Chư Từ Lãng lúc này mới không đuổi nàng đi.

“Lại đẹp trai hơn rồi!” Chư Từ Lãng đối diện chiếc gương chỉnh trang lại một phen dung mạo sau, lúc này mới nghênh ngang đi về phía Phụng Thiên điện.

Ngày mai có việc về nhà, tối sẽ về cập nhật. Mọi người có thể “nuôi” chương vài ngày, hai ngày này sẽ không động bút, đang ấp ủ một đợt cao trào.

Quyển nội chính này cải cách phát triển mạnh hơn khá nhiều, có người sẽ cảm thấy dài dòng. Không có cách nào, vấn đề cuối Minh quá nhiều, không viết thì cuốn sách này của ta liền thành phế phẩm rồi, nếu nền tảng kém thì sau này viết lại cũng chỉ có bề ngoài.

Quyển kế tiếp: Hoàng Minh thống nhất, Lưu Khấu, Mãn Thanh, Ô Tư Tạng, Chuẩn Cát Nhĩ, Nhật Bản, Nga.

(Hết chương này)