Vượt thời đại cuối cùng một đề

Sau khi sự việc thảm sát trường thi Giang Nam bùng nổ, lập tức gây ra sự phẫn nộ của những người thuộc đảng Đông Lâm. Họ đã đăng bài công kích hành động của Chư Từ Lãng trên 《Giang Nam Tân Báo》.

Tuy nhiên, số người hưởng ứng rất ít. Không chỉ vì Chư Từ Lãng đã có danh tiếng lẫy lừng trong giới văn đàn thông qua vài bài thơ, lại còn tổ chức thi hội lôi kéo được không ít sĩ tử. Việc thi hội thể hiện sức mạnh tuyệt đối vào ngày thứ ba càng khiến cho các sĩ tử phải im lặng, không dám công khai thách thức uy nghiêm của hắn.

Điều quan trọng nhất là, sau khi kỳ thi bắn ngự kết thúc, Chư Từ Lãng đích thân đưa ra một câu hỏi then chốt cuối cùng, công bố trong quân doanh, thu hút sự chú ý của đông đảo sĩ tử, thành công chuyển hướng tiêu điểm khỏi vụ thảm sát trường thi.

Câu hỏi then chốt cuối cùng là: Hỡi mọi người, nếu trái đất là hình tròn, ngày đêm quay quanh Mặt Trời, vậy tại sao người đứng trên đó lại không bị rơi xuống? Vì sao quả táo lại rơi thẳng đứng từ trên cây xuống? Vì sao một cục đá khi ném lên cao chắc chắn sẽ rơi xuống? Vì sao tất cả vật thể đều chịu lực hút gần như không đổi hướng về tâm Trái Đất?

Câu hỏi này nhìn có vẻ đơn giản, nhưng nếu suy nghĩ kỹ, lại khiến người ta không thể nào mở miệng trả lời. Hai vạn sĩ tử tham gia thi hội trong chốc lát không ai có thể đưa ra đáp án, thậm chí ngay cả một ý tưởng cũng khó mà nghĩ ra.

Câu hỏi này thuộc dạng đề mở, các sĩ tử tham gia có khoảng một tháng để suy nghĩ, nghiên cứu và cũng có thể cùng nhau thảo luận.

Ngoài ra, Chư Từ Lãng còn tận dụng 《Hoàng Minh Thời Báo》 để tuyển chọn đáp án trên toàn quốc. Chỉ cần có người đưa ra lời giải thích tương đối thỏa đáng, đã được cân nhắc và kiểm chứng, hắn sẽ đích thân tiếp đãi tại Càn Thanh Cung trong Tử Cấm Thành ở Nam Kinh, ban thưởng vạn lượng bạc trắng, và một căn phủ viện tại Nam Kinh.

Nhà cửa sang trọng cùng vạn lượng bạc trắng, nếu có quan giai còn được thăng chức, thử hỏi ai mà không động lòng? Sau khi tin tức truyền ra, toàn bộ Nam Trực Lệ đều sôi sục, tiếp đó là các tỉnh Giang Nam, hầu như toàn dân đều cuốn vào làn sóng giải đề.

Câu hỏi này được mọi người gọi là “Thái tử đề”, thông tục dễ hiểu, không cần có nền tảng văn hóa sâu rộng, ngay cả một đứa trẻ hiểu chuyện cũng có thể tham gia suy nghĩ. Chỉ cần đưa ra lời giải thích hợp lý là có một vạn lượng bạc thưởng, mọi người đều phát điên.

Trong nhận thức của người dân Đại Minh trước đây, họ tin vào thuyết âm dương “trời tròn đất vuông”, tức là trời tròn sinh ra vận động biến hóa, đất vuông tụ lại tĩnh lặng. Tuy nhiên, theo sự giao lưu giữa Đại Minh và phương Tây, trong vài chục năm qua đã có không ít sĩ tử chấp nhận thuyết “Nhật tâm” của phương Tây.

Chỉ là cho đến nay, dù người phương Tây đã đi trước trong lĩnh vực vận hành thiên thể và có thể phân chia nhiều loại lực như lực ma sát, trọng lực, lực cản không khí, v.v., nhưng vẫn chưa thể làm rõ ràng những vấn đề mà Chư Từ Lãng đưa ra, không thể đưa ra một đáp án hoàn hảo.

Bởi vì lúc này Galileo mới chỉ nghiên cứu về cơ học như vật rơi tự do, phải đến hơn bốn mươi năm sau, Newton mới đứng trên vai những người khổng lồ để phát hiện ra lực vạn vật hấp dẫn.

Việc phát hiện ra lực vạn vật hấp dẫn là một trong những thành quả vĩ đại nhất của khoa học tự nhiên thế kỷ 17, là đặc tính cơ bản của mọi vật chất, là nền tảng lý thuyết của phần lớn các ngành khoa học vật lý, và cũng là một trong những khái niệm thực dụng nhất trong tất cả các ngành khoa học, ví dụ như đã tạo ra tiến bộ to lớn cho hàng hải, cơ khí và quân sự (pháo thuật).

Chư Từ Lãng muốn thông qua câu hỏi này để mở ra cuộc thảo luận và nghiên cứu về khoa học kỹ thuật trong Đại Minh, đi theo con đường phát triển khoa học kỹ thuật, vượt nhanh phương Tây bằng một lối đi tắt.

Đại Minh có nhân tài xuất hiện lớp lớp, đặc biệt là vào thời kỳ cuối Minh, xuất hiện nhiều nhà khoa học như Mạc Giác, Vương Huy, Tôn Vân Cầu và những người khác.

Theo thống kê, số lượng sáng tạo khoa học kỹ thuật của Trung Quốc vào thế kỷ 17 là 43, đứng ở đỉnh cao nhất trong một nghìn năm của Trung Quốc, gấp 21 lần so với thời kỳ cuối Thanh thế kỷ 19.

Câu “Thái tử đề” then chốt của kỳ thi này đã thu hút vô số người quan tâm, nhưng cũng gây ra sự chế giễu từ một số người. Tiền Khiêm Ích và những người thuộc đảng Đông Lâm đã công khai chỉ trích Chư Từ Lãng trên báo chí, cho rằng hắn rỗi việc làm càn, có tâm tính trẻ con, đưa ra những vấn đề không thể nói lý.

Mà vào ngày thứ hai sau khi báo phát hành, họ lần lượt nhận được những bức thư, cơ bản đều là những lời mắng mỏ vô tri, thiếu học thức. Có người thậm chí còn gửi kèm lưỡi dao.

Tiền Khiêm Ích và những người Đông Lâm khác buồn bực không thôi, đường đường là một đại văn đàn gia mà lại bị người ta mắng là thiếu học thức!

Sự việc vẫn chưa kết thúc. Đến ngày thứ ba, từng người một bắt đầu kéo đến trước tòa soạn 《Giang Nam Tân Báo》, ném gạch, tạt tiết chó, những sự việc như vậy xảy ra liên tục.

Những người sáng lập Phục Xã, “Lâu Đông Nhị Trương”, thì thảm hại hơn. Tòa soạn 《Kim Lăng Thời Báo》 do Phục Xã chủ quản bị người xông vào đập phá tan tành, ngay cả cánh cửa tòa soạn cũng bị người ta khiêng đi mất.

Một người trực tiếp chỉ vào mũi Trương Phổ và Trương Thải mà mắng: “Các vị biết cái gì! Đồ ngu dốt!”

“Đùa à, một vạn lượng bạc và nhà cửa sang trọng, mẹ kiếp, ngươi không muốn thì cũng phải cho phép người khác cố gắng chứ? Lão tử đây sẽ đập nát cái tòa soạn báo rách nát của ngươi!”

Đảng Đông Lâm và Phục Xã nhận ra mình đã chọc giận công chúng, không những không dám công khai chỉ trích trên báo chí nữa, mà còn không hề giữ sĩ diện mà gia nhập làn sóng giải đề.

Những học giả khoa học ẩn mình trong dân gian ở Đại Minh cũng bị kinh động. Họ nhạy bén nhận ra rằng câu hỏi này rất có tính nghiên cứu, có lẽ sẽ tạo ra động lực to lớn cho sự thay đổi xã hội trong tương lai.

Không ít người đã gửi bản thảo thông qua Hoàng Minh Thời Báo để trình bày quan điểm của mình, đưa ra những vấn đề thực tế. Cũng có người đặt câu hỏi về thuyết Nhật tâm, như đưa ra vấn đề: Nếu Trái Đất đang chuyển động, không khí sẽ bị tụt lại phía sau, tạo thành một luồng gió đông bền bỉ.

Ngay tại cột bình luận của Hoàng Minh Thời Báo, lập tức có người phản bác một cách chắc chắn: Không khí chứa các hạt đất nhỏ, cùng tính chất với đất đai, do đó không khí sẽ chuyển động theo Trái Đất. Việc không khí chuyển động mà không có lực cản là do không khí được liên kết với Trái Đất đang không ngừng chuyển động.

Thông qua những cuộc thảo luận học thuật liên tiếp, các tổ chức học thuật dân gian không ngừng xuất hiện. Với hình thức đội nhóm, họ nghiên cứu những loại lực lượng giữa trời đất, các khái niệm như trọng lực bản địa, quán tính của Đại Minh được thai nghén mà sinh. Thậm chí còn có đội nhóm nghiên cứu quỹ đạo vận hành của Mặt Trăng và hiện tượng thủy triều. (Lúc này, nghiên cứu cơ học của Galileo đã xúc phạm Giáo Hoàng, nên vẫn chưa được các tín đồ truyền bá đến triều Minh.)

Chư Từ Lãng thấy phong trào nghiên cứu khoa học của Đại Minh ngày càng phồn thịnh thì cảm thấy vui mừng, lập tức lên kế hoạch thành lập Học viện Khoa học Hoàng Minh, thu thập các tài liệu khoa học trong thiên hạ, lại bỏ ra nhiều tiền chế tạo một loạt dụng cụ khoa học, đồng thời dùng đãi ngộ cực kỳ hậu hĩnh và môi trường nghiên cứu tốt để chiêu mộ các chuyên gia khoa học dân gian.

Cơn bão do “Thái tử đề” gây ra như một cơn lốc quét đi khắp các nơi của Đại Minh. Nơi nào Hoàng Minh Thời Báo đến, nơi đó đều dấy lên phong trào nghiên cứu, rất nhiều người muốn kiếm tiền.

Ngay cả những người dân thường dốt đặc cán mai khi tán gẫu cũng sẽ thao thao bất tuyệt: “Ngươi có biết vì sao người từ chỗ cao rơi xuống lại chết không?”

Lại có một số người có sở thích trêu chọc hỏi bạn bè: “Vì sao khi Phan Kim Liên buông rèm, cán rèm tuột tay rơi xuống lại đập trúng đầu Tây Môn Khánh?”

Sau khi tin tức về hai kỳ thi hội ở Nam Kinh truyền đến kinh sư, lập tức thu hút sự chú ý của các quan lại trong kinh thành. Thông qua đề mục được đăng trên báo chí, từng vị quan chức học rộng tài cao ở kinh thành bỗng nhiên đều ngơ ngác.

Đối với những sự việc xảy ra ở trường thi Giang Nam, các quan chức kinh sư đã chọn cách bỏ qua. Họ dồn toàn bộ sự chú ý vào chính sách mới về trưng thu thuế đinh theo mẫu ruộng, và việc các thân sĩ cùng nạp lương, cùng với câu hỏi cuối cùng khiến người ta vắt óc suy nghĩ mà vẫn không tìm ra lời giải.

Trong Càn Thanh Cung, Sùng Trinh Hoàng đế nhìn Hoàng Minh Thời Báo, rơi vào trầm tư.

Ngài đặc biệt quan tâm hai kỳ thi hội mà Chư Từ Lãng tổ chức ở Nam Kinh. Vốn tưởng rằng việc các sĩ tử bỏ thi sẽ khiến nghịch tử kia phải đau đầu nhượng bộ, nhưng không ngờ chỉ trong vòng nửa canh giờ đã bị dẹp yên.

Thủ đoạn một tay lôi kéo sĩ tử, một tay đàn áp sĩ tử của Chư Từ Lãng khiến Sùng Trinh cảm thấy rất phiền muộn. Trong vài năm ngắn ngủi, thủ đoạn chính trị của nghịch tử này càng trở nên thành thục và sắc bén.

Mặc dù ngài bất mãn với việc Chư Từ Lãng tổ chức thi hội, nhưng may mắn là nghịch tử không bày trò gì như Trạng Nguyên, Bảng nhãn, Thám Hoa để cướp đi danh tiếng của ngài.

Vòng thi Đình chỉ có Hoàng đế mới có thể chủ trì, nghịch tử không dám tự tiện tổ chức thi Đình, xem ra vẫn còn coi ngài là Hoàng đế.

Điều mà Sùng Trinh quan tâm nhất bây giờ là liệu nghịch tử kia có thể phổ biến chính sách trưng thu thuế đinh theo mẫu ruộng và việc quan lại quý tộc cùng nạp lương hay không. Chính sách tốt hay xấu ngài chỉ cần nhìn một cái là có thể hiểu thấu, nhưng nếu để ngài tự mình thực hiện, e rằng chưa đầy nửa năm đã phải bỏ dở.

Hai chính sách này tuy có thể gia tăng đáng kể thu nhập quốc khố, và cũng giúp không ít nông dân không đất thoát khỏi gánh nặng thuế đinh, nhưng lại động chạm đến lợi ích của toàn bộ tầng lớp thân sĩ, huân quý, địa chủ. Ngài tự nhận không thể phổ biến chúng.