Thay đổi

Hơi ấm từ thức ăn được phát đêm qua vẫn chưa tan hết. Những ánh mắt ẩn mình trong bóng tối vẫn đầy cảnh giác, nhưng đã mất đi vài phần bản năng sợ hãi mà bỏ chạy khi thấy người.

Tiểu Bùn nép sâu nhất trong bóng tối, lưng dán vào vách đá lạnh lẽo, không dám nhúc nhích.

Nàng mười một tuổi, hay mười hai, mười ba... cũng không còn nhớ rõ nữa.

Tuổi tác, cái con số đó ở Hắc Chiểu Trấn chẳng mang ý nghĩa gì.

Con người chỉ chia làm hai loại: có thể cử động và chờ chết.

Tiểu Bùn không nhớ rõ mặt cha mẹ, chỉ nhớ vị mặn chát của đất đá tràn vào cổ họng ngày hầm mỏ sập.

Sau này có người nói với nàng, mẹ nàng bị chôn vùi bên dưới, cha nàng chống chọi nửa năm rồi cũng chết trong nhà.

Thi thể ngày hôm sau đã bị kéo đi, lấp hố.

Những đứa trẻ như nàng ở Hắc Chiểu Trấn không hề hiếm.

Đói đến cùng cực thì bò ra bờ đầm lầy đào giun, kẽ móng tay lúc nào cũng đen kịt.

Tóc Tiểu Bùn bết lại thành một mảng, như bị ai đó dội nhựa đường, dính chặt vào da đầu.

Vết lở loét mưng mủ từ cổ lan xuống vai, chỗ lở loét rỉ nước vàng, thấm ướt cả mảnh bao tải rách rưới dùng để che thân, khiến nó biến thành màu đen.

Gió thổi qua, mùi hôi thối bốc lên nồng nặc, ngay cả chuột cũng phải tránh xa.

Nàng chăm chú nhìn chằm chằm lối vào, nơi đó vọng đến tiếng bước chân, cùng cả những giọng nói xa lạ.

“Những người này đến từ phương Bắc.” Câu nói này bắt đầu lan truyền khắp trấn từ đêm qua.

Nàng biết đây là Bắc Vực Man Di.

Các đại nhân khi nói chuyện phiếm trong hầm mỏ đã kể rằng Bắc Vực Man Di ăn thịt người.

Nhưng vì vẫn còn nhớ hương vị nồi cháo nóng hổi kia, nên khi tiếng bước chân lại một lần nữa đến gần, Tiểu Bùn không lập tức bỏ chạy.

Tiếng bước chân dừng lại ở lối vào, vài thanh niên mặc trang phục bảo hộ đồng phục thò đầu vào, ánh mắt dừng lại trên người nàng trong tích tắc.

Nàng phát ra một tiếng thét ngắn, quay người định chạy, nhưng lại bị một bàn tay nắm chặt cổ tay.

Những người này sức lực rất lớn, nàng liều mạng giãy giụa, giọng khản đặc, giống như đang gào thét: “Thả ta ra! Đừng ăn thịt ta!”

Tiểu Bùn bị kéo ra khỏi ngõ nhỏ, ánh sáng mặt trời lập tức chiếu thẳng vào mặt, khiến nàng theo bản năng nheo mắt lại.

Phía quảng trường bên kia hơi nước bốc lên, những thùng gỗ được đẩy ra từng cái một, như thể đã chuẩn bị sẵn từ trước.

Nàng bị nhấc bổng lên, ném vào trong thùng...

“Quả nhiên là muốn luộc mình rồi ăn.” Tiểu Bùn tuyệt vọng nghĩ thầm.

Điều ngoài dự đoán là không phải nước lạnh, mà là nước ấm.

Tiểu Bùn sững sờ.

Một giây sau, một cục xà phòng còn vương mùi dầu trơn và tro than đặt lên vai nàng.

Thô ráp, nhưng không làm đau.

Một người dùng sức chà xát lưng nàng.

Bùn đen từ trên người nàng bong ra, theo dòng nước trôi đi.

Vết lở loét mưng mủ cùng những vết bẩn xung quanh dần dần được rửa sạch, lộ ra làn da tái nhợt gần như trong suốt bên dưới.

......

Trên bậc thang cao, Sorn đứng đó, tay vịn lan can, có thể nhìn rõ toàn bộ quảng trường.

Thùng gỗ, hơi nước, dao cạo, và những đống tóc bị cắt bỏ.

Mọi người bị ấn ngồi xuống, bị ép cạo trọc đầu. Có người khóc, có người chửi bới, nhưng những người đó không dừng lại.

Ban đầu hắn cứ nghĩ đây là một đám quái vật bị bùn lầy và bệnh tật làm cho biến dạng.

Nhưng khi từng khuôn mặt được rửa sạch, được xử lý ban đầu, lộ ra ngũ quan hoàn chỉnh, hắn bỗng nhiên ý thức được một sự thật đáng lo ngại: những người này không hề khác gì hắn.

Đôi mắt tương tự, chiếc mũi tương tự, và đều theo bản năng nhắm mắt khi bị nước tạt vào mặt.

Chỉ là bị thời gian và sự tuyệt vọng nghiền ép mà thành ra bộ dạng hiện tại.

Phát hiện này khiến yết hầu Sorn hơi căng lại.

Bên cạnh hắn, Peter nói: “Rửa sạch sẽ rồi, họ mới có thể cảm thấy mình giống con người.”

Hắn dừng lại một chút: “Con người sẽ không cam lòng chết như heo trong vũng bùn đâu.”

Sau khi tắm xong, một người dẫn Tiểu Bùn đến bên cạnh.

Một chiếc áo bông cũ nhỏ được nhét vào lòng nàng.

Vải áo thô ráp, nhưng sạch sẽ tinh tươm, còn vương chút hương nắng.

Đó là đồng phục lao động của Xích Triều, không vừa vặn, nhưng không có bọ chét.

Đây là bộ quần áo tốt nhất nàng từng thấy kể từ khi có ký ức.

Người phụ nữ trong đội chữa bệnh bảo nàng ngồi xuống, mở một lọ nhỏ. Chất lỏng màu tím đổ ra, đặt lên vết lở loét trên da nàng.

Cảm giác đau đớn đột ngột bùng lên, Tiểu Bùn hít một hơi khí lạnh, vô thức muốn rụt lại, nhưng lại bị giữ chặt vững vàng.

“Nhẫn một chút.” Giọng nói rất bình tĩnh.

Cảm giác mát lạnh nhanh chóng lấn át cơn đau nhói, như gió thổi qua vết thương đang nóng rát, vai nàng không còn ngứa nữa.

Ở cổng làng có một thứ mà nàng chưa từng thấy bao giờ: một tấm gương đồng lớn dựng thẳng.

Tiểu Bùn bị người ta đẩy đến trước gương, vô thức cúi đầu xuống, nhưng lại bị hất cằm lên.

Người trong gương khiến nàng sững sờ.

Nàng đưa tay sờ mặt mình, rồi lại sờ chiếc áo bông mới, lồng ngực bỗng nhiên hơi căng lại.

Nàng không muốn chết nữa, nàng muốn tiếp tục sống.

Nàng muốn mãi mãi được như vậy, sạch sẽ mà sống.

......

Sau khi làm sạch cơ thể, cạo đầu, bôi thuốc, bước tiếp theo chính là dọn dẹp môi trường.

Những thứ bẩn thỉu không thể chỉ bám trên người, cũng không thể tiếp tục chất đống ở nơi họ muốn sinh sống.

Lửa được đốt cạnh đầm lầy, không phải để sưởi ấm, mà là để đốt những cây Hắc Dương Mộc xiêu vẹo, ngâm mình trong bùn lầy.

Khi những cành cây lớn được kéo ra ngoài vẫn còn nhỏ nước, lỗ sâu chi chít, nhìn vào cũng khiến người ta nhíu mày.

Sorn đứng một bên, lông mày nhíu chặt: “Peter đại nhân, những khúc gỗ này đều ẩm ướt, bên trong toàn là trứng côn trùng. Dùng để dựng nhà, ba tháng sau sẽ sập, trong nhà còn thối hơn cả bên ngoài.”

Theo kinh nghiệm của hắn, loại vật liệu này chỉ đáng để thiêu hủy, hoặc tiếp tục mục nát trong bùn.

Peter không phản bác, bảo người ta lột vỏ cây, rồi đặt những khúc gỗ lên đống lửa.

Ngọn lửa liếm láp bề mặt gỗ, hơi nước đầu tiên điên cuồng bốc hơi, sau đó màu sắc dần dần đậm hơn.

Lớp ngoài bị đốt cháy đen, vết nứt xuất hiện rồi nhanh chóng ổn định lại, như thể được phong kín bằng một lớp vỏ.

“Lửa có thể diệt trùng.” Peter vừa điều chỉnh vị trí khúc gỗ, vừa nói, “Lớp than hóa chống mục nát, chống ẩm.”

Hắn dùng mũi ủng đá vào cây cột gỗ đã biến thành đen: “Loại khúc gỗ này, ném vào đầm lầy một trăm năm cũng sẽ không mục nát.”

Sorn nhìn từng cây cột gỗ đã được đốt qua bị khiêng đi, rồi được người ta dùng búa tạ đóng sâu vào trong bùn.

Phần cột gỗ lộ ra được nối với nhau bằng xà ngang, sàn nhà được nâng cao nửa mét.

Tường dùng ván gỗ đã được than hóa, khe hở được nhét đầy cỏ khô trộn đất sét, sau khi nện chặt, gió rốt cuộc không thể lọt vào được nữa.

Sorn đứng tại chỗ, nhìn từng dãy khung nhà màu đen mọc lên trên đầm lầy, yết hầu hắn giật giật.

Đang định dời tầm nhìn, hắn lại thấy vai Peter bị gỗ thô mài rách da.

Vết máu hòa lẫn mồ hôi chảy ra, nhưng đối phương lại như không cảm thấy gì, vẫn đang chỉ huy người điều chỉnh vị trí cột gỗ.

Sorn nhíu chặt mày, hắn cởi trường bào trên người, tiện tay vứt sang một bên, lộ ra bộ quần áo trong, đi tới giật lấy khúc gỗ trên vai Peter.

“Tránh ra.” Hắn nói với giọng không khách khí, “Ngươi không có sức làm việc này. Loại việc này, để Kỵ Sĩ làm.”

Peter sững sờ một chút, sau đó cười cười, buông khúc gỗ ra, đưa qua một bình nước.

Hai người liếc nhìn nhau không nói gì thêm, ranh giới giai cấp vào khoảnh khắc này, bị mồ hôi làm lu mờ.

......

Khi trời tối, Tiểu Bùn được đưa vào căn phòng mới.

Đây là một trong những ngôi nhà đầu tiên được xây xong ở Hắc Chiểu Trấn, theo quy định của Xích Triều, ưu tiên cho người già, bệnh nhân, và những đứa trẻ không ai chăm sóc sử dụng, còn thanh niên trai tráng thì phải xếp hàng sau.

Nàng đứng trước cửa, chần chừ một lát, rồi mới cẩn thận từng li từng tí bò vào.

Sàn nhà là ván gỗ khô ráo, chân đạp lên sẽ không lún xuống, cũng không thấm nước.

Căn phòng được dựng trên vũng bùn, cách mặt đất một khoảng ngắn.

Tường màu đen, sờ vào thô ráp, nhưng lại mang theo hơi ấm.

Mùi gỗ cháy thoang thoảng khiến nàng nhớ đến những đống lửa đêm qua ở phía xa, lòng nàng không hiểu sao lại thấy yên ổn.

Gió thổi từ trong đầm lầy qua.

Nếu là trước kia, gió đêm sẽ như dao cắt vào mảnh bao tải rách, khiến xương cốt đau nhức.

Nhưng đêm nay, cỏ khô trộn đất sét đã lấp kín tất cả khe hở.

Góc nhà đặt một chiếc lò sưởi nhỏ bằng kim loại, kiểu dáng thô ráp, cạnh góc còn có vết gõ đập.

Sau khi than đá được đốt, nhiệt lượng từ từ tỏa ra.

Tiểu Bùn nép mình trong nhà, ôm đầu gối, lần đầu tiên trong đêm không bị cái lạnh ẩm ướt làm cho run rẩy.

Căn phòng treo trên vũng bùn, giống như một chiếc thuyền thô kệch nhưng vững vàng.

Khi nàng nằm xuống, đôi mắt mở to, rất lâu không nhắm lại, sợ rằng tất cả chỉ là một giấc mộng dài.

Lúc này, cánh cửa bị người ta nhẹ nhàng đẩy mở.

Tiểu Bùn vô thức rụt người lại, nhưng không ngửi thấy mùi hôi thối hay mùi rượu quen thuộc.

Peter cúi người bước tới, chiếc áo khoác đồng phục trên người vẫn chưa thay, ống tay áo dính đầy bùn.

Trong tay hắn cầm vài củ khoai tây nướng nóng hổi, bốc khói trắng.

“Sao còn chưa ngủ?” Peter tiến lại gần vài bước, đưa một củ khoai tây tới, rồi dừng lại một chút, “Còn đói không?”

Tiểu Bùn sững sờ một chút, vô thức vươn tay, rồi lại đột nhiên rụt về.

Peter không rút tay về, ngược lại nắm lấy cổ tay nàng, lật bàn tay nàng lên, mượn ánh lửa lò sưởi nhìn kỹ một chút, kẽ móng tay đã sạch sẽ.

“Tắm rửa rất tốt, đạt chuẩn.” Peter lúc này mới nhét củ khoai tây vào tay nàng.

Hơi ấm xuyên qua lòng bàn tay truyền đến, yết hầu Tiểu Bùn giật giật, nàng cúi đầu, nhỏ giọng hỏi: “Vì sao... lại đối xử tốt với ta?”

Peter suy nghĩ một chút rồi nói: “Bởi vì trong tay Xích Triều, trẻ con là hạt giống của tương lai. Nếu hạt giống không nảy mầm, đó không phải lỗi của nó, mà là do người gieo trồng đã thất trách.”

Hắn đứng dậy, vỗ nhẹ lớp tro bụi: “Tối mai có lớp học. Dạy chữ, tính toán, và cách dùng công điểm để đổi đồ vật. Nhất định phải đến xem một chút.”

Cánh cửa lại khép lại, Tiểu Bùn ôm củ khoai tây nóng hổi, cúi đầu cắn một miếng.

Rất nóng, nhưng nàng không buông tay.

......

Chiều tối ngày hôm sau, trong sân rộng thắp lên những ngọn nến.

Gió đã bớt hơn ban ngày một chút, nhưng ngọn lửa vẫn bất ổn, nhẹ nhàng lay động trong chụp đèn.

Peter đứng trước sàn gỗ, treo một tấm ván gỗ thô ráp lên, rồi dùng bút than viết viết lên đó, để lại những vết tích đậm nhạt không đều.

Mọi người từ từ vây quanh, có trẻ con, có người trưởng thành.

Sorn cũng đứng bên ngoài, ban ngày làm việc cả ngày, vai vẫn còn ê ẩm, nhưng hắn vẫn không rời đi.

Peter cầm bút than, nhìn về phía đứa trẻ mà hắn gặp tối qua: “Ngươi tên gì?”

Tiểu Bùn sững sờ một chút, vô thức cúi đầu.

“Không có tên.” Nàng nhỏ giọng nói, “Mọi người đều gọi ta Tiểu Bùn.”

Peter lắc đầu: “Bùn là thứ dưới đất.” Hắn nói, “Ngươi là con người đứng thẳng.”

Bút than cọ xát trên ván gỗ phát ra tiếng.

“Cái này đọc là Lỵ Lỵ.” Peter chỉ vào hai ký hiệu, “Ở Bắc Vực, đây là một loài hoa. Ngay cả khi ở trong đất đóng băng, nó vẫn có thể nở.”

Hắn quay người, nhìn nàng.

“Từ hôm nay trở đi, ngươi sẽ có tên này.”

Lỵ Lỵ, nàng nhìn chằm chằm tấm ván gỗ, cái tên thuộc về nàng.

Peter không dừng lại quá lâu.

Hắn vẽ vài đường đơn giản bên dưới tấm ván gỗ, rồi viết xuống vài con số.

“Học chữ, học tính toán, không phải vì bây giờ.” Hắn nói, “Mà là vì sau này.”

“Sau này các vị đứng trong xưởng, đứng trước bàn sổ sách, đứng trên cầu và đập nước, không cần phải cúi đầu hỏi người khác, đây có phải của ta không, ta có nên cầm không.”

Hắn dùng bút than vẽ một khung vuông trên tấm ván gỗ.

“Biết tính toán, có thể ghi sổ sách, có thể quản lý người, biết chữ, có thể đọc bản vẽ, có thể làm đội trưởng, có thể mặc đồng phục, không cần cả đời chỉ biết dùng sức lực.”

Peter ngẩng đầu lên, nhìn những ánh mắt đang dần tập trung vào mình.

“Bây giờ các vị là những người thất học, nhưng sau này vùng đất này muốn sửa đường, muốn xây thành, muốn có nhà máy, đều cần những người biết đọc biết viết.

Chữ nghĩa chính là cánh cửa. Bước qua được thì các vị đứng bên trong, không bước qua được thì chỉ có thể đứng ngoài nhìn.”

Đám đông im lặng.

“Louis đại nhân từng nói,” Peter tiếp tục, “ai có thể học được 100 chữ trong một tuần, liền có thể đến làm người ghi chép. Được mặc đồng phục kiểu đó.”

Khi tan học, đám đông từ từ tản ra.

Lỵ Lỵ không đi, nàng nhặt một cành cây, vẽ trên nền xi măng vừa được trải phẳng.

Một vòng tròn, bên ngoài là một vòng những đường nét ngắn.

Peter ngồi xổm xuống nhìn qua một cái: “Tiền vàng?”

Nàng lắc đầu: “Không phải.”

Nàng ngẩng mặt lên, nói rất nhẹ nhàng, nhưng rất chân thành: “Đây là Louis đại nhân, ta chưa từng thấy hắn, nhưng ngươi đã nói hắn ấm áp dễ chịu, giống như mặt trời.”

Những người xung quanh vẫn chưa tan hết đều dừng bước.

Một lão nhân mù lòa dò dẫm đi đến trước bức họa kia, chậm rãi quỳ xuống.

Chỉ có một mảnh đất vẫn còn ẩm ướt.

Nhưng trong lòng họ, người đã cho họ cơm ăn, áo mặc, cho họ cái tên, còn chân thật hơn cả Long Tổ chỉ biết thu thuế trong Giáo hội.

......

Một tháng sau, sáng sớm, sương mù bao phủ lòng chảo sông.

Hắc Chiểu Trấn đã không còn tồn tại.

Vũng bùn từng nuốt người không nhả xương đã được san bằng, nện chặt, hai hàng nhà cao chân thẳng tắp mọc lên dọc bờ sông.

Những cột gỗ đã được than hóa đóng sâu xuống lòng đất, thân nhà treo lơ lửng, bóng tối đổ xuống nền đường lát bằng đá vụn và xi măng khô nhanh, hiện lên một lớp ánh sáng xanh nâu lạnh lẽo.

Trong không khí không còn mùi hôi thối, chỉ còn lại hương gỗ cháy thoang thoảng và mùi vôi khử độc thanh lạnh.

Chuông đồng trên quảng trường vang lên.

Đó là chiếc chuông vừa được đúc bởi những người thợ thủ công, âm thanh không tính là êm tai, nhưng đủ rõ ràng.

Từng tiếng chuông truyền đi, hơn một ngàn lao động nhanh chóng từ các khu nhà tạm đi ra, xếp hàng trên quảng trường.

Lỵ Lỵ đứng ở hàng đầu tiên.

Nàng mặc một bộ đồng phục lao động màu xám đã giặt đến trắng bệch, ống tay áo được sửa rất ngắn, tóc cắt thành kiểu tóc ngắn gọn gàng.

Khuôn mặt từng bị mủ loét bao phủ giờ đã sạch sẽ và gầy gò, ánh mắt lại trong trẻo lạ thường.

Trước ngực nàng đeo một tấm bảng gỗ được mài nhẵn bóng, trên đó khắc vài chữ đơn giản: “Học viên ưu tú lớp đọc viết”.

Nàng đứng nghiêm, đưa tay thay đứa trẻ bên cạnh chưa đứng vững chỉnh lại cổ áo, hạ giọng: “Ưỡn ngực lên. Thầy Peter nói, chúng ta là đội dự bị của Xích Triều, không phải kẻ ăn mày.”

Đứa trẻ ở phòng số ba sững sờ một chút, lập tức học theo dáng vẻ Kỵ Sĩ đứng thẳng người.

Sorn đứng trên đài quan sát cao trên sườn đồi, nhìn xuống toàn bộ quảng trường.

Không chỉ Hắc Chiểu Trấn, trong một tháng này, sự thay đổi đã lan rộng ra bên ngoài như một làn sóng.

Ở xa xa, trên ba con đường đất, các đội khác mặc đồng phục lao động màu xám tương tự đang tập hợp hướng về bờ sông.

Họ vác cuốc sắt và xẻng, bước chân không hẳn chỉnh tề, nhưng đều đi rất vững vàng.

Đó là Thôn Vụn Sắt, Đồn Khô Mộc, và cả những cụm dân cư nhỏ xa xôi hơn, gần như bị người ta lãng quên.

Những nơi này, trước kia ngay cả quan thu thuế cũng chẳng thèm đến.

Hiện nay, từng người một tự mình tìm đến, men theo sông, men theo bảng chỉ đường, hướng về cùng một phương hướng.

Họ cũng không rõ ràng quy hoạch thủy lợi là gì, cũng không thể nói rõ các điều khoản chế độ của Xích Triều, chỉ là nghe nói bên kia có việc để làm, có cơm để ăn, và sẽ không bị tùy tiện kéo đi vào ban đêm.

Dòng người như nước được dẫn đường, từ bốn phương tám hướng đổ về, từ từ rót vào công trường đang dần thành hình này.

Đây không phải là sự hồi sinh của một thị trấn.

Đây là toàn bộ Tỉnh Đá Xám, lần đầu tiên bắt đầu hít thở theo cùng một phương hướng.

Bờ sông, máy đóng cọc hơi nước đã vào vị trí.

Ống sắt màu đen phun ra hơi trắng, piston chậm rãi phập phồng, giống như một con cự thú vừa tỉnh giấc, còi hơi rít dài.

Âm thanh xé toang màn sương mù dày đặc, làm kinh động những loài chim nước.

Peter bước lên đài cao, giơ cao hồng kỳ, không nói lời động viên dài dòng: “Khởi công, vì Xích Triều!”

“Vì Xích Triều!”

Tiếng đáp lại vang dội hơn cả tiếng băng sông nứt vỡ.

Lỵ Lỵ nâng chiếc tiêu xích cao gần bằng mình, đi theo các đội khác lao ra bãi sông.

Cây cọc đầu tiên, trong màn sương mù dày đặc, được đóng xuống bờ sông.

Vận mệnh của Tỉnh Đá Xám, vào khoảnh khắc này, đã được đóng chặt xuống nền đất.