Phân loại kiểu hình phì đại cơ tim

Phòng mổ Quốc Trắc

Khi được gọi tên, Tạ Uyển Oánh mặc áo mổ đứng cạnh bàn mổ, hỗ trợ giáo sư Đô trong việc quan sát trường phẫu thuật. Cô đối chiếu với hình ảnh 3D đã hình thành trong tâm trí mình, rồi chỉ ra: “Giáo sư Đô, phì đại cơ tim có nhiều kiểu hình. Bệnh nhân này đã đến giai đoạn phì đại vách liên thất sâu.”

Phì đại cơ tim, hay còn gọi là bệnh cơ tim phì đại, được chia thành ba kiểu hình chính, việc phân loại chủ yếu dựa trên việc có tắc nghẽn đường ra thất trái hay không. Kiểu không tắc nghẽn và tắc nghẽn tiềm ẩn, có khả năng hồi phục, đều không cần can thiệp phẫu thuật, vì vậy phì đại cơ tim không nhất thiết phải phẫu thuật. Chỉ những trường hợp có tắc nghẽn mới cần phẫu thuật.

Phì đại cơ tim tắc nghẽn, có nghĩa là đường ra của thất trái bị cản trở. Kiểu hình này trước đây các bác sĩ thường gọi là hẹp dưới van động mạch chủ. Bởi vì khi mổ tim trái của bệnh nhân, các bác sĩ phát hiện vị trí cơ tim phì đại bất thường chủ yếu nằm ở vùng dưới van động mạch chủ.

Dưới van động mạch chủ là gốc động mạch chủ, vị trí đó nối với thất trái, là một vùng tương đối rộng. Nếu có phì đại cơ tim ở đây thì không thể nói là hoàn toàn đồng nhất. Những kiểu hình mà Bạn học Tạ nói đến, chính là sự phân loại cấu trúc bệnh lý dựa trên giải phẫu, khác với cách phân loại đã nêu ở trên.

Các bác sĩ, dựa trên các ca phẫu thuật và nghiên cứu giải phẫu, tạm thời chia phì đại cơ tim thành năm kiểu hình dựa trên vị trí phì đại. Đơn giản nhất là dạng phì đại cơ ngay dưới van động mạch chủ, được phát hiện ban đầu. Các kiểu hình khác có vị trí phì đại sâu hơn và tương đối phức tạp.

Có kiểu mà toàn bộ vách liên thất bị phì đại, vị trí phì đại kéo dài lan sang một phần thất trái. Có kiểu mà van động mạch chủ bị chèn ép nhưng không phì đại, vị trí phì đại đến tận đỉnh tim, hoàn toàn khác biệt với định nghĩa và cách gọi ban đầu của các bác sĩ về căn bệnh này, đó cũng là lý do khiến tên gọi ban đầu dần bị thay thế. Bất kể vị trí phì đại ở đâu, thì sự phì đại này sẽ chèn ép thể tích buồng thất trái bình thường, gây cản trở đến động lực học dòng máu bình thường của thất trái. Các bác sĩ chắc chắn cần phải can thiệp phẫu thuật.

Vấn đề tranh luận lại một lần nữa quay trở lại câu hỏi ban đầu: Phì đại cơ tim của bệnh nhân này, rốt cuộc có đúng như Bạn học Tạ đã nói, thuộc về một trong những cấu trúc bệnh lý của phì đại cơ tim tắc nghẽn hay không? Hay là giống như báo cáo kiểm tra trước mổ không thể chỉ rõ vấn đề này, và được chẩn đoán là tắc nghẽn tiềm ẩn có khả năng hồi phục, khiến bác sĩ phẫu thuật không cần xem xét đến khía cạnh này trước khi mổ?

Kết quả nào đúng?

Nếu không phải van hai lá có vấn đề, thì sẽ không ai để ý đến điểm này. Đôi khi, một vấn đề ở vị trí này lại là manh mối để tìm ra nút thắt của một vấn đề khác.

“Cháu giải thích rõ hơn một chút, có phải là toàn bộ vách liên thất đều phì đại không?” Đô Diệp Thanh tiếp tục xác nhận lời cô nói.

“Như vậy sao?” Bác sĩ Dư, người trợ lý trên bàn mổ, cũng cố gắng kiễng chân và vươn cổ, muốn nhìn rõ hơn cấu trúc bên trong tim trong trường phẫu thuật.

Khi phẫu thuật van tim, van nằm sâu bên trong tim, bác sĩ muốn quan sát và thao tác chắc chắn cần phải mở tim. Việc mở này tuyệt đối không thể tùy tiện. Bác sĩ không thể vì tiện cho việc quan sát rõ ràng và thao tác dễ dàng mà tùy tiện rạch tim bệnh nhân một cách bừa bãi.

Càng không thể nói một nhát dao có thể mở toang tim bệnh nhân để nhìn thấy toàn bộ bên trong, bởi vì trái tim không phải một quả táo hay quả lê. Nó có nhiều buồng tim, và các buồng tim này cùng vách ngăn giữa chúng đều không đối xứng. Từ trái sang phải, trên xuống dưới, hay về thể tích, đều không hề có sự đối xứng.